II SAB/Wa 347/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt XIV U 1793/21 postanawia : odrzucić skargę Pismem z dnia [...] maja 2022 r. (data wpływu do organu) H. K. (zwana dalej: skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: organ) po wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2021 r. sygn. akt [...] dotyczącego ustalenia prawa do emerytury. W treści skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania przed organem i sądem powszechnym w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do emerytury oraz wskazała, że po wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] października 2021 r. sygn. akt [...]zmieniającym zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r., pismem z dnia [...] lutego 2022 r. zwróciła się do organu o informację w sprawie wykonania opisanego wyroku. Na swoje pismo nie otrzymała odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż sprawa niniejsza nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wniósł także o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Bezczynność (przewlekłość postępowania) ma miejsce wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. Spełnienie tych przesłanek czyni skargę zasadną, gdy w dniu wniesienia skargi, jak i w dniu orzekania organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w sprawach indywidualnych, jak również w sprawach dotyczących innych niż ww. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, czyli w granicach zakreślonych przez art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a.). Zatem zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. W sprawie niesporne jest, że skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu po wyroku sądu powszechnego, zmieniającym decyzję odmawiającą przyznania emerytury. Stosownie do treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 (art. 180 § 2 k.p.a.). Takimi szczególnymi przepisami są regulacje, zawarte w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm., zwana dalej: u.z.). Zgodnie z regulacją art. 32 ust. 4 u.z. od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i jego wysokości pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Opisana wyżej sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Zaskarżona bezczynność organu dotyczy sprawy cywilnej, w której wyłączono tryb zaskarżenia do sądu administracyjnego, eliminując również możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu po wyroku sądu powszechnego uchylającym decyzję odmawiającą przyznania emerytury, nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jako taka podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W związku z powyższym rozstrzygnięciem Sąd za konieczne uznał odniesienie się do wniosku organu (zawartego w odpowiedzi na skargę), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazać w tym zakresie trzeba, że regulacja art. 209 p.p.s.a., wprowadza zamknięty katalog rodzajów orzeczeń sądów administracyjnych, które powinno zawierać rozstrzygnięcie o kosztach. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów (art. 210 p.p.s.a.) należy zamieścić w sentencji każdego wyroku sądu I instancji uwzględniającego skargę (art. 200 w związku z art. 145-150 p.p.s.a.) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej (uwzględniającego tę skargę – art. 203 p.p.s.a., oraz ją oddalającego – art. 204 p.p.s.a.). Ponadto rozstrzygnięcie o kosztach należy zamieścić w postanowieniach o umorzeniu postępowania wskutek zastosowania przez organ autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), a także przeprowadzenia skutecznej mediacji (art. 118 § 2 p.p.s.a.), o których mowa w art. 201 p.p.s.a. Oznacza to, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 p.p.s.a.