II SAB/Wa 466/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2019 r. sprawy ze skargi J.C. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r., 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego J.C. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozpoznaniu jego wniosku o wydanie decyzji o wyłączeniu stosowania w stosunku do niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288), na podstawie art. 8a ust. 1 tej ustawy. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z [...] czerwca 2017 r. (który wpłynął do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] czerwca 2017 r.). Organ w piśmie z 5 lipca 2017 r., powołując się na art. 36 k.p.a. poinformował J.C., że z uwagi na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, nie zostanie załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. i wyznaczył nowy termin (11 grudnia 2017 r.). J. C. w dniu [...] grudnia 2017 r. na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2 k.p.a. wniósł ponaglenie do organu prowadzącego postępowanie. Skarżący podał, że Minister nie rozpoznał jego sprawy w wyznaczonym (przedłużonym) terminie. Organ po otrzymaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. ponaglenia, w piśmie z 2 stycznia 2018 r. zawiadomił J. C. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (23 lipca 2018 r.). Z akt sprawy wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z 27 września 2018 r. (a więc po upływie "przedłużonego" terminu) po raz kolejny (trzeci) poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (do 10 marca 2019 r.). W tych okolicznościach faktycznych J. C. w dniu 4 czerwca 2019 r. wniósł do Sądu (za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) skargę na bezczynność tego organu w niniejszej sprawie, domagając się zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie dwóch tygodni oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podkreślił, że organ mimo upływu wyznaczonego (przedłużonego) terminu nie wydał decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę (z 25 czerwca 2019 r.) wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ podał, że "wydłużenie" terminu załatwienia sprawy było uzasadnione z uwagi na ilość spraw do rozpoznania (ok. 4700) i wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2019 r. wydał decyzję (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skarżący J. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzucił temu organowi, że w ustawowym (ani w przedłużonym) terminie nie rozpoznał jego wniosku o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Tej skardze towarzyszą następujące okoliczności faktyczne: wniosek o wydanie decyzji wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2017 r., w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący wniósł ponaglenie do organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a.), a następnie, w dniu 4 czerwca 2019 r., skargę na bezczynność tego organu (Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji), zgodne z art. 53 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Trzeba dodać, że w dniu [...] czerwca 2019 r., a więc po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Wynika z tego, że bezczynność jest kategorią obiektywną, dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania) a datą wniesienia skargi, co oznacza, że wydanie decyzji przez organ po tym terminie nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego. Okoliczności, które spowodowały bezczynność organu mają natomiast znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z niespornych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznał wniosek skarżącego z [...] czerwca 2017 r. po upływie niespełna dwóch lat (bez 16 dni) od dnia jego otrzymania. Organ nie tylko nie dochował ustawowego terminu, ale również wyznaczonego (trzykrotnie przedłużonego) terminu załatwienia sprawy. Wynika z tego, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, niemniej ta bezczynność ustała wraz z wydaniem decyzji w dniu [...] czerwca 2019 r. Zdaniem Sądu bezczynność organu w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru bezczynności (przewlekłości) kluczowa jest długość okresu tej opieszałości organu (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Zapatrywanie organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy Sąd w pełni podziela. Niemniej jednak, zwłoki w postępowaniu w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwiać. Zdaniem Sądu, braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie uzasadniają opieszałego działania organu władzy publicznej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/19; z 17 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2542/16; z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 521/16; 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2614/16). Na organach administracji spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, aby możliwe było załatwianie spraw w rozsądnym terminie (bez zbędnej zwłoki), bez naruszenia prawa strony do sprawnego i szybkiego jej rozpoznania (art. 12 § 1 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wprawdzie na podstawie art. 36 k.p.a. organ administracji ma możliwość wyznaczenia nowego (dłuższego) terminu rozpoznania sprawy, niemniej jednak termin ten nie może być dowolny, nie znajdujący uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie, jak już powiedziano, nie występuje. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie i ta bezczynność była rażąca. Sąd w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U.2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego.