II SAB/Wa 502/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L. D. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego L. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. L. D. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił ze skargą na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (zwanego dalej: "Ministrem") w rozpatrzeniu wniosku o udostepnienie informacji publicznej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. – przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej – Skarżący wystąpił do Ministra o udostępnienie: 1) kopii płyty CD-R o wskazanej nazwie, załączonej do wniosku o wpis [...]; 2) protokołów z posiedzeń Rady Ochrony Zabytków kadencji 2016-2020 przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego za okres wrzesień 2018 r. – marzec 2019 r. włącznie. Jednocześnie wskazał, że informacje należy udostępnić: w odniesieniu do punktu 1 – w formie zapisu danych na płycie CD-R, zaś w odniesieniu do punktu 2 – w formie kserokopii. Dodał, że po odbiór informacji stawi się osobiście, w związku z czym zwrócił się o wskazanie miejsca i daty ich odbioru. W odpowiedzi poinformowano Skarżącego w wiadomości elektronicznej z dnia [...] marca 2019 r., że protokoły z posiedzeń Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze jeszcze nie zostały przygotowane. Jednocześnie wskazano, że protokół z posiedzenia, które odbyło się w dniu [...] lutego 2019 r. zostanie przygotowany w ciągu najbliższych 14 dni. Skarżący ponowił swój wniosek w wiadomości elektronicznej z dnia [...] marca 2019 r., modyfikując go w zakresie żądania zawartego w punkcie 2 wniosku z dnia [...] marca 2019 r., w ten sposób, że zwrócił się o protokół z posiedzenia, które odbyło się w dniu [...] lutego 2019 r. Wiadomością elektroniczną wysłaną do Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2019 r. poinformowano go, że w sprawie odbioru płyty należy kontaktować się pod wskazanym adresem poczty elektronicznej. Następnie skierowano do Skarżącego wiadomość elektroniczną z dnia [...] kwietnia 2019 r., w której poinformowano, że termin udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2019 r. zostaje przesunięty do dnia 24 maja 2019 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia danych objętych wnioskiem. W dniu 28 czerwca 2019 r. Skarżący sporządził skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie żądania zawartego w jego punkcie 2, zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429; zwanej dalej: "u.d.i.p.") poprzez nierozpoznanie punktu 2 wniosku w przepisanym terminie. Skarżący wniósł o orzeczenia, że bezczynność Ministra miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny organowi w wysokości 1000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W dniu [...] lipca 2019 r. przesłano Skarżącemu wiadomość elektroniczną, do której załączono protokół z posiedzenia Rady Ochrony Zabytków z dnia [...] lutego 2019 r. wraz z załącznikami. Następnie Skarżący otrzymał wiadomość elektroniczną z dnia [...] lipca 2019 r., w której podano link do miejsca na serwerze WETRANSFER, z którego można pobrać zawartość płyty dołączonej do wniosku o wpis [...] na Listę światowego dziedzictwa. Jednocześnie zwrócono się o informację, czy Skarżący pobrał zawartość. W dniu [...] lipca 2019 r. Skarżący wystosował do organu wiadomość elektroniczną, w której podziękował za udostępnienie informacji publicznej oraz potwierdził jej odbiór. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania podnosząc, że wniosek Skarżącego w zakresie punktu 1 został załatwiony w dniu [...] lipca 2019 r., zaś w zakresie punktu 2 w dniu [...] lipca 2019 r., co sprawia, że na dzień składania skargi nie występuje stan bezczynności organu w rozpatrzeniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie art. 10 ust. 2 u.d.i.p., informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Natomiast, w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli jednak informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W realiach kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że Minister wprawdzie odpowiedział na punkt 2 wniosku Skarżącego z dnia [...] marca 2019 r. w wiadomości elektronicznej z dnia [...] marca 2019 r., jednakże nie zrealizował jego żądania poprzez udostępnienie wnioskowanego dokumentu, wskazując powody, dla których nie może tego uczynić na dzień udzielenia odpowiedzi, a nadto informując, że objęty żądaniem dokument zostanie przygotowany w ciągu najbliższych 14 dni. Następnie Skarżący ponowił i doprecyzował swój wniosek z dnia [...] marca 2019 r. w wiadomości elektronicznej z dnia [...] marca 2019 r., co uznać należało za uruchomienie obowiązku informacyjnego Ministra w określonych wyżej terminach ustawowych. Organ wprawdzie poinformował Skarżącego, że termin udzielenia odpowiedzi na wniosek zostaje przesunięty do dnia 24 maja 2019 r., jednakże uczynił to w wiadomości elektronicznej z dnia [...] kwietnia 2019 r., zatem z przekroczeniem 14-dniowego terminu, a następnie nie dotrzymał wskazanego przez siebie terminu ostatecznej realizacji żądania (24 maja 2019 r.), czym dopuścił się bezczynności. Natomiast zrealizował żądanie Skarżącego – udostępniając informację objętą punktem 2 wniosku – jednakże uczynił to już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wskazane okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy pozwalają zatem jedynie na stwierdzenie bezczynności organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie była jednak rażąca. Należy podkreślić, że dla przyjęcia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Jak to się bowiem podkreśla w orzecznictwie, bezczynność organu musi być rażąco nieusprawiedliwiona, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, czego w niniejszej sprawie nie można się było dopatrzeć. Z tych samych względów Sąd nie stwierdził także wystąpienia przesłanek do wymierzenia organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Końcowo Sąd wskazuje, że nie można było uwzględnić wniosku organu o umorzenie postępowania sądowego. Przede wszystkim nie sposób podzielić stanowiska wyrażonego w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym stan bezczynności nie występował "na dzień składania skargi". Dostrzec należy, że skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 28 czerwca 2019 r., o czym świadczy stempel ze wskazaniem daty wpływu umieszczony na jej pierwszej stronie, natomiast wniosek Skarżącego w zakresie punktu 2 został zrealizowany już po tej dacie, tj. w dniu [...] lipca 2019 r., jak to zresztą przyznaje sam organ w odpowiedzi na skargę. Już tylko z tego względu wniosek Ministra nie zasługiwał na uznanie. Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że brak jest również podstaw do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z następujących względów: Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w związku ze zmianą redakcji art. 149 § 1 p.p.s.a. – wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) – utraciły aktualność te poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę, sąd administracyjny powinien umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W obecnym stanie prawnym sąd rozpoznający sprawę ze skargi na bezczynność i uwzględniający tę skargę, w ramach stosowania art. 149 § 1 p.p.s.a., realizuje tę spośród kompetencji określonych w punktach 1-3 tego przepisu, która jest adekwatna do stanu istniejącego w chwili orzekania przez sąd. Nie ma zatem obecnie potrzeby umarzania postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę, gdyż w takiej sytuacji sąd nie podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a kompetencją adekwatną do tego stanu rzeczy jest kompetencja do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), wprowadzona do polskiego porządku prawnego wskazaną wyżej ustawą zmieniającą z 2015 r. (vide: wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r. o sygn. akt I OSK 1621/16; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać tylko trzeba, że Skarżący nie sformułował w skardze żądania zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku w zaskarżonym zakresie, ograniczając się jedynie do wniosku o zastosowanie przez Sąd kompetencji z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wniosek o umorzenie postępowania sądowego nie znajdował również uzasadnienia w kontekście tzw. "autokontroli", o której mowa w art. 53 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie wskazana nowelizacja procedury sądowoadministracyjnej zakreśliła nowy termin dla autokontroli, tj. termin 30 dni od dnia otrzymania skargi, niemniej jednak wskazany przepis wymaga, by organ nie tylko uwzględnił skargę w całości, ale również by uwzględniając skargę na bezczynność stwierdził jednocześnie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czego Minister nie uczynił ani w wiadomościach elektronicznych skierowanych do Skarżącego ani w odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku. Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparto na art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a.