II SAB/Wa 482/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Polskiego [...] na bezczynność Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Polskiego [...] z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej na rzecz Polskiego [...] kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Polskie [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego (dalej: "[...]", "wnioskodawca", "strona skarżąca"), skierowało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej (dalej: "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2024 r., w zakresie udostępnienia: imienia i nazwiska osoby pełniącej funkcję kierownika sekcji bezpieczeństwa i higieny pracy [...] Brygady Obrony Terytorialnej, zakresu obowiązków na tym stanowisku, stażu służby/pracy w wojsku, życiorysu służbowego od początku służby/pracy w wojsku, wszystkich zajmowanych stanowisk chronologicznie, ocen okresowych za okres ostatnich 3 lat wraz z uzasadnieniem, uzasadnień dla wszystkich nagród pieniężnych za okres ostatnich 3 lat, informacji o wszystkich szkoleniach finansowanych ze środków publicznych, w których osoba ta brała udział wraz z ich kosztem, informacji o postępowaniach dyscyplinarnych dotyczących tejże osoby w okresie ostatnich 3 lat. Skarżący w uzasadnieniu skargi stwierdził, że wskutek bezczynności organ naruszył art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001 r. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Wobec powyższego wniósł o: 1. zobowiązanie Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej do rozpoznania wniosku w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt sprawy organowi, 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na niedopełnienie wymogu z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest bowiem wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. W związku z tym, w odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. wyrok np. NSA z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2433/18; CBOSA). Ustalony w ww. przepisie wymóg wniesienia ponaglenia należy bowiem odnieść do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Powyższe oznacza, że przepisy te nie mają zastosowania do etapów postępowania poprzedzających wydanie decyzji i tym samym - w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej - brak jest podstaw do stosowania art. 37 k.p.a. Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej: "u.d.i.p.", stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2, po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach tej ustawy, zgodnie z art. 4 ust. 1, mają być władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, ponadto (ust. 2) związki zawodowe i inne organizacje oraz partie polityczne, po trzecie: według art. 4 ust. 3, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p., polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 powołanej ustawy). W rozpoznawanej sprawie zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej został spełniony, co w istocie nie było w sprawie kwestionowane. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wobec treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 22 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 z późn. zm.) Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu. Również przedmiot wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2024 r. posiada walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wynika zasada, że do udzielania informacji publicznej zobowiązane są podmioty będące w ich posiadaniu. Przesłanką zaistnienia obowiązku udostępnienia informacji jest więc określony stan faktyczny, tj. posiadanie żądanej informacji przez podmiot zobowiązany. Zatem, adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest zwolniony z obowiązku jej udzielenia w przypadku, gdy nie dysponuje żądaną informacją publiczną. Jak podkreśla się w piśmiennictwie i orzecznictwie, w sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się udostępnienia informacji niebędących w posiadaniu adresata wniosku w dniu jego złożenia, powinien poinformować o tym wnioskodawcę w drodze zwykłego pisma (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 259; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1557/09, publ. LEX nr 1264573). W realiach rozpoznawanej sprawy zaistniała zatem sytuacja tego rodzaju, że do dnia wpłynięcia skargi na bezczynność ([...] sierpnia 2024 r.) organ pozostawał w bezczynności, gdyż mimo upływu - w dniu [...] sierpnia 2024 r. - terminu 14 dni, liczonego od daty, kiedy organ mógł najwcześniej przystąpić do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2024 r. (piątek) godz. [...], nie udzielił informacji publicznej ani też nie poinformował o tym, że nie dysponuje żądaną informacją. Organ dopiero w odpowiedzi na skargę, tj. [...] sierpnia 2024 r. poinformował zarówno Sąd, jak i skarżącego, że nie dysponuje wnioskowaną informacją. Oznacza to, że w dacie orzekania przez Sąd, stan bezczynności organu już nie istniał, gdyż organ wyjaśnił, że nie dysponuje żądaną informacją publiczną. W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi. Z kolei stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje sąd do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2660/18, publik. CBOSA). Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Wykładnia językowa art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane jedynie dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 644/21, LEX nr 3218891). W niniejszej sprawie wniosek [...], choć z uchybieniem ustawowych terminów, ale został załatwiony. Zdaniem Sądu, postępowanie organu nie wykazywało znamion złej woli, czy celowego ograniczania prawa jednostki do informacji o sprawach publicznych. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności, jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Sąd podziela stanowisko doktryny, zgodnie z którym "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne". (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.