II SAB/Wa 357/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 27 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania wniosku J. R. z dnia 27 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy 15 października 2010 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga J. R. (dalej jako skarżący), w której skarżący zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji bezczynność w rozpatrzeniu jego wniosku z 27 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2010 r. nr [...] . Skarżący podniósł, iż pomimo upływu terminów określonych w art. 35 k.p.a. lub wyznaczonych na podstawie art. 36 k.p.a. organ nadzoru nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Z podanych powodów wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę z jego wniosku z 27 lipca 2010 r. oraz przeprowadzenie sądowej kontroli całego toku postępowania administracyjnego, w tym podejmowanych przez organ czynności tamujących bieg sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 37 § 1 i 2 k.p.a., [...] lipca 2010 r. wydał postanowienie nr [...] stwierdzające, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia dotyczącego stosunku służbowego skarżącego. W dalszej kolejności organ podał, że wnioskiem z 27 lipca 2010 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia. W odpowiedzi na ten wniosek Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z 23 września 2010 r. poinformował skarżącego, że kwestia rozstrzygnięcia jego wniosku, nie może zostać zakończona wydaniem aktu w formie decyzji, czy też postanowienia. Zdaniem organu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem stosownie do art. 141 § 1 k.p.a. na wydane postanowienie przysługuje zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi. Z analizy art. 37 k.p.a. nie wynika, aby wydane na tej podstawie postanowienia podlegały zaskarżeniu. Do tej kategorii postanowień, stosownie do treści art. 126 k.p.a., w ogóle nie stosuje się przepisów regulujących tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji administracyjnych (art. 156-159 k.p.a.). Zatem w ocenie organu nie ma on obowiązku wydania postanowienia w oparciu o przepisy rozdziału 13 k.p.a. Zgodnie z orzecznictwem w takim przypadku wystarczy skierowanie do zainteresowanego pisma informacyjnego wskazującego, że kwestia rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia nie może zakończyć się wydaniem aktu administracyjnego w postaci decyzji albo postanowienia. Takie pismo z 23 września 2010 r. zostało do skarżącego skierowane i dlatego też wniosek o oddalenie skargi jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2007 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność, wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy, wśród których wymienione są m. in. decyzje administracyjne i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 1 i 2). Oceniając skargę na bezczynność w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że jest ona zasadna, albowiem organ administracji publicznej był zobligowany załatwić wniosek strony w sposób procesowy - przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował pisemnie skarżącego, iż jego wniosek z 27 lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2010 r., wydanego w trybie art. 37 k.p.a., nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, albowiem do tego typu postanowień nie stosuje się przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji i postanowień zaskarżalnych. Na wstępie zasadnym zdaje się przypomnienie, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem organ, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, w sprawie z wniosku strony był zobligowany wydać orzeczenie podlegające kontroli sądowej. Wskazać należy, iż wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji, czy to postanowienia, uruchamia fazę wstępną postępowania nadzorczego zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, czy postanowienia (art. 126 k.p.a.) może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. W doktrynie przyjmuje się, iż niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności m. in. wtedy, gdy strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej (patrz: Komentarz do art.157 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2010, wyd. III.). Niedopuszczalność prowadzenia postępowania z uwagi na charakter aktu, którego wniosek dotyczy (skierowanie wniosku o stwierdzenie nieważności w stosunku do takiej formy działania, do której nie odnosi się instytucja nieważności) jest jedną z przesłanek przedmiotowych tamujących wszczęcie takiego postępowania. Nawet jednak w przypadku stwierdzenia zaistnienia negatywnych przesłanek niezbędne jest rozstrzygnięcie wniosku o stwierdzenie nieważności takiego postępowania i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Przepisy k.p.a. nie przewidują pozostawienia bez rozpoznania podania o stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia ( por. glosa W. Chruścielewski OSP 2003/11/138 oraz M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa - Kraków 2005 r., komentarz do art. 157 k.p.a.). Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w takiej sytuacji otwiera drogę weryfikacji takiego rozstrzygnięcia na drodze sądowej. Oznacza to, że stosowanie w niniejszej sprawie regulacji procesowej określonej w art. 157 k.p.a. jest nie tylko możliwe, ale i niezbędne w sytuacji gdy organ stwierdza, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest niedopuszczalny. Wniosek taki dotyczy bowiem orzeczenia niepodlegającego weryfikacji w trybie nadzorczym. Skoro więc Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, do którego strona wniosła niedopuszczalny wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, nie wydał postanowienia w oparciu o art. 157 w zw. z art. 126 § 3 k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia), to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał on bowiem aktu, do którego wydania był zobowiązany przepisami prawa procesowego. Organ nie może przy tym skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował pisemnie stronę o braku podstaw do rozparzenia jej żądania, bowiem takiej formy rozparzenia wniosku strony przepisy k.p.a. nie przewidują. W związku z powyższym uznać należy, że Minister z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 149 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.