II SAB/Wa 381/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Anna Mierzejewska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...] grudnia 2012 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej GIODO) wpłynęło drogą elektroniczną pismo T. G. o temacie "[...] z B. - zaniedbania grobów obrońców [...] 1939", w którym na załączonych przez siebie przykładach wskazał "189 ww. zaniedbań" dotyczących napisów na nagrobkach żołnierzy polskich poległych w 1939 r. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie GIODO w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. poinformował T. G., iż ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych ma zastosowanie tylko do przetwarzanych danych osobowych osób żyjących. W dniu [...] maja 2013 r., do Biura GIODO wpłynęło drogą elektroniczna kolejne pismo T. G., w którym wskazał, że jeśli GIODO nie czuje się kompetentny w tej sprawie to prosi o przesłanie jego pisma do właściwego organu. Dodatkowo, skarżący w ww. piśmie zawarł pytanie, że skoro ochrona danych osobowych dotyczy tylko osób żyjących, to dlaczego dane zmarłych są dostępne dopiero po 100 latach i czy w związku z tym może skutecznie ubiegać się o udostępnienie danych osób zmarłych przed upływem tego okresu. W związku z powyższą korespondencją GIODO w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. poinformował T. G. o zakresie swoich kompetencji określonych ustawą z dnia 29 sierpniu 1997 r. o ochronie danych osobowych. Wskazał jednocześnie, że GIODO nie jest zobowiązany do udzielania porad prawnych zwłaszcza, gdy ich tematyka nie jest objęta jego wynikającą z przepisów właściwością. Pouczył jednocześnie skarżącego, że w podnoszonych przez niego kwestiach pomocy mogą mu udzielić podmioty zawodowo profesjonalnie zajmujące się taką działalnością (np. radcowie prawni). T. G w kolejnej korespondencji z dnia [...] czerwca 2013 r. skierowanej do GIODO drogą elektroniczną wystąpił z żądaniem usunięcia naruszenia prawa dotyczącego bezprawnego przekształcania danych polskich żołnierzy poległych w 1939 r. w obronie [...] i pochowanych na cmentarzach [...] i M. Ponadto zażądał, by to GIODO skierował właściwe wystąpienia z ramienia swej odpowiedzialności do wskazanych przez niego organów, ewentualnie poinformował go, że władze mogą zmieniać dane poległych żołnierzy według swego widzimisie i nie jest to łamaniem Konwencji Genewskiej oraz Konstytucji RP w dziedzinie ochrony praw honorowych i obywatelskich. Poinformował też, że w przypadku braku reakcji w terminie 30 dni skieruje skargę na bezczynność GIODO, którą organ będzie zobowiązany przekazać za swym pośrednictwem. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie, GIODO powołując się na wcześniejszą korespondencje w sprawie poinformował T. G., że jeżeli w jego ocenie istnieje konieczność przekazania posiadanych przez niego informacji na temat błędnych zapisów ujętych na płytach nagrobnych innym podmiotom to może to zrobić sam. Co więcej, skarżący jako badacz z pewnością posiada wiedzę, która pozwala umiejscowić właściwe w tym względzie podmioty czy osoby (np. zstępnych) także w odniesieniu do innych osób, czy miejsc pochówków. GIODO takiej wiedzy natomiast nie posiada. Nie leży też w kompetencjach GIODO wyręczanie skarżącego w tym zakresie, co też miałoby nastąpić (jedynie) na podstawie nie podpisanej przez skarżącego zgodnie z przepisami prawa korespondencji. Tytułem przykładu wskazano skarżącemu, jeżeli chodzi o Cmentarz [...] przy ul. P. to na wskazanej stronie internetowej można znaleźć informacje na temat zarządu nad ww. cmentarzem. W dniu [...] czerwca 2013 r. T. G. wniósł drogą elektroniczną, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność GIODO w sprawie łamania prawa dotyczącego ochrony danych osobowych poległych obrońców [...] w 1939 r. w postaci bezprawnego zmieniania ich danych na grobach w [...] i na M. W skardze skarżący podniósł, że jego poprzednie pismo skierowane do organu miało charakter wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Podkreślił też, że GIODO ma obowiązek zająć się sprawą zmieniania właściwych danych poległych żołnierzy w obronie [...] w 1939 r. na fikcyjne oraz ich zniekształcaniem i nakazać właściwym organom i instytucjom odpowiednie działania, a nie odsyłać go do tych organów i instytucji. GIODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, iż korespondencja skarżącego w przedmiotowej sprawie, w szczególności jego pisma, które wpłynęły do Biura GIODO w dniu [...] grudnia 2012 r. i [...] maja 2013 r. nie mogła inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów K.p.a. Korespondencja skarżącego nie dotyczyła bowiem jego danych osobowych. Ponadto, forma i treść ww. korespondencji jednoznacznie wskazywała, iż stanowi to jedynie prośbę o opinię w sprawie. W tej sytuacji, odpowiedzi udzielone przez GIODO na powyższą korespondencję były czynnościami prowadzonymi na podstawie art. 12 pkt 6 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ zaznaczył jednocześnie, że przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do udzielania przez GIODO odpowiedzi na kierowane do niego pytania, tj. realizacji zadania określonego w art. 12 pkt 6 ustawy o ochronie danych osobowych. Działalność ta nie jest też obwarowana szczególnymi terminami. Wobec korespondencji skarżącego nie było więc właściwym zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a., ani też art. 35 § 3 K.p.a. GIODO nie był też zobowiązany do podjęcia w przedstawionej przez skarżącego sprawie postępowania z urzędu. Jakkolwiek bowiem, w myśl art. 18 ustawy, w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem (w szczególności uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowania, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych), to jednak GIODO samodzielnie i autonomicznie decyduje o sposobie i zakresie realizacji przysługujących mu uprawnień. W ocenie organu w niniejsze sprawie decyzja o niepodjęciu postępowania z urzędu jest prawidłowa, bowiem ustawa o ochronie danych osobowych określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych (art. 2 ust.1), Stosuje się ją zatem tylko do danych osobowych osób fizycznych. Zgodnie z powszechnie obowiązującą wykładnią, osobą fizyczną jest człowiek uczestniczący w stosunkach prawnych, Zdolność prawna człowieka, a tym samym zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków ustaje z chwilą jego śmierci. Ustawa o ochronie danych osobowych ma więc zastosowanie tylko do przetwarzanych danych osobowych osób żyjących, o czym skarżący został poinformowany w kierowanej do niego korespondencji. Organ z ostrożności podniósł jednocześnie, iż nawet gdyby uznać, że GIODO był zobowiązany - jak zażądał skarżący - do przesłania jego pisma zgodnie z właściwością tj. do działania zgodnie z art. 65 § 1 K.p.a., to posiadane przez organ informacje uniemożliwiały takie działanie. Skarżący nie udzielił bowiem GIODO informacji mogących prowadzić do ustalenia podmiotów w zakresie zarządu właściwych cmentarzy "[...] i M.". Mając zaś na uwadze istnienie domniemanych materiałów historyczno-naukowych, którymi mógłby dysponować skarżący, wskazano mu jaki podmiot zarządza Cmentarzem Wojskowym przy ul. P. w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nie pozostaje w bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Stosownie do treści art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika – gdy chodzi o akty administracyjne – że nakazanie ich wydania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy. Celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest w tym wypadku doprowadzenie do wydania przez właściwy organ aktu administracyjnego w sprawie wszczętej żądaniem strony. Niniejsza sprawa zapoczątkowana została pismem skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r. o temacie "[...] z B. - zaniedbania grobów obrońców W-wy 1939", w którym na załączonych przez siebie przykładach wskazał "189 ww. zaniedbań" dotyczących napisów na nagrobkach żołnierzy polskich poległych w 1939 r. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie GIODO w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. prawidłowo poinformował skarżącego, iż ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101 poz. 926 ze zm.) ma zastosowanie tylko do przetwarzanych danych osobowych osób żyjących, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych (art. 2 ust. 1 ustawy). Kwestie podniesione w piśmie skarżącego nie należą tym samym do kompetencji tego organu. GIODO nie mógł zatem w ramach swych kompetencji ustawowych podjąć w tej sprawie czynności kontrolnych, a następnie wydać decyzji nakazującej sprostowanie danych zmarłych żołnierzy zamieszczonych na nagrobkach. Wbrew zarzutom skarżącego nie można zarzucić GIODO bezczynności także z tej przyczyny, że w sytuacji, gdy uznał się za organ niewłaściwy w sprawie nie przekazał na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. jego pisma do organu właściwego. Przekazanie według właściwości znajduje bowiem zastosowanie nie do każdego podania, ale jedynie do podań inicjujących postępowanie w "sprawach" administracyjnych w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Korespondencja skarżącego w przedmiotowej sprawie, która wpłynęła do Biura GIODO nie mogła natomiast zainicjować wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów K.p.a. Skarżący w korespondencji tej wskazywał ogólnie na nieprawidłowości w oznaczeniu danych polskich żołnierzy poległych w 1939 r. w obronie [...] i pochowanych na cmentarzach [...] i M. Korespondencja ta nie inicjowała zatem postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej i nie można było w oparciu o jej treść ustalić jaki organ, czy też podmiot jest właściwy do jej rozpoznania. W kierowanych do T. G. pismach (z [...] marca 2013 r., [...] maja 2013 r. oraz [...] czerwca 2013 r.) organ szczegółowo poinformował skarżącego jaki jest zakres kompetencji ustawowych GIODO, wyjaśnił - że ustawa o ochronie danych osobowych ma zastosowanie tylko do przetwarzania danych osobowych osób żyjących, a także wskazał jakie ewentualnie działania powinien podjąć skarżący, jeżeli dysponuje informacjami o błędnych zapisach na nagrobkach żołnierzy polskich poległych w 1939 r. i pochowanych na cmentarzach [...] i M. Zarzut skarżącego, że organ pozostaje w bezczynności należy uznać w tej sytuacji za niezasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku.