II SAB/Wa 373/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi P. C. i P. C. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie skargi z dnia [...] marca 2023 r. na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia skargi P. C. i P. C. z dnia [...] marca 2023 r. na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych, w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych solidarnie na rzecz P. C. i P. C. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2023 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako: "organ" lub "Prezes UODO") wpłynęła skarga P. C. oraz P. C. (dalej jako: strona skarżąca lub skarżący) na nieprawidłowości w przetwarzaniu przez [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: Bank) oraz [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: [...]) danych osobowych skarżących dot. umowy kredytu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. bez podstawy prawnej. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Prezes UODO wezwał skarżących do uzupełnienia braków złożonej skargi, które zostały przez skarżących uzupełnione pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Pismem z [...] sierpnia 2023 r. Prezes UODO wezwał Bank oraz [...] do udzielenia pisemnych wyjaśnień w sprawie, o czym poinformował skarżących. Wyjaśnienia [...] wpłynęły do organu w dniu [...] września 2023 r., zaś wyjaśnienia Banku w dniu [...] września 2023 r. W dniu [...] lutego 2025 r. wpłynęło do Prezesa UODO ponaglenie strony skarżącej w sprawie rozpoznania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych, z jednoczesnym wnioskiem o: 1) stwierdzenie, że doszło do bezczynności Organu, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) wyznaczenie terminu załatwienia sprawy nie dłuższego niż 30 dni od dnia wydania postanowienia w sprawie na skutek rozpoznania niniejszego ponaglenia, 3) zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, 4) podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Pismem z dnia [...] marca 2025 r. PUODO wezwał Bank do udzielenia dodatkowych pisemnych wyjaśnień w sprawie, o czym poinformował skarżących. Pismem z dnia 18 marca 2025 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] marca 2023 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych. W treści skargi strona skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) Art. 35 § 1 - 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako: k.p.a.) polegające na niezałatwieniu sprawy przez Organ w ustawowym terminie, w konsekwencji czego doszło do naruszenia zasady szybkości postępowania i prawa Strony do niezwłocznego załatwienia sprawy, na skutek czego Organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) Art. 36 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 62 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) polegające na braku jakiegokolwiek zawiadomienia Skarżących o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, braku podania przyczyny zwłoki, braku podania informacji o stanie sprawy i przeprowadzonych czynnościach w jej toku oraz braku wskazania nowego terminu załatwienia sprawy wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia, na skutek czego Organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) Art. 78 § 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm., dalej jako: RODO) polegające na nie załatwieniu przez Organ sprawy ze skargi Skarżących na niezgodne z prawem przetwarzania danych osobowych w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące, na skutek czego Organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym skarżący wnieśli o: 1) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdzenie, że bezczynność, której dopuścił się Organ miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie Organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia Organowi orzeczenia wydanego na skutek wniesienia niniejszej skargi; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 5) na podstawie art. 149 § 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). a. przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego P. C. sumę pieniężną w wysokości 35.702,60 złotych, która to stanowi połowę dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.; b. przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego P. C. sumę pieniężną w wysokości 35.702,60 złotych, która to stanowi połowę dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 6) na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po uzupełnieniu braków formalnych skargi. Organ niezwłocznie wezwał Bank oraz [...] do złożenia wyjaśnień w sprawie, natomiast po otrzymaniu ponaglenia Skarżących, organ niezwłocznie podjął kolejne czynności w sprawie. W ocenie organu wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę we wskazanym przez pełnomocnika terminie nie dłuższym niż 30 dni nie było możliwe, bowiem analiza materiału dowodowego wykazała, że złożone przez Bank wyjaśnienia wymagały uzupełnienia. Ponadto organ wskazał, że jest on zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co wymaga zebrania materiału dowodowego, przede wszystkim w postaci wyjaśnień od skarżonych podmiotów, gdyż wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości Prezesa Urzędu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Organ podejmował czynności w przedmiotowej sprawie, wykorzystując dla ustalenia stanu faktycznego w związku z powyższym w ocenie organu niezasadne jest stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem strona skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa Sąd stwierdził, że badana skarga jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Powyższe pojęcia obejmują zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA). Z art. 78 ust. 2 RODO (który to przepis stanowi lex specialis wobec regulacji art.35 k.p.a.) wynika, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 i art. 57 ust. 1 lit. f ww. rozporządzenia, w których jest mowa o informowaniu skarżącego - w rozsądnym terminie - o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Biorąc pod uwagę utartą w sprawach tego rodzaju linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, że norma art. 78 ust. 2 RODO w pierwszej kolejności odnosi się do rozpoznania skargi i musi być traktowana jako norma szczególna w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. uznać należało, że organ procedując naruszył regulację omawianego przepisu art. 78 ust. 2 RODO. Co prawda w początkowej fazie postępowania organ podejmował czynności w rozsądnych terminach, jednakże z akt sprawy wynika, że dnia [...] i [...] września 2023 r. organ otrzymał od uczestników wyjaśnienia, natomiast o dodatkowe wyjaśnienia zwrócił się do Banku dopiero pismem z [...] marca 2025 r. po otrzymaniu od skarżących ponaglenia. Nadto w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, by od [...] marca 2025r. kiedy to organ zwrócił się do Banku o uzupełnienie wcześniejszych wyjaśnień, do dnia wyrokowania w sprawie, organ podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Mało tego – jak wynika z ustaleń Sądu organ do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że Prezes UODO procedując w sprawie, nie dochował terminu z art. 78 ust. 2 RODO w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Skoro bowiem na dzień orzekania w obrocie prawnym nie funkcjonowało żadne kończące sprawę rozstrzygnięcie organu, istniała podstawa do zobowiązania organu do jego wydania. Długość okresów bezczynności świadczy zaś w ocenie tut. Sądu o tym, że prowadzenie postępowania przez organ charakteryzowało się przewlekłością mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa o czym orzeczono w pkt.2 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd administracyjny nie uwzględnił natomiast żądania przyznania stronom sumy pieniężnej. W tym zakresie przychylić należało się do wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, iż długość trwania postępowania nie miała charakteru intencjonalnego i nie wynikała z jego złej woli. Jej powodem był zaś skomplikowany charakter sprawy, konieczność dokładnego zebrania i przeanalizowania obszernego materiału dowodowego jak i fakt, że organ jest jedynym w całej Polsce organem rozpoznającym sprawy z zakresu ochrony danych osobowych co powoduje jego wielkie obciążenie pracą. Z tego też powodu Sąd w pkt.3 wyroku zawarł rozstrzygnięcie oparte na normie art.151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosując art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.