II SAB/Wa 434/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych w sprawie ze skargi A.S. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - A.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym osiąga dochód miesięczny w wysokości 1.600 zł brutto. Jako źródło dochodu skarżący wskazał roboty publiczne. W tym zakresie skarżący złożył do akt kopię umowy o pracę na czas określony - od 27 sierpnia 2013 r. do 20 grudnia 2013 r. Z umowy tej wynika, że skarżący wykonuje pracę jako pracownik administracyjno - biurowy na pełny etat i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 1.335 zł. Ponadto z umowy tej wynika, że skarżący wykonuje również roboty publiczne w oparciu o inną umowę, oznaczoną nr [...]. Dodatkowo wskazał, że posiada dług w wysokości 185.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący, pismem z 10 października 2013 r., uzupełnił przedmiotowy wniosek, załączając kserokopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2012 r. oraz kserokopię zaświadczenia o wpisaniu go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w dniu [...] lipca 2008 r. Jednocześnie dokonał szacunkowego zestawienia miesięcznych kosztów w ten sposób, że całość wydatków oszacował na kwotę 6.926 zł, natomiast środki, którymi aktualnie dysponuje, na kwotę 1.118, 90 zł. Postanowieniem z 23 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 434/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A.S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 30 października 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Oświadczył, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Pismem z 19 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie w terminie 7 dni: 1) kopii dokumentu (np. umowy, zaświadczenia, oświadczenia osoby fizycznej) potwierdzającego zaciągnięcie zobowiązania pieniężnego w wysokości 185.000 zł, a także dokumentu zawierającego informację o aktualnej wysokości zadłużenia z tytułu niniejszego zobowiązania; 2.) wobec wskazania w rubryce nr 7 formularza wniosku ("Majątek"), że nie posiada nieruchomości - do złożenia dodatkowego oświadczenia, gdzie (w domu/mieszkaniu) mieszka i jaki posiada tytuł prawny do zamieszkiwanego lokalu; 3) oświadczenia, czy aktualnie prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak - do nadesłania kopii dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę). W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że: 1) nie posiada i nie zamierza posiadać i nadsyłać dokumentu o zadłużeniu, które obecnie wynosi około 200 000 zł; 2) zamieszkuje w lokalu (piwnicy) o pow. ok. 70 m2, do którego nie posiada tytułu prawnego; 3) nie został wykreślony z rejestru dłużników niewypłacalnych, a zatem to do komornika Sąd powinien się zwrócić o informację czy w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Skarżący nie uzupełnił bowiem niewystarczającego do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oświadczenia zawartego w formularzu wniosku. Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powinien zatem przekonać Sąd, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Pamiętać też należy, że do kręgu osób, do których skierowana jest omawiana instytucja można zaliczyć przede wszystkim osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki, którymi dysponują, są rzeczywiście bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również ogólny stan majątkowy strony. Należy zatem wskazać, że wnioskodawca nie podał żadnych powodów, które świadczą o braku możliwości udokumentowania powstania zobowiązania w kwocie 185 000 zł oraz aktualnej wysokości zadłużenia. Lakoniczne stwierdzenie skarżącego, że "nie posiadam i nie zamierzam posiadać dokumentu o zadłużeniu", tego wymogu nie spełnia. W ocenie Sądu, jeżeli ta okoliczność ma stanowić podstawę do uznania, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, winna być odpowiednio udokumentowana. Skarżący zobowiązany był zatem do złożenia do akt sprawy stosownych dokumentów, tj. umowy, zaświadczenia lub chociażby oświadczenia osoby fizycznej lub prawnej. Skarżący podaje kwotę zadłużenia orientacyjnie, szacując ją na około 185.000 (obecnie 200 000 złotych), a wezwany do wskazania, czy prowadzone jest przeciwko ' niemu postępowanie egzekucyjne oświadcza jedynie, że nie został wykreślony z rejestru dłużników niewypłacalnych, a zatem to do komornika Sąd powinien się zwrócić o informację czy w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Tym samym ponownie nie przedstawia dokumentów, które mogłyby być pomocne przy ocenie jego aktualnych możliwości płatniczych. W tej sytuacji Sąd nie możliwości ustalenia, czyim skarżący jest dłużnikiem, kiedy i czy powstało zobowiązanie, a jeżeli tak to z jakiego tytułu oraz czy aktualnie posiada jakiekolwiek środki pieniężne pochodzące z tego zobowiązania przyjmując, że jego źródłem mogła być np. umowa pożyczki lub kredytu. Również odpowiedź wnioskodawcy na wezwanie o podanie stałych, niezbędnych kosztów utrzymania ze wskazaniem ich wysokości i źródeł ich pokrycia, nie pozwala na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący dokonał bowiem szacunkowego zestawienia miesięcznych kosztów w ten sposób, że całość wydatków oszacował na kwotę 6.926 zł, natomiast środki, którymi aktualnie dysponuje, na kwotę 1.118, 90 zł. Samo zaś szacunkowe zestawienie kosztów nie pozwala na ustalenie jaką kwotą dysponuje skarżący po odliczeniu niezbędnych wydatków i czy kwota ta pozwala mu na uiszczenie aktualnych i przyszłych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podsumowując należy jeszcze raz podkreślić, że to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez niego wykazane. Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielili pełnych wyjaśnień na temat jego sytuacji majątkowej Sąd uznał, że nie wykazał aby jego sytuacja osobista i majątkowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.