II SAB/Wa 432/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-13

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Andrzej Góraj, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żądanie udostępnienia informacji o etapie postępowania przygotowawczego oraz kopii postanowień o zawieszeniu lub umorzeniu dochodzenia, złożone na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinno być rozpatrzone w trybie tej ustawy, czy też w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy Kodeksu postępowania karnego (w szczególności art. 156 k.p.k.) stanowią przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Regulują one w sposób kompleksowy zasady dostępu do akt postępowań przygotowawczych i znajdujących się w nich informacji, wyłączając tym samym zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ, odpowiadając na wniosek w trybie k.p.k., nie pozostawał w bezczynności.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej etapu dochodzenia prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w sprawie podatku VAT oraz o przesłanie kopii postanowień o zawieszeniu lub umorzeniu dochodzenia. Organ odmówił udzielenia informacji i udostępnienia akt, uznając, że żądane materiały nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dostęp do nich regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi ze skargi A. S. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Wnioskiem z [...] listopada 2024 r. A. S.(dalej "skarżący"), wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego (dalej "organ") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie "Na jakim etapie jest obecnie dochodzenie wszczęte przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] dnia [...] lipca 2023r. [...] w zakresie podatku vat za okres od XII 2017 r. do VI 2018 r. dotyczącego mojej firmy, a jeśli zostało zawieszone lub umorzone, to wnoszę o przesłanie mi kserokopii tych dokumentów." Zarządzeniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...], organ na podstawie art 156 § 1 i 5 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz na podstawie art. 157 § 1 k.p.k. w zw. z art 113 § 1 k.k.s., odmówił skarżącemu udzielenia informacji oraz odmówił udostępnienia akt sprawy [...] poprzez przesłanie uwierzytelnionych kopii postanowień o zawieszeniu lub umorzeniu dochodzenia. W zarządzeniu tym organ wskazał, że jest ono wydawane po zapoznaniu się z aktami sprawy [...] w sprawie [...] A. S. W uzasadnieniu zarządzenia organ wyjaśnił, że prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie [...] A. S. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego zgromadzony materiał dowodowy nie stanowi informacji publicznej i nie podlega regulacji przewidzianej w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r.: poz. 902, dalej "u.d.i.p."). Organ wyjaśnił, że jest finansowym organem postępowania przygotowawczego w rozumieniu art 133 § 1 pkt 1 k.k.s. Z uwagi na ten fakt, rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielania informacji jak również udostępniania akt czy wydawania odpisów zostało uregulowane w ustawie Kodeks postępowania karnego (do którego odsyła art. 113 § 1 k.k.s.). To jedyny tryb udzielania informacji na temat prowadzonego postępowania jak również udostępniania akt. Skarżący nie występuje w katalogu art. 156 § 1 k.p.k. (m.in. nie jest stroną postępowania), jak również nie zachodzą żadne wyjątkowe wypadki w rozumieniu art 156 § 5 k.p.k., które przemawiałyby za koniecznością udzielenia informacji jak również udostępnienia akt postępowania. Dalej organ wyjaśnił, że zastosowanie art 157 § 1 k.p.k. jest bezprzedmiotowe, ponieważ skarżący nie jest (jak wyżej wskazano) stroną postępowania, a ponadto nie wykazał w jaki sposób postanowienie o zawieszeniu dochodzenia i postanowienie o umorzeniu dochodzenia dotyczy jego osoby. Organ wskazał, że art. 8 ust 2 Konstytucji RP nakazuje stosowanie zawartych w niej norm prawnych bezpośrednio, o ile Konstytucja nie stanowi inaczej. Oznacza to, że jakkolwiek powołanie się na art. 51 ust. 3 ustawy zasadniczej jest uprawnione, to należy przytaczać normę w całości, a nie selektywnie i jedynie w zakresie popierającym tezę skarżącego. Skarżący w treści wniosku przemilczał zdanie drugie wskazanej regulacji, która stanowi, iż: "Ograniczenie tego prawa może określić ustawa." Zdaniem organu nie ma najmniejszych wątpliwości, że takie ograniczenia nakłada ustawa Kodeks postępowania karnego. W dniu [...] kwietnia 2025 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie na skutek nieudostępniania mu informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, 2. art. 1 ust. 2 u.d.i.p w zw. z art. 156 k.p.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż dostęp do żądanej przez niego informacji publicznej jest regulowany autonomicznie i wyłącznie przez przepisy k.p.k., 3. art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo, że skarżący złożył wniosek na podstawie u.d.i.p., a nie na podstawie k.p.k., 4. art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo, że złożył wniosek na podstawie u.d.i.p., a nie na podstawie k.p.k., 5. art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, mimo, że organ był podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej jako organ władzy publicznej, 6. art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, że żądane przez niego informacje i dokumenty nie są informacją publiczną, 7. art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i wymaganie od osoby, która żąda informacji publicznej, by wykazała swój interes prawny, a ponadto pominięcie, że posiada interes prawny, gdyż dochodzenie dotyczy jego zobowiązań podatkowych w podatku VAT i według organów podatkowych ma wpływ na zawieszenie biegu przedawnienia jego zobowiązań podatkowych, czego skutkiem, wg organów, jest brak przedawnienia zobowiązania podatkowego, co wprost wskazuje na jego interes prawny i faktyczny w żądaniu informacji i dokumentów określonych we wniosku z [...] listopada 2024 r. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ naruszył przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż w ogóle nie zastosował przepisów tej ustawy i nie udostępnił mu informacji publicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie wydał też decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Skarżący podniósł, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2025 r. IV SAB/Po 171/24 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 15/24, wynika, że choć w treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit, a u.d.i.p. nie wskazano wprost postanowień prokuratora, to należy je niewątpliwie zakwalifikować jako "inne rozstrzygnięcia" wskazane w tiret pierwsze powołanego przepisu, a ponadto można je kwalifikować jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Stąd zarówno z uwagi na treść, jak i postać, wnioskowane przez skarżącego postanowienia kończące postępowanie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w u.d.i.p. Dalej skarżący podał, że przepisy k.p.k., w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego, postępowania przygotowawczego oraz po jego zakończeniu, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odnoszą się one jednak do akt sprawy rozumianych jako określony zbiór materiałów i dokumentów stanowiący pewną całość, a nie do pojedynczej, będącej częścią tego zbioru informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu. W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2024 r. zażądał udostępnienia m.in. konkretnych dokumentów urzędowych, będących postanowieniami kończącymi postępowanie, tj. postanowienia o zawieszeniu postępowania karnego skarbowego lub postanowienia o umorzeniu postępowania karnego skarbowego, uznać należy, że wnioskowana informacja nie podlegała ograniczeniom wskazanym w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w szczególności zaś nie miał zastosowania do niej tryb udostępnienia przewidziany w art. 156 k.p.k. Organ nie udostępnił mu wnioskowanej przez niego informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Pozostaje więc w bezczynności, gdyż zgodnie z orzecznictwem sadowym stan taki ma miejsce również wtedy, gdy organ posiadając żądaną informację błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające udostępnieniu lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu o art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. Ponadto skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Skarżący zwrócił uwagę, że organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że postanowienie o zawieszeniu dochodzenia i umorzeniu dotyczy jego osoby. Zdaniem skarżącego organ nie miał prawa wymagać od niego wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Ponadto organ ma wiedzę z urzędu, że skarżący ma interes prawny i faktyczny, gdyż przedmiotowe dochodzenie dotyczy jego zobowiązań podatkowych i według organu ma wpływ na zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Organ wysłał do niego pismo o zawieszeniu biegu przedawnienia jego zobowiązań podatkowych na skutek wszczęcia dochodzenia [...], co wprost stanowi o jego interesie prawnym i faktycznym. Ponadto zgodnie z przepisem art. 70 § 7 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. W ocenie skarżącego powyższe wskazuje, że ma on interes prawny by uzyskać postanowienie o umorzeniu postępowania. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w skierowanej do skarżącego odpowiedzi na wniosek |o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto organ wyjaśnił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpoznaniu zażalenia skarżącego pismem nr [...] z [...] stycznia 2025 r. (nr [...]), wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy w całości zarządzenia Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji oraz udostępnienia akt dochodzenia sygn. [...]. Dalej organ podniósł, że prawidłowo zastosowano tryb określony w k.p.k. wobec wniosku skarżącego z [...] listopada 2024 roku, mimo że skarżący zażądał udostępnienia dokumentów z akt sprawy dochodzenia powołując się na u.d.i.p. W sprawie należało przyjąć, że przepisy k.p.k. (art. 156 k.p.k.) stanowią "przepisy innych ustaw", o których mówi art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a w związku z tym u.d.i.p. nie znajdzie zastosowania. Naruszałoby to kompletną regulację k.p.k. w materii dostępu do akt postępowań przygotowawczych oraz udostępniania danych lub materiałów z tych akt. Organ wyjaśnił, że stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie. Organ wskazał na uchwałę NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, gdzie wskazano, że: "Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 regulaminu sądowego w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 DostlnfPubU i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 DostlnfPubU, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP." Dalej organ zwrócił uwagę, że nie można tracić z pola widzenia, iż ww. uchwała odnosiła się do aktów postępowań karnych jako całości, a skarżący zażądał wydania określonej części tych akt lub informacji o etapie toczącego się postępowania. Część orzeczeń sądów administracyjnych, w których uwzględniono treść ww. uchwały, może prowadzić do stwierdzenia, że w przypadku wniosku o udostępnienie kopii określonych dokumentów z akt sprawy karnej lub karnej skarbowej wyłączone jest zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z drugiej strony wydano także orzeczenia, w których wyrażono pogląd, że ww. uchwała nie będzie miała zastosowania, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy określonego dokumentu urzędowego wytworzonego w toku śledztwa a nie całości akt. Organ przywołał również tezę z wyroku WSA w Opolu z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 38/22: "Przy tym uznaniu postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego za informację publiczną nie stoi na przeszkodzie uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, gdyż jej przedmiotem była ocena czy akta zakończonego postępowania przygotowawczego, jako zbiór dokumentów, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. (...) Sytuacja analizowana w uchwale jest zatem odmienna od rozpatrywanej w niniejszej sprawie, gdzie wniosek dotyczył określonego, jasno sprecyzowanego dokumentu urzędowego wytworzonego w toku śledztwa." Organ zauważył przy tym, że w odniesieniu do części przytoczonych przez WSA w Opolu wyroków powołano się na ugruntowaną praktykę orzeczniczą, która nota bene wcale nie jest jednolita, ale część z nich dotyczyła postępowań przygotowawczych zakończonych przez umorzenie, a więc spraw nie skierowanych do sądu powszechnego. W dacie wydania tych orzeczeń brak było art. 156 § 5b k.p.k., ustanawiającego zasadę stosowania przepisu art. 156 § 5 k.p.k. do zakończonych postępowań karnych, przez co zasadnym wtedy rzeczywiście było w tych judykatach stwierdzenie o możliwości zastosowania do zakończonych przez umorzenie postępowań przygotowawczych u.d.i.p. wobec milczenia w kwestii dostępu do akt zakończonych postępowań przygotowawczych regulacji k.p.k. - a więc jej niekompletności w tej materii - jednak ten stan prawny nie ma zastosowania do niniejszej sprawy wobec treści art. 156 § 5b k.p.k. Zdaniem organu z powyższego wynika, że praktyka orzecznicza dotycząca udostępniania konkretnych dokumentów urzędowych z akt spraw karnych (mających odpowiednie zastosowanie do spraw karnych skarbowych) nie jest jednolita. Organ wskazał, że przychyla się ku stanowisku, iż ww. uchwała wyraża generalną regułę jaką należy odnieść do akt spraw karnych w całości jak i do ich poszczególnych elementów, wyrażającej się w stwierdzeniu, iż dostęp do nich normują kompleksowo regulacje k.p.k., które stanowią przepisy szczególne w stosunku do regulacji u.d.i.p. i na mocy art. 1 ust. 2 tejże ustawy wyłączają ich zastosowanie. Zdaniem organu, nie można dopuścić do sytuacji, co również podkreślono w ww. uchwale, żeby dostęp do uzyskania odpisów z akt spraw postępowań przygotowawczych był bardziej ograniczony dla stron postępowania i ich obrońców lub pełnomocników oraz ich przedstawicieli ustawowych niż dla osób trzecich. Ponadto organ wskazał, że wątpliwości może budzić czy przedmiot wniosku skarżącego dotyczy sprawy mającej walory informacji publicznej ze względu na indywidualny charakter informacji jakiej domagał się skarżący, nie dotyczącej spraw publicznych, ale interesów samego skarżącego. W tym zakresie organ również zauważył, że co do tej kwestii występują rozbieżności w orzecznictwie. Organ przychyla się jednak do stanowiska judykatury odmawiającego waloru informacji publicznej informacjom mającym walor informacji w sprawach indywidualnych, przychylając się do argumentacji płynącej z uzasadnienia stosownych orzeczeń. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł również o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie natomiast z art. 122 p.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Sąd w niniejszej sprawie nie uznał za zasadne przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. W świetle powołanej ustawy, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej bądź jeśli stwierdzi, że brak jest szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p. w związku z art. 5 i art. 3 ust. 1 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie ulega wątpliwości, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., tj. podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w rozumieniu cyt. ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez niedokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi, więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją, jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się jednocześnie, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych. W niniejszej sprawie skarżący w trybie u.d.i.p. domagał się udostępnienia informacji na temat tego, na jakim etapie jest obecnie dochodzenie wszczęte przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] dnia [...] lipca 2023 r. [...] w zakresie podatku VAT za okres od grudnia 2017 r. do czerwca 2018 r. Skarżący we wniosku wskazał, że postępowanie to dotyczy jego firmy. Zaznaczył również, że jeżeli powyższe postępowanie zostało zawieszone lub umorzone, to wnosi o udostępnienie kserokopii tych rozstrzygnięć. Podnieść należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W doktrynie wskazuje się, że ustawodawca w powyżej cytowanym przepisie stworzył normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak: M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołana tam publikacja G. Sibigi, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną, s. 12). Zdaniem organu wniosek skarżącego winien być rozpoznany w trybie przepisów k.p.k. a nie u.d.i.p. W tym zakresie organ podaje, że w sprawie będzie miał zastosowanie art. 156 k.p.k. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (art. 156 § 5 k.p.k.). W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b ( art. 156 § 5a k.p.k.). Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b k.p.k.). Kwestia wzajemnej relacji między przepisami k.p.k. a u.d.i.p. budziła wątpliwości w orzecznictwie. W najnowszych orzeczeniach NSA (tytułem przykładu wyrok z dnia 10 października 2025 r., sygn. akt III OSK 713/25 oraz 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 713/25) wskazuje się, że argumenty pozwalające zająć właściwe stanowisko wobec zakresu stosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 k.p.k. znajdują się w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13. Uchwała ta dotyczyła wprawdzie kwestii dopuszczalności żądania udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, ale z uwagi pogłębiony i uniwersalny charakter powołanych w jej uzasadnieniu ocen prawnych powinna być uwzględniana w zakresie szerszym niż ten, do którego odnosiło się pytanie prawne. Wspomniane oceny prawne dotyczą także relacji między przepisami u.d.i.p. i k.p.k. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się zatem wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest m.in. art. 156 k.p.a. Artykuł 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis, należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Przepisy art. 156 § 5, 5a i 5b k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w postępowaniu karnym. Przy czym art. 156 § 1, 5, 5a i 5b k.p.k. skierowane są w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania karnego. W konsekwencji nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. III OSK 5052/21). Są to więc przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i w związku z tym nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, zwrócił uwagę na wysoki stopień formalizacji postępowania i dostępu do akt postępowania karnego dla stron i daleko idące odformalizowanie postępowania regulowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie tym samym, że strona postępowania karnego, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na zasadach określonych w k.p.k., bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Całość rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w powołanej uchwale prowadzi do kilku niewątpliwych wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a oraz 5b k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione osobom innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym). Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. W konsekwencji nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej. Przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt, w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych (ich postaci) - wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z u.d.i.p. (zob. np. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2023, III OSK 6466/21 i z dnia 14 listopada 2024 r., III OSK 1866/23). W ocenie Sądu organ zatem prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2024 r., w którym domagał się on udostępnienia konkretnych informacji z akt postępowania przygotowawczego, podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów k.p.k., a nie u.d.i.p. Organ nie pozostaje zatem w bezczynności, albowiem na wniosek skarżącego odpowiedział on zarządzeniem z dnia [...] listopada 2024 r. wydanym w trybie przepisów k.p.k. W tej sytuacji skarga na bezczynność organu jako niezasadna podlegała oddaleniu. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło