II SAB/Wa 51/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2266/19 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2266/19, 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Pismem z [...] września 2017 r. J. K. skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister, "organ") wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) w przedmiocie ustalenia, że wobec niego podlega wyłączenie art. 15c, art. 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Minister w dniu [...] lipca 2019 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Następnie na skutek skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2266/19 uchylił zaskarżoną decyzję. Pismem z [...] marca 2020 r. Minister zwrócił się do IPN o przesłanie kompletnych akt osobowych dotyczących pełnienia służby przez wnioskodawcę. Dokumentacja nadesłana została [...] kwietnia 2020 r. Akta przedmiotowej sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2266/19 wpłynęły do organu 20 lipca 2020 r. J. K. pismem z [...] sierpnia 2020 r. wniósł do Ministra ponaglenie w sprawie bezczynności polegającej na niewydaniu decyzji zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2266/19. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność po wyroku z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2266/19, wnosząc o: 1. zobowiązanie Ministra do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego, 2. orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 5. zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] stycznia 2021 r. Minister wydał w sprawie decyzję nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed wniesieniem skargi, J. K. wystąpił do Ministra z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735); dalej: "k.p.a.", co czyni skargę dopuszczalną w świetle art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynność i; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego, dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Organ administracji winien działać w sposób sprawny, nie przekraczając terminów, które ustawodawca określił jako wystarczające do załatwienia sprawy administracyjnej. W myśl normy art. 35 k.p.a. powinien więc załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeśli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy, Minister dopuścił się bezczynności po wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2266/19 w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie - na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy i bezczynność ta trwała w dacie wystąpienia przez skarżącego ze skargą do Sądu. Organ otrzymał akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem w dniu 20 lipca 2020 r. Skarga na bezczynność została skierowana do Sądu w dniu 14 grudnia 2020 r. Organ w sposób skuteczny rozpoznał natomiast sprawę dopiero po wniesieniu owej skargi na bezczynność – tj. w dniu [...] stycznia 2021 r. - a zatem do tej daty pozostawał w bezczynności. Przyjmując, że przedmiotowa sprawa merytoryczna miała charakter szczególnie skomplikowany, organ uchybił ustawowemu terminowi zakreślonemu na rozpoznanie sprawy administracyjnej o ponad 4 miesiące. Sąd uznał zatem, że zaistniała bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie spostrzega się, że przy ocenie charakteru bezczynności lub przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej bezczynności (przewlekłości) (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe" , "wyraźne", "oczywiste". Zapatrywanie organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy, Sąd w pełni podziela. Niemniej jednak, zwłoki w postępowaniu w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwiać. Zdaniem Sądu, braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie uzasadniają opieszałego działania organu władzy publicznej. Okoliczności sprawy nie usprawiedliwiają opieszałości organu w tej sprawie i nie pozwalają na oddalenie zarzutu jego rażącej bezczynności. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Zarówno zatem wymierzenie grzywny, czy przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne. W opinii składu orzekającego okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wymagają jednak dyscyplinowania organu poprzez wymierzenie grzywny, bowiem ten sprawę ostatecznie rozstrzygnął decyzją administracyjną. Sąd nie znalazł również potrzeby zadośćuczynienia skarżącemu poprzez przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2266/19. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił jak w pkt 3 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi była bezczynność, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.