II SAB/Wa 44/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku R. K. z dnia [...] września 2017 r. 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. R.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu jego wniosku z [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.). Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że wniosek R.K. z [...] września 2017 r. wpłynął do organu w dniu 21 września 2017r. W dniu 19 października 2017 r. Minister na podstawie art. 36 k.p.a., zawiadomił skarżącego o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy wniosku i o nowym terminie załatwienia sprawy (do 16 maja 2018 r.), natomiast w dniu 13 czerwca 2018 r. ponownie powiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, o nowym (kolejnym) terminie jej załatwienia (do 31 sierpnia 2018 r.) oraz pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Następnie organ jeszcze dwukrotnie przedłużył termin załatwienia sprawy (do 1 marca 2019 r.). R.K. w dniu 8 sierpnia 2018 r. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych ponaglenie, w związku z nierozpoznaniem jego wniosku, a następnie w dniu 5 grudnia 2018 r. wniósł do Sądu skargę na bezczynność organu w tej sprawie. W skardze do Sądu skarżący zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszenie art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. przez nieuzasadnione nierozpoznanie jego wniosku w ustawowym (miesięcznym), ewentualnie dwumiesięcznym terminie. R.K. wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania jego wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że rozpoznanie wniosku o wyłączenie zastosowania wobec wnioskodawców przepisów o ustaleniu świadczeń według mniej korzystnych zasad wymaga szeregu czynności wyjaśniających, a ponadto do organu wpłynęło ok. 4700 takich spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., natomiast z przewlekłością organu mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r., poz. 935). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł ponaglenie do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a.), a następnie skargę na bezczynność tego organu (Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) zgodne z art. 53 § 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy podkreślić, że bezczynność i przewlekłość postępowania to dwie odmienne instytucje. Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania) lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania) a datą orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu mają natomiast znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przewlekłością postępowania, mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Chodzi tu o sytuacje, gdy organ, któremu nie można zarzucić bezczynności, załatwia sprawę dłużej, mimo że sprawa mogła być załatwiona "szybciej". Nie jest wykluczone, że organ będzie bezczynny (bo nie wydał decyzji w terminie ani nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy), niemniej z uwagi na charakter sprawy (podejmowane czynności), nie można mu zarzucić przewlekłości postępowania. Zatem zachowanie organu z puntu widzenia ewentualnej przewlekłości jest już ocenne, podobnie jak ocenna jest waga stwierdzonej przewlekłości (rażąca albo nie). Z niespornych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącego z [...] września 2017 r. ani w terminie jednego ani dwóch miesięcy (art. 35 § 3 k.p.a.). Nie dochował także "pierwszego" przedłużonego na podstawie art. 36 k.p.a., terminu załatwienia sprawy. Organ odwoławczy pozostaje więc w tej sprawie bezczynny. Z przepisu art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a ustawy, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] września 2017 r. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zdaniem Sądu bezczynność organu jest w tej sprawie rażąca. Oczywiście, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Sąd zauważa jednak, że po pierwsze, zwłoka organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego jest znaczna, a ponadto organ nie dochowywał kolejnych (przedłużonych) terminów załatwienia sprawy i mimo ich upływu niezwłocznie nie informował strony o kolejnym (nowym) terminie załatwienia jego sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w sentencji.