II SAB/Wa 391/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Polskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Spraw Zagranicznych dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Spraw Zagranicznych na rzecz Polskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżące Polskie [...] z siedzibą w [...], zwane dalej także "Wnioskodawcą", zarzuciło Ministrowi Spraw Zagranicznych, zwanemu dalej "Organem", bezczynność przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] czerwca 2024 r. W skardze Wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o zobowiązanie Organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902); zwanej dalej "ustawą o informacji", przez nieudzielenie informacji publicznej w terminie ustawowym zgodnie z żądanym zakresem. Uzasadniając skargę wskazano: - Wnioskodawca [...] czerwca 2024 r. skierował za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [email protected] wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "prosimy o podanie nr konta bankowego konsulatu rp w los angeles." - do dnia wniesienia skargi do Sądu (datowana [...] czerwca 2024 r.), Organ nie przedłużył terminu udostępnienia informacji i nie udostępnił żądanej informacji. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie w przypadku niedopełnienia warunku formalnego – złożenia pełnomocnictwa lub fiskalnego – uiszczenia wpisu sądowego, względnie o oddalenie jako bezzasadnej, wskazując: - [...] czerwca br. za pośrednictwem platformy ePUAP wpłynęła do Organu skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej; odnosi się ona do wniosku skierowanego [...]czerwca 2004 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [email protected] o udostępnienie informacji publicznej o danej treści, - skarga zawiera dwa istotne uchybienia formalne; mianowicie brak pełnomocnictwa do reprezentowania Wnioskodawcy oraz dowodu wniesienia opłaty od skargi; wbrew jej treści, dokumentów tych do skargi nie dołączono; dane uchybienie powinno skutkować wezwaniem przez Sąd do usunięcia braków formalnych, a – w przypadku nieuzupełnienia – odrzuceniem skargi, względnie pozostawieniem jej bez rozpoznania, - w przypadku nieuznania, że skarga podlega odrzuceniu, wniesiono o jej oddalenie jako bezzasadnej; Organ bowiem nie jest właściwym, a zatem nie może pozostawać w bezczynności i nie jest obowiązany udzielać odpowiedzi na podanie Wnioskodawcy; informacja dotycząca numeru rachunku bankowego Organu nie jest natomiast informacją publiczną, a przynajmniej nie jest w każdym przypadku w odniesieniu do placówek konsularnych, - rachunek bankowy jednostki sektora finansów publicznych służy do uiszczania określonych należności, czyli jest częścią sposobu przyjmowania i załatwiania przez organ (urząd) spraw, w przypadku konsulatów jest to uiszczanie opłat konsularnych; czyniąc zatem zadość wymogom wynikającym z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o informacji, informacja o wysokości opłat konsularnych oraz formie ich uiszczania w znajdujących się na terytorium USA urzędach konsularnych jest ogólnodostępna na stronie internetowej (wskazano adres strony), a każdy obywatel czy petent ma do niej dostęp, - zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie opłat konsularnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2237), zwanego dalej "rozporządzeniem MSZ", jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa lub uzasadniona przyczyna organizacyjna, konsul może udostępnić tylko wybrane sposoby wnoszenia opłaty konsularnej i przedpłaty na poczet wydatków ponoszonych przez konsula; sytuacja taka ma miejsce w przypadku Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles; ze względów bezpieczeństwa rachunek bankowy nie jest tam udostępniany; możliwe są natomiast inne formy płatności, - Wnioskodawcę o powyższym szczegółowo poinformowano w piśmie z [...] czerwca 2024 r. podpisanym przez dyrektora Departamentu Konsularnego MSZ – stanowiącym odpowiedź na analogiczne pytanie skierowane przez Wnioskodawcę [...] czerwca 2024 r. (na adres poczty elektronicznej [email protected]); skoro Wnioskodawca otrzymał już wyczerpującą odpowiedź w sprawie dotyczącej numeru rachunku bankowego z Departamentu Konsularnego MSZ, bezprzedmiotowe jest odpowiadanie po raz drugi w istocie na to samo pytanie, przez inną komórkę organizacyjną; niezależnie od tego, że pytanie skierowano do niewłaściwego organu, a żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, - jeśli rozpatrywać wniosek w kategoriach przepisów ustawy o informacji, to w sprawie zachodzi nadużycie prawa do informacji; złożony wniosek wykazuje zaskakującą zbieżność podmiotową i przedmiotową z toczącym się z wniosku B.B., zwanego dalej "Zainteresowanym", przed Konsulem RP w Los Angeles postępowaniem o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2024 r. poz. 485); w ramach tego postępowania wezwano Zainteresowanego do uiszczenia opłaty konsularnej, a konsul wskazał również sposoby jej wniesienia, - Zainteresowany – występując pozornie w niniejszej sprawie w imieniu Wnioskodawcy – próbuje w istocie uzyskać za pomocą przepisów ustawy o informacji, dane we własnej indywidualnej sprawie; postępowanie takie stanowi tymczasem nadużycie prawa do informacji publicznej na co wielokrotnie wskazywało orzecznictwo; sądy przyjmowały, że celem prawa do informacji jest troska o dobro publiczne, którym jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów; jeżeli Wnioskodawca kieruje zapytania niepodyktowane troską o dobro publiczne, zachodzi nadużycie prawa; w konsekwencji informacja mu się nie należy. W piśmie z [...] września 2024 r., stanowiącym reakcję na odpowiedź na skargę, Wnioskodawca stwierdził, że Organ w żaden sposób nie zareagował na jego wniosek w terminie. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935). Nie zachodziły zaś przesłanki na rzecz odrzucenia skargi, wobec dopełnienia wymaganych daną ustawą warunków formalnych jej wniesienia. Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji). Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji. W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonej informacji, zaś podmiot – do którego wpłynęło podanie – nie udzielił jej w terminie zakreślonym ustawą o informacji. Prezentował przy tym pogląd, że informację, o którą zwrócił się Wnioskodawca, udostępniono już w ramach analogicznego zapytania (pismem z [...] czerwca 2024 r.), skierowanego na inny adres poczty elektronicznej Organu. Wywodzono również, że Organ nie jest właściwy i co za tym idzie, nie był zobowiązany udzielać odpowiedzi na zapytanie Wnioskodawcy oraz że zapytanie stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Stanowisko Organu o jego niewłaściwości w sprawie załatwienia podania Wnioskodawcy jest chybione. Organ nie zaprzeczał, wobec skierowanej do Wnioskodawcy odpowiedzi zawartej w powołanym piśmie z [...] czerwca 2024 r., że dysponuje informacją. Nie budzi też wątpliwości, że Organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji). Wobec wpływu na adres Organu maila o temacie "wniosek o udostępnienie informacji publicznej", zawierającego prośbę o podanie numeru konta bankowego danego konsulatu RP, winien był zareagować w sposób przewidziany ustawą o informacji, czego w rozpatrywanej sprawie nie uczyniono. Nie stanowi dopełnienia obowiązku reakcji Organu na wniosek udzielenie Wnioskodawcy odpowiedzi na podanie, nawet o analogicznej do powołanej w niniejszej sprawie treści, wniesione w innej sprawie – z wniosku skierowanego na inny adres. We wspomnianej odpowiedzi nie poinformowano bowiem, że żądana informacja nie zawiera się w pojęciu "publicznej". Organ dopiero w udzielonej odpowiedzi na skargę wskazał, że wnioskowana informacja nie stanowi "publicznej". Nie wyraził jednakże takiego poglądu i nie sformalizował go w postaci pisma informującego na etapie poprzedzającym złożenie skargi na bezczynność – w zakresie rozpoznania konkretnego podania Wnioskodawcy, złożonego na podstawie przepisów ustawy o informacji. Sąd podziela stanowisko Organu, że gdy określone konto bankowe nie jest wykorzystywane w toku realizacji spraw publicznych – obsługi wniosków – jego dane identyfikacyjne (numer) stanowi informację, nie mającą cech publicznej. Odrębną kwestią jest zagadnienie, czy przyjęte rozwiązanie (wyłączenie możliwości płatności określonym sposobem) jest zasadne. Wykracza to poza zagadnienie dostępu do informacji publicznej. Okoliczność ta nie zwalniała jednakże Organu z powinności udzielenia informacji w tym zakresie i wskazania, że żądanie Wnioskodawcy nie mieści się w pojęciu "informacji publicznej". Sąd w tym składzie podziela prezentowane w judykaturze stanowisko, gdzie wskazano, że sama konkretna użyteczność informacji dla celów prywatnych wnioskodawcy nie wyłącza możliwości żądania jej udostępnienia – gdy w istocie dotyczy ona generalnie spraw publicznych. Odmienne rozumienie – określających ramy udostępnienia informacji publicznej – przepisów prowadziłoby do absurdalnego skutku (intencji ustanowienia takich reguł nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy), gdzie określoną informację – ze swego charakteru stanowiącą "publiczną", gdyż dotyczącą funkcjonowania państwa i jego instytucji – mogłaby pozyskać każda osoba, z wyjątkiem tej faktycznie nią aktualnie zainteresowanej – w kontekście swej sytuacji osobistej (własnych interesów). Przy takim rozumieniu regulacji, osoba taka musiałby w istocie korzystać z pomocy niejako "pośrednika", który nie byłby bezpośrednio zainteresowany pozyskaniem informacji dla własnych celów, a więc mógł o nią wystąpić. Przyjęcie takiej koncepcji za właściwą nie realizowałoby celu – unikania sytuacji, gdy procedury dostępu do informacji publicznej byłyby wykorzystywane na realizację własnych interesów – lecz tworzyło w danym zakresie sztuczne acz równocześnie nieskuteczne bariery formalne (tak: wyroki NSA o sygn.: III OSK 447/22 i 1639/22, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). W ocenie Sądu bezczynność Organu nie miała natomiast charakteru intencjonalnego, ale była spowodowana jego błędnym przekonaniem co do tego, że odpowiedział już na żądanie zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej o analogicznej treści w innej sprawie, zainicjowanej również podaniem Wnioskodawcy, zaś jego wnioski stanowią nadużywanie prawa. Te okoliczności, jakkolwiek nie uwalniają Organu od zarzutu bezczynności, to jednak mają znaczenie w kontekście oceny zakresu stwierdzonej bezczynności i pozwalają przyjąć, że nie ma ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Na żadnym etapie postępowania Organ nie wskazał, że wnioskowana informacja nie jest publiczną. Oceny tej dokonał dopiero w udzielonej odpowiedzi na skargę. Ponieważ w odpowiedzi tej, doręczonej Wnioskodawcy, zawarto informacje w zakresie wymaganym ustawą o informacji, bezzasadne było zobowiązywanie Organu do rozpoznania wniosku. Sąd poprzestał na ocenie, że bezczynność w sprawie wystąpiła. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Do kosztów zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł i wpis sądowy od skargi – 100 zł.