II SAB/Wa 474/18
PostanowienieWSA w Warszawie2018-08-24
Skład orzekający: Referendarz sądowy Beata Gibzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura męża i dodatek pielęgnacyjny, a która ponosi znaczne koszty związane z leczeniem i opieką nad mężem, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowionego radcę prawnego w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy jedynym dochodem rodziny jest emerytura męża i dodatek pielęgnacyjny, a znaczna część tych środków jest przeznaczana na koszty utrzymania, leczenia i opieki nad schorowanym mężem, a nadto rodzina nie posiada oszczędności, zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca E.L. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną męża. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura męża i dodatek pielęgnacyjny, a znaczna część tych środków jest przeznaczana na leczenie i opiekę nad mężem. Skarżąca nie posiada oszczędności. Wniosek został złożony w związku ze skargą na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Przyznano E.L. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E.L. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia przyznać E.L. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego
E.L. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że źródłem utrzymania jej i męża jest wyłącznie otrzymywane przez niego świadczenie emerytalne i dodatek pielęgnacyjny. Skarżąca nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Podała, że z uwagi na stan zdrowia męża i konieczność sprawowania nad nim stałej opieki nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. Zaznaczyła, że mąż po odbytej [...] ma brak naturalnej odporności organizmu. Jest inwalidą I grupy, osobą całkowicie niezdolną do pracy i wymaga opieki osób drugich. Obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z opłaceniem radcy prawnego oraz postępowania sądowego. Nie posiada wraz z mężem żadnych oszczędności.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 49 m2 o wartości około 120.000 zł (współwłasność ustawowa małżeńska) oraz samochód osobowy marki [...] z 2009 r. po stłuczce, o wartości około 12.000 zł. Skarżąca wskazała, że emerytura policyjna męża (1.982,76 zł) wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (215,84 zł) wynosi łącznie 2.198,60 zł.
Do zobowiązań i stałych wydatków zaliczyła: opłaty czynszowe – 496,85 zł, opłaty za energię elektryczną – 152,27 zł, opłaty za gaz – 61,79 zł, opłaty abonamentowe – 29,94 zł, opłaty za telefon – 29,94 zł, opłatę dla [...] – 86,78 zł, polisy ubezpieczenia grupowego skarżącej – 61 zł oraz jej męża – 85 zł. Ponadto oświadczyła, że oprócz powyższych udokumentowanych kosztów miesięcznych w wysokości 1.003,57 rodzina skarżącej poniosła koszty zakupów żywności w kwocie 1.275,24 zł, paliwa do samochodu – 99,94 zł, chemii gospodarczej – 142,91 zł, środków higieny osobistej i kosmetyków – 330,40 zł, farmaceutyków – 488,46 zł, odzieży i bielizny – 99,92 zł.
Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopie m. in. orzeczenia lekarskiego stwierdzającego całkowitą niezdolność jej męża do służby, decyzji o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, PIT 37 za 2017 r. i wyciągów z rachunku bankowego.
Mając powyższe na względzie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Jak wynika ze złożonego wniosku oraz załączonych dokumentów sytuacja życiowa i materialna skarżącej oraz jej męża jest trudna. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Z uwagi na stan zdrowia męża (odbyta [...]), który wymaga stałej opieki drugiej osoby przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych nie podejmuje zatrudnienia i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Obecnie źródłem utrzymania rodziny jest emerytura policyjna męża, która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 2.198,60 zł. Oznacza to, że średnio na osobę w rodzinie przypada po około 1.100 zł i kwota ta jest w całości przeznaczana na koszty codziennego utrzymania i leczenia. Ponadto skarżąca nie posiada oszczędności.
Referendarz sądowy mając na uwadze informacje i dane wykazane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, że w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdzić należy, że wysokość uzyskiwanych dochodów, wskazane koszty utrzymania i leczenia oraz trudna sytuacja życiowa wskazuje, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło