II SAB/Wa 437/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. R. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpatrzenia skargi z dnia [...] września 2024 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania skargi D. R. z dnia [...] września 2024 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego D. R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. D. R., dalej: "skarżący", pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej: "Prezes UODO" lub "organ", w rozpatrzeniu skargi z dnia [...] września 2024 r. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez J. S. prowadzącego działalność gospodarczą [...] , za pomocą monitoringu wizyjnego zainstalowanego w jego samochodzie. Skarżący zarzucił Prezesowi UODO naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniósł o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy oraz brak jakichkolwiek widocznych oznak działania organu w sprawie, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że choć pismem z dnia [...] września 2024 r. skierował do Prezesa UODO skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych, to do dnia dzisiejszego - przez ponad 6 miesięcy - organ nie przejawia jakiejkolwiek aktywności, a zatem pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy, która powinna być załatwiona w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące, a więc do 25 grudnia 2024 r. Ponadto wskazał, że Prezes UODO nie zrealizował przewidzianego w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a., wraz z podaniem przyczyny zwłoki i wyznaczeniem nowego terminu. Skarżący zaznaczył, że w dniu [...] kwietnia 2025 r. wniósł do Prezesa UODO ponaglenie za pośrednictwem EPUAP. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Poinformował, że w dniu [...] maja 2025 r. wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi D. R. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych (...). Podkreślił, że choć w wyniku skargi skarżącego, wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania po upływie terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679, to opóźnienie to nie stanowiło dużego odstępu czasu. Organ nie dopuścił się intencjonalnej bezczynności, nie lekceważył praw przysługujących stronom. Przeciwnie - organ w możliwie najszybszym terminie od wpływu skargi - determinowanym możliwościami organu - przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wypełnieniu zasad określonych w k.p.a., wydając - na skutek skargi skarżącego - postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, które zostało przesłane na jego adres elektroniczny. Zdaniem organu, niezasadne jest stwierdzenie skarżącego, że doszło do rażącego naruszenia prawa w podnoszonym przez niego zakresie. Prezes UODO, nie uchylał się bowiem od podjęcia czynności mających na celu rozstrzygnięcie przedstawionej przez skarżącego sprawy. Natomiast możliwie szybko i w najbardziej skuteczny sposób podjął działania mające na celu wydanie rozstrzygnięcia i zakończenie postępowania. Opóźnienie w wydaniu rozstrzygnięcia wynikało z faktu, że Urząd Ochrony Danych Osobowych jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do UODO składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. Prezes UODO prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Urzędu, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter i wymagają zwiększonej ilości czasu przeznaczanego na ich rozpatrzenie, co wydłuża okresy prowadzonych postępowań administracyjnych. Istotnym jest, że Prezes UODO nie może stawiać w gorszej sytuacji innych obywateli swobodnie, dysponując kolejnością rozpatrywania skarg. Wszystkie czynności podejmowane są zgodnie z kolejnością, bieżącym etapem postępowania i z uwzględnieniem złożoności spraw. Nie można zatem uznać, że organ cechowała zła wola, skutkująca naruszeniem prawa, a tym bardziej naruszeniem prawa w sposób oczywisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem w sprawie objętej przedmiotową skargą skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. wystąpił do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa Sąd stwierdził, że badana skarga jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Powyższe pojęcia obejmują zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA). Z art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej: "RODO" (który to przepis stanowi lex specialis wobec regulacji art. 35 k.p.a.), wynika, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 i art. 57 ust. 1 lit. f ww. rozporządzenia, w których jest mowa o informowaniu skarżącego - w rozsądnym terminie - o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Biorąc pod uwagę utartą w sprawach tego rodzaju linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, że norma art. 78 ust. 2 RODO w pierwszej kolejności odnosi się do rozpoznania skargi i musi być traktowana jako norma szczególna w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a., uznać należało, że organ procedując naruszył regulację omawianego przepisu art. 78 ust. 2 RODO. W świetle ustalonych okoliczności sprawy należy stwierdzić, że Prezes UODO procedując w sprawie, nie dochował terminu z art. 78 ust. 2 RODO, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Skoro bowiem na dzień orzekania w obrocie prawnym funkcjonowało już rozstrzygnięcie kończące sprawę (postanowienie z dnia [...] maja 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi D. R. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych), nie istniała podstawa do zobowiązania organu do jego wydania. Długość okresu bezczynności nie świadczy w ocenie Sądu o tym, że prowadzenie postępowania przez organ charakteryzowało się bezczynnością mającą cechy rażącego naruszenia prawa - o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W tym zakresie należało się przychylić do wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, iż długość trwania postępowania nie miała charakteru intencjonalnego i nie wynikała z jego złej woli. Jej powodem był zaś fakt, że organ jest jedynym w całej Polsce organem rozpoznającym sprawy z zakresu ochrony danych osobowych, co powoduje jego wielkie obciążenie pracą. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł.