II SAB/Wa 358/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Komendanta Głównego Policji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/18 postanawia - odrzucić skargę - Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. K. J. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komendanta Głównego Policji polegającą na niewykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/18, którym zostało uchylone zaskarżone postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oraz utrzymane nim w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2552/19 oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że po zwrocie w dniu 21 stycznia 2021 r. akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/18 zostało wydane w dniu [...] kwietnia 2021 r. postanowienie nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie udostępnienia skarżącemu akt postępowania w systemie teleinformatycznym. W związku z tym, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, organ stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu prowadzonego postępowania poprzez wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. póz. 137, z późn. zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. W myśl natomiast do art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Podkreślić należy, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 5/19 w której orzekł, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.". W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego bezczynność zdefiniowano jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego objęta kognicją sądu administracyjnego bezczynność stanowi poddaną kontroli sądu stan bezczynności zdefiniowany w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., którego zaistnienie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w indywidualnej sprawie został zakwestionowany przez stronę w drodze ponaglenia, w wyniku czego został spełniony określony P.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia skargi. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, dlatego też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność organu wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. W takim ujęciu skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność jest nie do zaakceptowania z kilku względów. Po pierwsze, pozostaje w sprzeczności z istotą skargi na bezczynność stanowiącej inicjowany na drodze sądowej protest wobec stanu bezczynności rozumianego w sposób określony art. 37 K.p.a. Po wtóre, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na bezczynność narusza przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia co do zasady ograniczonych terminem. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny pokreślił, że równie ważny jest praktyczny wymiar przyjęcia otwartego terminu do złożenia skargi na bezczynność, w wyniku przyjęcia którego zarówno w kilkanaście, jak i w kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne byłoby prawo do skargi na bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył również, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności". W związku z powyższym skoro skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego po ustaniu bezczynności w zakresie rozpatrzenia jego sprawy, należało uznać, że skarga ta była niedopuszczalna. Wydanie przez Komendanta Głównego Policji postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymującego w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1644/18, przed wniesieniem skargi na bezczynność tego organu, stanowi przeszkodę w jej merytorycznym rozpoznaniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.