II SAB/Wa 46/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. j. z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2023 r. o udostępnienie danych 1. zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania punktu 3 wniosku [...] sp. j. z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. o udostępnienie danych, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Sprawiedliwości, o której mowa w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz [...] sp. j. z siedzibą w [...] kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek firmy [...] spółki jawnej z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2023 r., złożony na podstawie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1524 - dalej także: "u.o.d."), którym spółka zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o: 1. udostępnienie w domenie publicznej za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji Krajowego Rejestru Sądowego (API PRS) wszelkich danych dostępnych w rejestrze przedsiębiorców oraz w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego, w tym również danych osobowych osób fizycznych wpisanych do wskazanych wyżej rejestrów, tj. imion, nazwisk i ich numerów PESEL; 2. zapewnienie przez Ministra, że dostęp do danych za pośrednictwem interfejsu programistycznego aplikacji (API PRS), będzie spełniał wymagania określone w art. 10 ust. 3 u.o.d., tj. będzie dostępny i stabilny, a ponadto, że dostępność do danych za pośrednictwem APl PRS będzie utrzymana w całym cyklu użytkowania, 3. na wypadek nieuwzględnienie wniosku, o którym mowa w punkcie 1 powyżej, wniosła o udostępnienie do ponownego wykorzystania w sposób stały i bezpośredni w czasie rzeczywistym zanonimizowanych danych, o których mowa w pkt. 1 powyżej (tj. imion, nazwisk oraz numerów PESEL znajdujących się w rejestrze przedsiębiorców oraz rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej). W odpowiedzi na ww. wniosek, organ pismem z [...] marca 2023r. przedłużył termin załatwienia sprawy i pismem z [...] kwietnia 2023 r. Minister poinformował, że dane osób fizycznych (w tym imię, nazwisko, PESEL, adres) zgromadzone w KRS, zgodnie z obowiązującym prawem, nie podlegają udostępnieniu przez APl a w niniejszym postępowaniu nie można żądać szerszego do nich dostępu od tego, jaki faktycznie istnieje. W odniesieniu do pkt 3 wniosku wskazał, że wniosek w tej części odwołuje się do art. 39 w zw. z art. 5 ust. 2 u.o.d. i dotyczy przekazania skarżącej spółce danych osobowych zgromadzonych w KRS przez APl PRS zaś w ocenie organu ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 685 - dalej także: "ustawa o KRS") w sposób kompleksowy reguluje dostęp do danych zgromadzonych w tym Rejestrze, a dostęp do danych, o które zwróciła się skarżąca spółka, w celu ponownego wykorzystywania, został w sposób kompleksowy uregulowany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, która jako lex specialis, na zasadzie wyrażonej w art. 7 ust. 1 u.o.d., ma pierwszeństwo przed ustawą o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Spółka traktując w/w pismo jako decyzję administracyjną wywiodła skargę do tut. Sądu a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1250/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej p.p.s.a.) odrzucił ją z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone pismo informujące stronę skarżącą o tym, że nie ma prawnej możliwości przekazania wnioskowanych informacji sektora publicznego do ponownego wykorzystania w postaci (formie) takiej, jak wskazana we wniosku skarżącej spółki, nie stanowi decyzji administracyjnej czy też postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ani też nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie z wniosku złożonego w trybie u.o.d. o ponowne wykorzystywanie ma charakter samoistny i toczy się według przepisów ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, nie zaś na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Przekroczenie określonego na podstawie art. 40 u.o.d. terminu rozpatrzenia wniosku powoduje powstanie po stronie podmiotu zobowiązanego bezczynności, która uzasadnia wystąpienie przez wnioskodawcę ze skargą do sądu, przy czym na gruncie u.o.d. stan bezczynności dotyczy wyłącznie wnioskowego trybu realizacji prawa do ponownego wykorzystywania. Nie stanowi bezczynności sytuacja, gdy np. w BIP lub portalu danych, czy też w innym systemie teleinformatycznym podmiotu zobowiązanego nie ma informacji, które obligatoryjnie, z racji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinny być tam udostępnione, ani wówczas, gdy na stronie BIP brakuje zakładki "Ponowne wykorzystywanie", ani gdy na stronie www podmiotu zobowiązanego nie określono warunków ponownego wykorzystywania udostępnionej tam informacji sektora publicznego. Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd I instancji do wniosku, że sporne pismo nie ma charakteru władczego, ani aktu stosowania prawa. Nie kształtuje ono sytuacji prawnej indywidualnego adresata na podstawie normy prawnej i nie sposób również przyjąć, aby sporne pismo organu dotyczyło uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, a więc nie można uznać, że istnieje ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła spółka, zaskarżając je w całości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 65/25 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu, przywołując art.42 ustawy o otwartych danych (...) Sąd kasacyjny przesądził, że w dniu [...] kwietnia 2023 r. organ wystosował do skarżącej tylko pismo informujące o braku możliwości realizacji wniosku i pismo to miało wyłącznie walor informacyjny więc jako takie stanowiło oświadczenie wiedzy, a nie oświadczenie woli organu. Sąd kasacyjny przesądził również, że ustawa o KRS nie stanowi lex specialis i nie wyklucza złożenia wniosku o dostęp do danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym w trybie ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. W dniu [...] maja 2024 r. spółka skierowała do organu ponaglenie w rozpoznaniu wniosku z [...] lutego 2023r. W dniu [...] grudnia 2024 r. spółka wywiodła do tut. Sądu skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2023 r. wnosząc o zobowiązanie organu do jego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu skarga w niniejszej sprawie na bezczynność Ministra zasługuje częściowo na uwzględnienie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Istnienia tak rozumianej bezczynności tut. Sąd dopatrzył się po stronie organu w odniesieniu do żądania wyartykułowanego w pkt.3 wniosku inicjującego postępowanie. Wprawdzie organ ustosunkowując się do powyższego żądania wyjaśnił, że w jego mniemaniu nie istnienie możliwość jego uwzględnienia w trybie ustawy o otwartych danych (...) z uwagi na istnienie odrębnego trybu prawnego. Jednakże takie stanowisko organu nie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym na wstępie wyroku z 28 lutego 2025r. wydanym w ramach sprawy pozostającej w związku z postępowaniem zainicjowanym wnioskiem spółki z [...] lutego 2023r. przesądził, że ustawa o KRS nie stanowi lex specialis i nie wyklucza możliwości złożenia wniosku o dostęp do danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym w trybie ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego. Podzielając w pełni wiążący pogląd Sądu kasacyjnego Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za częściowo zasadną, orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.149 par.1 pkt.1 P.p.s.a. Skoro bowiem organ nie rozpoznał omawianego żądania, a jego pogląd wyrażony w odpowiedzi na wniosek okazał się błędny, to świadczy to o tym, że organ popadł w bezczynność w omawianym zakresie. Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako bezczynność mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art.149 § 1a P.p.s.a. Co się tyczy materii punktów 1 i 2 wniosku spółki z [...] lutego 2023r. to wskazania wymaga, iż w ocenie tut. Sądu stanowią one de facto jedno żądanie. Treść punktu 2 wskazuje na to, iż stanowi on jedynie uszczegółowienie warunków technicznych udostępnienia danych żądanych w pkt.1. Zestawiając treść w/przywołanych punktów 1 i 2 wniosku z treścią odpowiedzi na owo żądanie wyrażonej w piśmie organu z dnia [...] kwietnia 2023r. (a więc jeszcze przed wywiedzeniem skargi na bezczynność) Sąd administracyjny doszedł do przekonania, iż adresat żądania nie dopuścił się zarzucanej bezczynności. Zgodzić należy się z Ministrem, że udostępnienia otwartych danych sektora publicznego w celu ich ponownego wykorzystania można żądać co najwyżej w takim zakresie, w jakim dane te są udostępnione publicznie. Świadczy o tym już choćby sama definicja danych otwartych zawarta w art.2 pkt.11 ustawy o otwartych danych (...) . Ustawodawca przesądził, że danymi tymi są informacje sektora publicznego udostępniane lub przekazywane. Tryb dokonany użyty przez twórcę powyższej definicji świadczy niezbicie o tym, że odnosi się ona wyłącznie do danych faktycznie udostępnionych lub przekazywanych. Stąd omawiana ustawa o otwartych danych (...) nie stanowi podstawy prawnej do żądania udostępnienia do ponownego wykorzystania danych w szerszym zakresie niż ma to faktycznie miejsce. Żądanie udostępnienia niezanonimizowanych danych określonych w pkt.1 wniosku nie mogło więc zostać zrealizowane. Tym samym organ informując przed wniesieniem skargi na bezczynność wnioskodawcę o owej niemożliwości, uwolnił się w sposób skuteczny z zarzutu bezczynności w sprawie. Mając powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt.3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a.