II SAB/Wa 472/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie waloryzacji emerytury postanawia: - odrzucić skargę -. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - Dz. U. z 2013 r., poz. 666 j.t. (dalej zeżz), Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. (dalej Dyrektor WBE) dokonał waloryzacji emerytury wojskowej J. B. (dalej skarżący) i ustalił nową wysokość tego świadczenia od dnia 1 marca 2014 r. W powyższej decyzji zawarto pouczenie o prawie i trybie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w W. XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych. W dniu [...] maja 2014 r. skarżący wniósł do Ministra Obrony Narodowej - za pośrednictwem Dyrektora WBE - odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] marca 2014 r. o waloryzacji emerytury wojskowej. Dyrektor WBE w W. pismem z dnia [...] maja 214 r. nr [...] przekazał do Ministra Obrony Narodowej przedmiotowe odwołanie. Minister Obrony Narodowej pismem z dnia [...] maja 2014 r. przesłał ww. odwołanie do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Dyrektorowi WBE. W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżący złożył – za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej skargę na bezczynność tego organu. Wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wydania decyzji uchylającej, decyzję Dyrektora WBE z dnia [...] marca 2014 r. o waloryzacji emerytury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W szczególności wskazał, iż nie jest organem odwoławczym w sprawach ubezpieczeń społecznych. Podkreślił, że decyzje Dyrektora WBE nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 127 i n. k.p.a., a organ ten orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, Minister Obrony Narodowej uznał, że w sprawach ubezpieczeń społecznych właściwy jest sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (zwanej dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Kognicję sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, która w art. 31 ust. 4 ustanawia regułę zaskarżania podejmowanych przez wojskowy organ emerytalny decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie art. 32 ust. 2 zeżz, zgodnie z którym decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na analogiczne przepisy zawarte w art. 83 ust. 2 i art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm. (dalej zwanej sus). W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10 Lex nr 738185), mającej moc zasady prawnej, przyjęto, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 sus w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Ze względu na tożsamą treść przepisów art. 31 ust. 4 zeżz i art. 83 ust. 2 sus oraz art. 32 ust. 2 zeżz i art. 83a ust. 2 sus, uznać należy, że uchwała ta znajduje zastosowanie do decyzji wydanych na podstawie art. 32 ust. 2 zeżz. Zaznaczyć również należy, iż wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji Dyrektora WBE wydawanych w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (art. 31 ust. 4 zeżz) pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej. Z treści wyż. cyt. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 a tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane, co należy podkreślić, w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sytuacja ta nie ma natomiast miejsca w sprawie niniejszej. Zaskarżona bezczynność organu dotyczy bowiem sprawy cywilnej, w której – jak powyżej wskazano - wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując zatem również możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność na podstawie przepisów p.p.s.a. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 32 ust. 2 zeżz do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu tego rodzaju decyzji przepisów właśnie Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej Sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym czy też nadzwyczajnym. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia