II SAB/Wa 349/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. R. na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego oraz niewydania decyzji co do usunięcia bądź odmowy usunięcia danych skarżącego z IPN w zakresie omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego postanawia - odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. G. R. wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewezwaniu ww. do uzupełnienia braków formalnych błędnie złożonego oświadczenia lustracyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. W treści przedmiotowego pisma G. R. wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2008 r. przesłał nieprawidłowo uzupełnione oświadczenie lustracyjne wypełniając jedynie część A załącznika 1a do ustawy. Podniósł, iż oświadczenie to zostało złożone pod wpływem błędu ww., że składa on prawidłowe oświadczenie, w którym wskazuje, że nie współpracował z Organami Bezpieczeństwa Państwa. Jednak ze złożonego oświadczenia wynika jakoby ww. współpracował z Organami Bezpieczeństwa Państwa w rozumieniu ustawy, jednocześnie z jego treści nie wynika w jakim charakterze ww. współpracował, a co więcej nie została wypełniona część B oświadczenia lustracyjnego wskazująca konkretne Organy Bezpieczeństwa Państwa. W związku z powyższym ww. uznał, że organ - Instytut Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu winien wezwać ww., na podstawie art. 64 § 2 kpa, do uzupełnienia braków formalnych tego oświadczenia, czego nie uczynił. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Biura Lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pismem z dnia [...] maja 2017 r. poinformował ww., że obowiązujące przepisy, w tym w szczególności przepisy ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1721 ze zm.) a także ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 152 ze zm.) nie przewidują instytucji sprostowania, ponownego złożenia, uzupełnienia, wymiany złożonego skutecznie oświadczenia lustracyjnego, czy też innego rodzaju procedury w ww. zakresie, w tym w szczególności dającej podstawy do przeprowadzania postępowania dowodowego na okoliczność interpretacji złożonego oświadczenia lustracyjnego, czy też wzywania składającego do uzupełnienia oświadczenia. Z chwilą złożenia oświadczenia lustracyjnego wywiera ono zatem wszystkie związane z nim ustawowe skutki, bez możliwości jakiejkolwiek zmiany jego treści tak przez samego zainteresowanego, jak i przez organy państwowe. Ponadto oświadczenie lustracyjne jest oświadczeniem wiedzy składającego i jako takie nie może być utożsamiane z wnioskiem, czy podaniem wszczynającym postępowanie administracyjne, tym samym brak jest podstaw do stosowania w zakresie oświadczenia lustracyjnego art. 64 § 2 kpa. Pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. G. R., reprezentowany przez pełnomocnika adw. P. Z., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie nierozpoznania wniosku skarżącego w sprawie wezwania do uzupełnienia braków formalnych omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego oraz niewydania decyzji co do usunięcia bądź odmowy usunięcia danych skarżącego z IPN w zakresie omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego. Skarżący wniósł o: - wyznaczenie organowi terminu 30 dni na wydanie decyzji w przedmiocie merytorycznego rozpatrzenia wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych oświadczenia lustracyjnego, które spowodowałoby w przypadku nieuzupełnienia braków pozostawienie oświadczenia bez rozpoznania, względnie wydania decyzji usuwającej dane skarżącego z IPN lub odmawiające takiego usunięcia danych; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; - zwrócenie się przez WSA w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepisy ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów w zakresie w jakim nie przewidują możliwości usunięcia danych skarżącego zebranych w sposób sprzeczny z ustawą lub w sposób niepełny, zgodne są z treścią przepisu art. 51 ust. 2 i 4 Konstytucji RP oraz czy i w jaki sposób możliwe jest usunięcie tych danych z archiwów IPN. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że pismo organu z dnia [...] maja 2017 r., będące odpowiedzią udzieloną przez organ na wezwanie skarżącego z dnia [...] marca 2017 r. do usunięcia naruszenia prawa, nie reguluje spraw z zakresu administracji publicznej. Udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa następuje w drodze czynności materialno-technicznej, która nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a ppsa). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ppsa). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ppsa). W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu polegającą na niewezwaniu skarżącego do uzupełnienia braków formalnych omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego oraz niewydaniu decyzji co do usunięcia bądź odmowy usunięcia danych skarżącego z IPN w zakresie omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy zobowiązany do podjęcia czynności organ nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Biorąc powyższe pod uwagę, należy podkreślić, że skoro możliwość zaskarżenia bezczynności organów administracji jest ograniczona zakresem przedmiotowym zawartym w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa, oznacza to, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest - na mocy powyższego przepisu - zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności w nim określonych. Rozważyć zatem należało, czy przedmiot skargi G. R. może stawić materię podlegającą rozpoznaniu przez sąd administracyjny, w świetle wyżej podanych przepisów art. 3 § 1 i 2 ppsa. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1721 ze zm.), w sprawach zgodności z prawdą oświadczeń lustracyjnych orzeka, w składzie 3 sędziów, sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie lustracyjne. W myśl art. 20 ust. 2 ww. ustawy, Prokurator Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej występuje z wnioskiem do sądu w przypadku powstania wątpliwości co do zgodności oświadczenia lustracyjnego z prawdą. Czynności związane z rozpoznawaniem oświadczeń lustracyjnych i kierowaniem do sądu wniosków o wszczęcie postępowania lustracyjnego określa ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Zgodnie z art. 52a pkt 1-3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1575 ze zm.), do zadań Biura Lustracyjnego należy w szczególności: 1) prowadzenie rejestru oświadczeń lustracyjnych, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów; 2) analiza oświadczeń lustracyjnych oraz zbieranie informacji niezbędnych do prawidłowej ich oceny; 3) przygotowywanie postępowań lustracyjnych. W myśl art. 52e ust. 3-4 ww. ustawy, w przypadku powstania wątpliwości co do zgodności oświadczenia z prawdą, prokurator Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego informuje o tym osobę, na której ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, a także informuje o możliwości złożenia wyjaśnień; z czynności złożenia wyjaśnień sporządza się protokół (ust. 3); Prokurator Biura Lustracyjnego i oddziałowego biura lustracyjnego, w ramach czynności określonych w art. 52a pkt 3, może żądać nadesłania lub przedstawienia akt oraz dokumentów i pisemnych wyjaśnień, a w razie potrzeby przesłuchiwać świadków, zasięgać opinii biegłych oraz dokonywać zatrzymania rzeczy lub przeszukania, a także może stosować kary porządkowe. Do tych czynności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (ust. 3a); W terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia informacji, o której mowa w ust. 3, prokurator Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego składa wniosek do sądu o wszczęcie postępowania lustracyjnego albo powiadamia osobę, na której ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, o braku podstaw do złożenia takiego wniosku (ust. 4). Skoro w sprawach zgodności z prawdą oświadczeń lustracyjnych orzeka, w składzie 3 sędziów, sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie lustracyjne, to skargę G. R. na bezczynność w przedmiocie niewezwania do uzupełnienia braków formalnych omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego oraz niewydania decyzji co do usunięcia bądź odmowy usunięcia danych skarżącego z IPN w zakresie omyłkowo złożonego oświadczenia lustracyjnego, należało uznać za niedopuszczalną. Stosownie bowiem do przepisu art. 3 § 2 pkt 8, 9 ppsa, skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.