II SAB/Wa 398/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Protokolant – specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2014 r. sprawy ze skargi Polskiej [...] na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. oddala skargę w części dotyczącej wymierzenia grzywny Ministrowi Edukacji Narodowej, 3. umarza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, 4. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz skarżącej Polskiej [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem złożonym w dniu [...] lutego 2014 r. do Ministra Edukacji Narodowej, Polska [...] zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zlecenia opracowania i wydanie podręcznika do edukacji wczesno klasowej do klasy I, poprzez: 1. wskazanie danych podmiotów, którym zlecono lub będzie zlecone opracowanie i wydanie podręcznika do edukacji wczesnoszkolnej, 2. wskazanie zakresu zlecenia, tj. uprawnień i obowiązków podmiotów, którym zlecono lub będzie zlecone opracowanie podręcznika, w tym między innymi informacji co do tego kto będzie podejmował decyzje w przedmiocie składu zespołu opracowującego przedmiotowy podręcznik, kto będzie zawierał z nimi umowy i jaka będzie ich treść, 3. udostępnienie informacji co do składu zespołu opracowującego przedmiotowy podręcznik (łącznie ze wskazaniem metodyków, konsultantów oraz wszelkich innych osób uczestniczących w pracach nad podręcznikiem) wraz ze wskazaniem przedmiotu prac tych osób, w tym udostępnienie informacji co do przedmiotu umów (praw i obowiązków) zawartych z tymi osobami oraz udostępnienie zawartych z nimi umów. W skardze z dnia [...] maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wpłynęła do organu w dniu [...] maja 2014 r., skarżąca Polska [...] zarzuciła Ministrowi Edukacji Narodowej bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia zawartej w nim informacji publicznej, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powołała się na opisany powyżej stan faktyczny stwierdzając, że do dnia złożenia skargi, organ nie podjął żadnej czynność. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wysłanym do skarżącej drogą elektroniczną w dniu [...] czerwca 2014 r., Minister Edukacji Narodowej udzielił żądanej informacji publicznej, załączając w kolejnym mailu z tego samego dnia stosowne załączniki. Następnie w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania, zaś w uzasadnieniu podał, że zwłoka w udzieleniu informacji wynikała ze złożoności kwestii których dotyczył wniosek oraz toczących się prac nad rozwiązaniem w tym zakresie. Stąd też – ocenie organu – przekroczenie terminu w udzieleniu odpowiedzi nie stanowiło rażącego naruszenia prawa i to tym bardziej, że część informacji była już dostępna publicznie. Stąd też również wniósł o niewymierzenie grzywny. Skarżąca Polska [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. nie kwestionując otrzymania żądanej przez siebie informacji publicznej podniosła, że organ naruszył 14 dniowy termin na udzielenie informacji publicznej i w żaden sposób nie informował o przyczynach opóźnienia, do czego obliguje go przepis art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji udzielił żądanej odpowiedzi dopiero po 94 dniach bezczynności i w tej sytuacji bezczynność ma charakter rażący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem bezczynności organu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia – jak w rozpoznawanej sprawie – czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie, stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3). Konkretyzacją natomiast tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tym akcie prawnym. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080 z późn. zm.) oraz partie polityczne (ust. 2). Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy nie budzi zatem wątpliwości fakt, że Minister Edukacji Narodowej jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Wskazać również należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. W dalszej części stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Zatem żądana przez skarżącą Polską [...] informacja, jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który ogranicza je z uwagi na ochronę informacji niejawnych oraz ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest przy tym wymagane wykazanie ani interesu publicznego, ani celu, w jakim uzyskana informacja zostanie wykorzystana. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodać również należy, że według art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Spełniona więc została przesłanka przedmiotowa zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w odniesieniu do wniosku skarżącej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że na dzień wniesienia skargi do Sądu, Minister Edukacji Narodowej nie udostępnił skarżącej żądanej informacji, a zatem pozostawał on w bezczynności. Natomiast wskazanymi już w stanie faktycznym mailami z dnia [...]]czerwca 2014 r., organ udzielił skarżącej Polskiej [...] żądanej informacji publicznej i wobec powyższego należało umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dacie orzekania nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o informację publiczną, skoro został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63). Jednocześnie z drugiej strony Sąd dopatrzył się w bezczynności Ministra Edukacji Narodowej rażącego naruszenia prawa, ponieważ mimo ustawowego terminu 14 dni na udostępnienie informacji, organ nie dość, że zignorował wniosek skarżącej, to jeszcze nie poinformował jej o przyczynach opóźnienia i to dość znacznego, bowiem przez ponad 3 miesiące nie podjął żadnej czynności w tym zakresie, a ostatecznie zadośćuczynił wnioskowi skarżącej dopiero po złożeniu skargi do Sądu. Świadczy to jednoznacznie – zdaniem Sądu – o lekceważeniu skarżącej i jej konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Jednakże z drugiej strony wobec faktu, że żądana informacja została wydana bez potrzeby zobowiązywania organu, to niecelowym byłoby – w ocenie Sądu – wymierzanie organowi grzywny. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 151 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.