II SAB/Wa 4/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 31/06 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy M. C. - w dniu 17 stycznia 2011 r. - wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 306/09 (obecna sygn. II SA/Wa 4/11) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone zarządzenie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 ppsa, a Sąd orzekając w tym zakresie nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym orzeczeniem. W treści formularza wniosku M. C. oświadczyła, że źródłem utrzymania, w prowadzonym wspólnie z mężem i pełnoletnią córką, gospodarstwie domowym jest kwota miesięcznego dochodu jej męża w wysokości 500 zł z tytułu prac dorywczych oraz kwota dochodu jej córki w wysokości 1500 zł z tytułu umowy o dzieło. W odniesieniu do swojej osoby skarżąca podała, że pozostaje bez dochodu (zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą). Z kolei, jako wyłączny, wspólny składnik majątku skarżąca wymieniła lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego (lokal mieszkalny o pow. 64m2). Powyższe oświadczenie skarżąca uzupełniła na wezwanie Sądu i w dniu 31 marca 2011 r. złożyła do akt następujące dokumenty źródłowe: wyciąg z rachunku bankowego córki – E. C. – za okres od 28.02.2011-29.12.2010, ugodę zawartą w dniu 2 listopada 2010 r. z [...] Spółdzielnią Mieszkaniową dotyczącą spłaty zadłużenia z tytułu użytkowania lokalu, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 20 marca 2009 r. stwierdzające brak rejestracji skarżącej w rejestrze osób bezrobotnych, fakturę za energię elektryczną za okres dwóch miesięcy 19.01.2011-17.03.2011 oraz zestawienie opłat za użytkowanie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Natomiast w dodatkowym oświadczeniu (piśmie z dnia 27 marca 2011 r.) skarżąca wyjaśniła, że jej córka posiada wyłącznie jedno konto, a poza nim dysponuje jeszcze kartą kredytową, która jest w istocie jej długiem wobec banku – wystawcy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, że miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej, obejmującym trzy osoby, wynosi łącznie co najmniej 3.000 zł. Na wymieniony dochód składa się kwota dochodu męża skarżącej oraz stałe dochody jej córki. Jak wynika bowiem z treści złożonego do akt wyciągu z rachunku bankowego, córka skarżącej – E. C. – osiąga stały dochód z tytułu praktyk nauczycielskich. W miesiącu styczniu 2011 r. dochód ten wyniósł 2.252 zł netto, a w miesiącu lutym 2011 r. 2.966 zł netto, przy czym w tym ostatnim miesiącu dochód został uzupełniony o kwotę 824 zł netto. Nadto, rachunek E. C. zasilany jest wpłatami własnymi w wysokości od 100 do 400 zł (v. operacje z dnia 25, 28, 31 stycznia 2011 r. oraz 2 i 11 lutego 2011 r.). Z kolei, według przedstawionych dokumentów źródłowych, miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej kształtują się na poziomie 1000 zł. Oceniając tak wykazaną sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżącej stwierdzić należy, że oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącej i jej rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednakże ustalona w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącej oraz jej rodziny prowadzi do wniosku, że skarżąca ma wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, że koszt postępowania na obecnym jego etapie ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Tym samym koszt ten w zestawieniu z wysokością dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącą, że środki pieniężne pochodzące z udzielonego jej córce kredytu w ramach wydanej karty kredytowej stanowią wyłącznie po jej stronie dług. Niewątpliwie kredyt taki w momencie powstania obowiązku jego spłaty stanowi dodatkowe zobowiązanie finansowe, niemniej jednak kredyt taki jest każdorazowo spłacany, a udostępnione z jego tytułu środki zwiększają zarazem możliwości płatnicze trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżącej (v. operacje na rachunku). Z uwagi na wysokość osiąganego dochodu w gospodarstwie domowym także i dalsze, potencjalne koszty postępowania w niniejszej sprawie nie spowodują uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, a wysokość uzyskiwanych przez skarżącą środków będzie w dalszym ciągu stanowić wielokrotność tych kosztów. Nadto środki, którymi dysponuje wnioskodawczyni i jej rodzina mogą być wykorzystane w sposób dowolny, bowiem z oświadczenia wnioskodawczyni nie wynika, aby podlegały one zajęciu w trybie egzekucji administracyjnej, czy sądowej. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.