II SAB/Wa 508/21
WyrokWSA w Warszawie2021-12-03
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Joanna Kube, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19, i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19, ponieważ czas trwania postępowania (prawie 5 miesięcy od doręczenia prawomocnego wyroku do wydania decyzji) nie znajduje uzasadnienia i świadczy o nieefektywnym działaniu organu. Przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jednakże sąd nie orzekł o grzywnie ani o przyznaniu sumy pieniężnej, ponieważ organ wydał decyzję administracyjną przed datą wyrokowania, co wyeliminowało potrzebę dyscyplinowania organu.Stan faktyczny
Skarżący G. S. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący wskazał, że po uchyleniu przez WSA decyzji Ministra w sierpniu 2020 r., organ przez wiele miesięcy nie wydał nowej decyzji, mimo że akta sprawy zostały mu zwrócone w marcu 2021 r. Minister argumentował, że sprawa jest skomplikowana i wymaga czynności wyjaśniających, a także wskazał na dużą liczbę podobnych spraw. Ostatecznie Minister wydał decyzję w sierpniu 2021 r., przed datą wyrokowania sądu w sprawie skargi na przewlekłość.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu [...] czerwca 2020 r. G. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w sprawie jego wniosku złożonego na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową) o wyłączenie stosowania art. 15c, 22a, art. 24a ww. ustawy.
Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie Ministra do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jego wniosek o w terminie miesiąca,
2. zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych,
3. w razie niezastosowania się organu do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 156 § 6 ww. ustawy,
4. w razie nieprzekazania sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny - o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdyż stan faktyczny i prawny w niej przedstawiony nie budzi uzasadnionych wątpliwości.
W uzasadnieniu skargi G. S. wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Wyrok ten jest prawomocny od dnia [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd szczegółowo wskazał i wyjaśnił organowi, że wydana przez niego decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca narusza prawo, ponieważ wydana została z naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, który to przepis organ wadliwie zinterpretował i przez to niewłaściwie ocenił stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Od otrzymania przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem organ nie wydał decyzji, naruszając art. 35 § 1 K.p.a.
Skarżący dodał, że w dniu 14 stycznia 2021 r. Minister zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przesłanie kopii jego akt osobowych o sygn. [...] dotyczących przebiegu jego służby. W ocenie skarżącego czynności te są wyłącznie pozorne i nie mają na celu wyjaśnienia sprawy oraz wydania decyzji nienaruszającej prawa, ponieważ te akta organ już posiadał, analizował oraz powoływał się na zamieszczone w nich dokumenty, a zatem są już znane organowi. Faktem powszechnie znanym jest natomiast to, że akta w Instytucie Pamięci Narodowej nie uległy żadnej zmianie i zawierają cały czas te same dokumenty.
Skarżący poinformował też, że w związku z bezskutecznym upływem terminów do wydania decyzji, w dniu [...] kwietnia 2021 r. wniósł do Ministra ponaglenie jednak, do dnia wniesienia skargi, organ nie rozpatrzył ponaglenia, czym uchybił art. 37 § 5 i § 6 K.p.a. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał również decyzji Ministra.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Nie kwestionując przebiegu sprawy przedstawionego przez skarżącego organ wyjaśnił, że G. S. wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Decyzja Ministra z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz utrzymującą ją w mocy decyzja z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu [...] marca 2021 r., natomiast w dniu [...] kwietnia 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego.
Minister zaznaczył, że aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.
Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych oraz biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy Minister podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia niniejszej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin.
Dodatkowo Minister zaznaczył, że do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę ponad 4 900) wniesionych na podstawie ww. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, zatem w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnych czynnikach, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.
Organ zakwestionował nadto żądanie wymierzenia grzywny wskazując, za orzecznictwem sądów administracyjnych, że grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę wskazano nadto szereg orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z lat 2017-2018, którymi Sąd odrzucił skargi na bezczynność Ministra oraz oddalił skargi na decyzje Ministra wydane na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. organ poinformował Sąd, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec G. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Do pisma organ dołączył kopie ww. decyzji oraz zwrotnego potwierdzenie odbioru przez skarżącego tej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a.
Na wstępie należy wyjaśnić, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., doszło do zmiany treści art. 154 § 1 P.p.s.a. W brzmieniu sprzed nowelizacji przepis ten stanowił, że: "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Od 15 sierpnia 2015 r. komentowany przepis stwierdza zaś, iż: "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". W konsekwencji wniesienie skargi na podstawie znowelizowanego przepisu artykułu 154 § 1 P.p.s.a. możliwe jest obecnie jedynie w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ustawodawca z dotychczasowego zakresu art. 154 § 1 P.p.s.a. postanowił usunąć kwestie dotyczące bezczynności organu oraz przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Takiego charakteru nie miał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Wa 2170/19, powoływany przez G. S., wydany w sprawie jego skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]. Sprawa rozpatrywana wówczas przez Sąd nie była zatem sprawą z zakresu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie o wyłączenie stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy zaopatrzeniowej, lecz jej przedmiot był inny, a mianowicie skarga została wniesiona na decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów tej ustawy i Sąd wówczas orzekający wyeliminował tę decyzję z porządku prawnego. Wyrok ten został zatem wydany w ramach sądowej kontroli wydanego indywidualnego aktu administracyjnego jakim jest decyzja administracyjna, a nie w przedmiocie bezczynności, czy przewlekłego prowadzenia postępowania.
W związku z powyższym niniejsza skarga została zakwalifikowana jako wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., to jest w sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19.
Z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA.). W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 (publ. j.w.) NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
Rozpoznając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia przewlekłości postępowania jest zobligowany, nie tylko do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), ale także do rozstrzygnięcia o tym, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przesądza o tym treść art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem w sytuacji ewentualnego zakończenia postępowania administracyjnego przed rozpoznaniem przez sąd administracyjny skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, obowiązkiem sądu jest dokonanie kontroli stanu sprawy na dzień wniesienia skargi, a więc określenia, czy w tej dacie występowała przewlekłość postępowania. Należy przy tym zastrzec, że jedynie w wypadku, gdy przewlekłość trwa w momencie orzekania, sąd administracyjny jest upoważniony do wydania orzeczenia, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc do zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. W każdym innym przypadku orzeczenie sądu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce oraz, czy charakteryzowało się rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy Sąd miał zatem obowiązek ocenić, czy w toku ponownego rozpoznania sprawy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Wa 2170/19 doszło do przewlekłego prowadzenie postępowania, a jeżeli tak, to czy charakteryzowało się ono rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 286 § 1 P.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2).
Jest okolicznością niesporną w sprawie, że odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2170/19 wraz z aktami administracyjnymi sprawy został doręczony organowi w dniu 8 marca 2021 r., a zatem od tej daty zaczął biec ponownie termin do rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2017 r. o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ zastosowanie mają terminy załatwiania spraw określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.).
W myśl art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Przepis art. 36 § 1 K.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu jej załatwienia oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia.
W niniejszej sprawie od dnia [...] marca 2021 r. tj. od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku Sądu z 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19 wraz z aktami administracyjnymi rozpoczął biegł termin określony w art. 35 § 3 K.p.a. do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej.
Jeszcze przed doręczeniem przez Sąd prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby G.S., informując o tym stronę. Kopia żądanych akt osobowych skarżącego wpłynęła do organu w dniu [...] lutego 2021 r. Z akt sprawy nie wynika, aby organ po doręczeniu przez Sąd prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy podejmował inne czynności w tej sprawie. Decyzja administracyjna został natomiast wydana dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc po upływie prawie 5 miesięcy od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku Sądu z 13 sierpnia 2020 r. wraz z aktami administracyjnymi.
Zważywszy na to, że wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Sądu z dnia 13 sierpnia 2020 r. nie zawierały zaleceń przeprowadzenia szeroko zakrojonego, skomplikowanego postępowania administracyjnego zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19 jest uzasadniony. Prawie 5 - miesięczna zwłoka organu w załatwieniu sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej w następstwie wyroku Sądu nie znajduje prawnego i faktycznego usprawiedliwienia.
Przy czym zarówno czas trwania tego postępowania, tj. prawie 5 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku ponownego postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania powodują, iż konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji w sprawie należącej do właściwości rzeczowej organu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem wyczerpującego materiału dowodowego. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy prowadził postępowanie w sposób nieefektywny i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej. Uczynił to dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2170/19, lecz przed datą wyrokowania w niniejszej sprawie. Ta okoliczność powoduje, iż Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku G. S. w myśl art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stwierdził jednak, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postepowania - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że grzywna pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną. Jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego (por. np. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1142/19, z 9 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2372/20 publ. CBOSA). Należy też zaznaczyć, że ustawodawca nie powiązał stwierdzenia rażącego naruszenia prawa z obowiązkiem wymierzenia grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny (lub przyznania od organu sumy pieniężnej) ma charakter fakultatywny (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 174/20 i z 10 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 723/20 publ. CBOSA).
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji z urzędu, skarżąca zaś o to nie wnioskowała. Sąd uwzględnił w szczególności okoliczność, że na dzień wyrokowania decyzja administracyjna została przez organ wydana. W świetle powyższego, w stanie faktycznym tej sprawy, nie jest konieczne dyscyplinowanie organu poprzez wymierzenie grzywny.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło