II SAB/Wa 457/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017r. zgłoszonym w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie [...] zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie informacji : • kto przygotowywał w ministerstwie projekt ustawy o Sądzie Najwyższym, • kto konsultował ww. projekt, • kiedy został przekazany i komu ww. projekt w celu wniesienia pod obrady parlamentu jako projekt poselski, • udostępnienie notatek, protokółów i innych dokumentów, powstałych w trakcie przygotowania ww. projektu. • udostępnienie wiadomości e-mail pracowników Ministerstwa, w szczególności Z. Z., P. J., M. W. i L. P., które to wiadomości dotyczyły ww. projektu ustawy. W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] lipca 2017 r. organ pismem z dnia [...] lipca 2017r. wyjaśnił, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie przygotowało poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym - druk sejmowy nr 1727. W związku z powyższym tut. Urząd nie skierował tego projektu do konsultacji i nie przekazał "pod obrady parlamentu". W związku z prośbą o przekazanie wiadomości e-maił organ podał, iż zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydruki ze służbowej poczty elektronicznej nie posiadają waloru informacji publicznej (wyrok z 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 2172/11), a w konsekwencji Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma możliwości przedstawienia informacji, które posiadałyby walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy f dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764) i jednocześnie mieściłyby się w zakresie wniosku. Działając w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie (t.j. Dz. U. 2 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: PPSA) stowarzyszenie [...] wywiodło do tut. Sądu skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z [...] lipca 2017 r. W ocenie strony bezczynność polega w szczególności na błędnym przyjęciu, że wniosek o udostępnienie wiadomości e-mail pracowników Ministerstwa, w szczególności Z. Z., P. J., M. W. i L. P., które to wiadomości dotyczyły projektu ustawy o Sądzie Najwyższym, nie stanowią informacji publicznej. Stowarzyszenie zarzuciło organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez nieprawidłowe zastosowanie i wiążące się z tym nadmierne ograniczenie tego prawa, poprzez błędne przyjęcie że żądane przez Stowarzyszenie informacje nie są objęte zakresem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, - art. 61 ust. 2 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że konstytucyjne prawo do informacji o działalności organów władz publicznych i osób pełniących funkcje publiczne obejmuje dostęp do dokumentów, poprzez błędną składnie i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że żądane przez Stowarzyszenie dokumenty nie są objęte zakresem konstytucyjnego prawa, - art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepisy te określają warunki ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, poprzez dopuszczenie możliwości ograniczania prawa do informacji, niewynikającego z przepisu ustawy, - art. 1 ust. i ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej jako: "UD1P"), w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że żądane przez Stowarzyszenie informacje nie stanowią informacji publicznej. Stowarzyszenie wniosło o: - zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do załatwienia wniosku z [...] lipca 2017 r. w zakresie udostępnienie wiadomości e-mail pracowników Ministerstwa, w szczególności Z. Z., P. J., M. W. i L. P., które to wiadomości dotyczyły projektu ustawy o Sądzie Najwyższym, - zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, W uzasadnieniu strona podkreśliła, że żądane informacje stanowią informację o działalności władz publicznych (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) oraz informację o sprawach publicznych (czyli informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 UDIP). Są to informacje, których dostępność ma fundamentalne znaczenie w demokratycznym państwie prawa, bowiem stanowią informację o procesie stanowienia prawa. Jakikolwiek udział organów władz publicznych w procesie stanowienia prawa, w tym prawa dotyczącego fundamentów państwa prawa, gdyż odnoszących się do najwyższych organów władzy sądowniczej, musi podlegać transparentności. W niniejszym przypadku Wnioskodawca wyraźnie zaznaczył, że wnioskuje o informację z wyłączeniem treści podlegających wyłączeniu na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 UD1P (Art. 5 ust. 1 Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Podkreślono, ze według orzecznictwa, informacją publiczną w rozumieniu ww. ustawy stanowi każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Musi ona dotyczyć sfery istniejących już faktów i danych, a nie niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeń podejmowania określonych działań i może pochodzić od dowolnych podmiotów, jeżeli tylko dotyczy "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 UDIP. Za informację publiczną można uznać treść jakichkolwiek dokumentów, które odnosiłyby się do szeroko rozumianego organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią dokumenty wytworzone bezpośrednio przez te podmioty, ale także dokumenty, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Skarżący zwrócił tez uwagę na to, ze korespondencja mailowa osoby wykonującej zadania publiczne pozostaje w ścisłej korelacji z pojęciem " informacja publiczna ". Dla pracownika służbowe skrzynki pocztowe to takie samo narzędzia pracy, jak chociażby służbowy komputer, czy telefon. Właścicielem e-mailowego adresu firmowego jest pracodawca, a pracownik drogą elektroniczną prowadzi w imieniu pracodawcy korespondencję. W efekcie takie informacje stanowią korespondencję podlegającą takiej samej ocenie jak korespondencja wysyłanej w sposób tradycyjny. Korespondencja takiego pracownika nie jest w istocie korespondencją prywatną, skoro do jej wysyłania pracownik używa konta służbowego, a nie prywatnego. Podniesiono również, iż nieprzestrzeganie zasady jawności i transparentności życia publicznego w znaczący sposób może uniemożliwić społeczną kontrolę działań organów państwa. Bez aktywnego i świadomego udziału obywateli w życiu społeczeństwa i państwa nie da się zbudować w pełni funkcjonującego państwa demokratycznego. Realnie funkcjonująca zasada transparentności życia publicznego podwyższa świadomości prawną społeczeństwa i działa na rzecz jego rozwoju. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, że udzielono odpowiedzi na wniosek. Podkreślono również, że wydruki z poczty elektronicznej pracowników nie posiadają waloru dokumentu urzędowego i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ odpowiedział na wniosek inicjujący postępowanie. Punktem wyjścia do powyższej analizy była więc treść wniosku. Treść ta została sformułowana w postaci kilku pytań. Kluczowe znaczenie dla całości wniosku miało zaś pierwsze z zadanych pytań – "kto przygotowywał w Ministerstwie projekt ustawy o Sądzie Najwyższym". Pytanie to zawierało bowiem w sobie tezę, iż Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowywało projekt wskazanej ustawy. Do tego zaś pytania, a właściwie do opisanego w nim projektu ustawy o Sądzie Najwyższym, przygotowywanego w Ministerstwie Sprawiedliwości, nawiązywały wszystkie dalsze pytania wniosku. Odpowiedź udzielona na pierwsze pytanie, mogła więc zdeterminować odpowiedzi na kolejne pytania. Taka też sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie. Organ odpowiadając na pierwsze pytanie wniosku podał, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie przygotowywało spornego projektu ustawy. Tego typu odpowiedź, zamykała więc drogę wnioskodawcy do domagania się odpowiedzi na kolejne pytania a w szczególności do żądania udostępnienia treści wiadomości przesłanych pocztą e-mail. Wszystkie bowiem kolejne pytania, w tym także żądanie udostępnienia treści wiadomości przesyłanych pocztą e-mail, nawiązywały do postawionej w pierwszym pytaniu tezy, iż organ opracowywał projekt ustawy o Sądzie Najwyższym. Skoro zaś organ stwierdził, iż nie przygotowywał owego projektu, to logicznym jest , iż nie mógł posiadać wiadomości e-mail swoich pracowników, które dotyczyłyby projektu ustawy o Sądzie Najwyższym przygotowywanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W związku z powyższym, tut. Sąd nie zajmował się kwestią tego, czy wiadomości e-mail, stanowią co do zasady informację publiczną. Skoro bowiem z odpowiedzi organu wynikało, że nie posiada on wiadomości e-mail dotyczących danego projektu ustawy, teoretyczne rozważania na temat charakteru tych wiadomości pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie. Na marginesie dodać zaś należało, iż rozpoznając niniejszą sprawę tut. Sąd nie mógł weryfikować prawdziwości stwierdzenia zawartego w piśmie organu z dnia [...] lipca 2017r.gdyż nie został wyposażony przez ustawodawcę w stosowne instrumentarium procesowe. Nie znajdował również przesłanek do zanegowania prawdziwości oświadczenia złożonego w powyższym piśmie organu stanowiącym odpowiedź na wniosek. Nie sposób bowiem zakładać, aby osoba składająca owo oświadczenie, nie miała świadomości istnienia ewentualnej odpowiedzialności z tytułu poświadczenia nieprawdy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie stwierdziwszy bezczynności organu, orzekł jak sentencji wyroku działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).