II SAB/Wa 514/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-17
Skład orzekający: Joanna Kube, Andrzej Góraj, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Głównego Urzędu Statystycznego dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wieku osób, którym przyznano Kartę Polaka w 2023 roku, gdy dane te nie zostały przekazane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych do GUS?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie zasługuje na uwzględnienie, gdy żądane dane statystyczne podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o statystyce publicznej, która stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie jest zobowiązany do wydania decyzji odmownej ani udostępnienia informacji, których nie posiada.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek do Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wieku osób, którym przyznano Kartę Polaka w 2023 roku. GUS poinformował, że dane te są pozyskiwane z Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ) i będą opublikowane w Roczniku Demograficznym w listopadzie 2024 r., jednakże w zbiorze przekazanym przez MSZ brak jest zmiennej dotyczącej wieku. Skarżący złożył skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie prawa do informacji publicznej. Organ w odpowiedzi na skargę argumentował, że sprawa podlega ustawie o statystyce publicznej, a nie ustawie o dostępie do informacji publicznej, oraz że GUS nie posiada żądanych danych dotyczących wieku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi W. A. na bezczynność Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
W. A., dalej: "wnioskodawca", "skarżący", pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r. skierował skargę na bezczynność Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, dalej: "Prezes GUS", "organ", w przedmiocie udostępnienia części informacji wskazanej we wniosku, z jakim zwrócił się do GUS w dniu [...] czerwca
2024 r., tj. informacji z zestawu danych z systemów informatycznych Ministerstwa Spraw Zagranicznych [...] za rok 2023 - dane dotyczące Kart Polaka,
w szczegółowym zakresie danych osobowych: wiek.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
2) art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej oraz witrynach elektronicznych Głównego Urzędu Statystycznego jest udostępniana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia niepełnej informacji objętej zakresem wniosku.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, w części złożonego wniosku,
w zakresie odmowy dostępu do informacji z zestawu danych z systemów informatycznych Ministerstwa Spraw Zagranicznych [...] za 2023 rok, będących przedmiotem badania [...], w szczegółowym zakresie danych osobowych: wiek,
2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, w części niepublikowanych danych, w zakresie informacji z Centralnego Rejestru Kart Polaka [...] za 2023 rok - w szczegółowym zakresie danych osobowych: wiek - niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz nie wcześniej niż w dniu [...] listopada 2024 r.,
3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu, podniesione przez skarżącego zarzuty są chybione i przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z niżej wskazanych względów.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, skarżący powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), zwrócił się do GUS o udostępnienie informacji o przekazywanych danych zgodnie z Programem Badań Statystycznych Statystyki Publicznej (dalej "PBSSP") na rok 2023, z zestawu: [...] - dane dotyczące Kart Polaka, w szczególności: dane adresowe oraz terytorialne i cechy demograficzne osób: płeć, wiek, kraj miejsca zamieszkania, za okres obserwacji: 2023.
W odpowiedzi na ww. wniosek, pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. (przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] czerwca 2024 r.), poinformowano wnioskodawcę, że zamówienia na dane statystyczne realizowane są na podstawie ustawy o statystyce publicznej jako ustawy szczególnej, która reguluje zasady udostępniania danych statystycznych i że przedmiotowy wniosek został zarejestrowany, jako zamówienie na dane statystyczne o nr [...]. Nadmieniono przy tym, że informacja odnośnie możliwości realizacji wniosku zostanie przekazana wnioskodawcy odrębnym pismem.
Następnie, pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. (przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] czerwca 2024 r.), poinformowano wnioskodawcę, że gestorem danych dotyczących Kart Polaka jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz wskazano link z danymi kontaktowymi MZS. Jedocześnie poinformowano wnioskodawcę, że może zapoznać się z ogólnodostępnymi danymi dotyczącymi Kart Polaka na stronie gov.pl - KARTA POLAKA - Otwarte Dane.
W reakcji na ww. pismo, wnioskodawca w tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2024 r., przesłał do GUS dwa e-maile. W pierwszym z nich podniósł, iż w jego ocenie MSZ nie jest gestorem ww. danych, lecz ich dostawcą i w związku z tym zwrócił się
z prośbą o ponowne "pochylenie się" nad jego wnioskiem o udostępnienie danych publicznych dotyczących Kart Polaka (e-mail godz. 8:07).
W kolejnym e-mailu (godz. 8:21) wnioskodawca zwrócił się z prośbą
o spotkanie z Dyrektorem Departamentu Edukacji i Komunikacji w GUS.
W tym samym dniu ([...] czerwca 2024 r.) wnioskodawca złożył również kolejny wniosek o udostępnienie tych samych danych statystycznych, przy czym wniosek złożył poprzez system elektroniczny GUS. Wniosek został zarejestrowany pod nr [...] (jako zamówienie na dane statystyczne).
W odpowiedzi na ww. wniosek oraz dotychczasową korespondencję, organ pismem z dnia [...] lipca 2024 r. (przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] lipca 2024 r.) poinformował wnioskodawcę, że "(...) dane o liczbie przyznanych Kart Polaka są pozyskiwane z Centralnego Rejestru Kart Polaka prowadzonego przez Ministra właściwego do spraw zagranicznych i publikowane
w Roczniku Demograficznym. Niniejsze dane za 2023 r. zostały przekazane do GUS zgodnie z przyjętym harmonogramem. W chwili obecnej wymagają one opracowania związanego z jednolitą symbolizacją, walidacją, naliczeniem oraz przygotowaniem na potrzeby publikacji. W związku z powyższym nie są one jeszcze gotowe do upowszechnienia.
Ponadto w ww. piśmie wskazano, że termin wydania tegorocznej edycji Rocznika Demograficznego, w którym zostaną opublikowane m.in. informacje
o przyznanych w 2023 r. Kartach Polaka, został wyznaczony na [...] listopada br.,
a materiał będzie dostępny na Portalu Informacyjnym GUS pod linkiem
Główny Urząd Statystyczny/Obszary tematyczne/Roczniki statystyczne/Roczniki Statystyczne.
W ww. piśmie wyjaśniono również, że dane dotyczące Kart Polaka przyznanych w 2023 r. będą dostępne dla zmiennych: kraj oraz płeć. W zbiorze przekazanym przez MSZ nie ma zmiennej dotyczącej wieku.
W reakcji na powyższe pismo, wnioskodawca w dniu 23 lipca 2024 r. przesłał do GUS e-mail z prośbą o spotkanie w niniejszej sprawie z Prezesem GUS.
A w dniu [...] lipca 2024 r. wpłynęło do GUS (za pośrednictwem Poczty Polskiej) pismo wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2024 r. zatytułowane "Odwołanie od decyzji
z dnia [...] lipca 2024 r."
W dniu 21 sierpnia 2024 r. wpłynęła do GUS skarga wnioskodawcy na bezczynność organu.
W dniu 22 sierpnia 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej zostało przesłane wnioskodawcy pismo stanowiące odpowiedź na jego "odwołanie od decyzji
z dnia [...] lipca 2024 r.", w którym ponownie wyjaśniono, że przedmiotowy wniosek nie podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, tylko na podstawie przepisów ustawy o statystyce publicznej, albowiem ustawa ta reguluje zasady i tryb udostępniania informacji statystycznych. W związku z tym, pisma kierowane w odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji mają charakter informacyjny i nie stanowią decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 ust. 1 ww. ustawy
o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji nie będzie mieć również w tym przypadku zastosowania tryb odwołania od decyzji uregulowany w ww. przepisach.
Ponadto, ponownie wskazano, że dane dotyczące Kart Polaka według zmiennych: kraj i płeć zostaną opublikowane w Roczniku Demograficznym, którego publikacja została wyznaczona na [...] listopada 2024 r. Wyjaśniono przy tym, że zgodnie z zasadą równoprawnego, równorzędnego i równoczesnego dostępu do wynikowych informacji statystycznych, zawartą w art. 14 ust. 2 ustawy o statystyce publicznej, dane te nie mogą zostać nikomu udostępnione wcześniej niż w momencie podania ich do publicznej wiadomości, w ww. terminie wynikającym z PBSSP na rok 2023.
W odniesieniu natomiast do zmiennej dotyczącej wieku, ponownie zaznaczono, że GUS nie jest w posiadaniu tych danych, wyjaśniając, że zgodnie
z zapisami PBSSP dane otrzymywane przez GUS powinny obejmować zmienne: wiek, płeć i kraj miejsca zamieszkania. Dane publikowane przez GUS są natomiast tymi, które były możliwe do naliczenia w oparciu o faktycznie otrzymane zmienne.
W edycji Rocznika Demograficznego, zaplanowanej na listopad 2024 r., dane będą dostępne dla zmiennych kraj oraz płeć. Tak jak wcześniej informowano, w zbiorze otrzymanym z rejestru nie ma zmiennej dotyczącej wieku.
W reakcji na ww. pismo, w tym samym dniu ([...] sierpnia 2024 r.), wnioskodawca przesłał do GUS e-mail, w którym stwierdził wadliwość pisma z dnia [...] sierpnia 2024 r. wynikającą z jego podpisania przez Dyrektora Departamentu Edukacji i Komunikacji w GUS, który nie posiadał do tego stosownego upoważnienia.
Organ, odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, wskazał, że nie naruszył art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Ustawodawca przewidując prawo do uzyskania informacji publicznych wskazał jednocześnie w art. 61 ust. 4 Konstytucji RP, że tryb ich udzielania określają ustawy. Co do zasady, realizacja prawa do uzyskania informacji publicznej odbywa się w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednakże ustawa ta nie dotyczy udostępniania wszelkiego typu informacji publicznych. Jak bowiem wynika z art. 1 ust. 2 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że pewne rodzaje informacji publicznej mogą być udostępnione tylko
w specjalnym trybie lub na odmiennych zasadach, określonych w ustawach szczególnych. Przepisy zawarte w ustawach szczególnych mają wówczas pierwszeństwo i wyłączają stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie wskazuje się zaś, że w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, w stosunku do której tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach (art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego "zwykłym" pismem, że wniosek nie podlega załatwieniu w trybie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz informuje o mającym zastosowanie innym trybie, uregulowanym
w przepisach ustawy szczególnej. Powyższy obowiązek został przez organ zrealizowany przez przesłanie skarżącemu w odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] czerwca 2024 r. pisemnej informacji (pismo z dnia [...] czerwca 2024 r.), w której wskazano, że wniosek ten, jako że dotyczy danych statystycznych, został zarejestrowany jako zamówienie na dane statystyczne, oraz wyjaśniono przy tym, że zamówienia na dane statystyczne są realizowane na podstawie ustawy o statystyce publicznej, jako ustawy szczególnej, która reguluje zasady udostępniania danych statystycznych oraz że informacja o możliwości udostępnienia danych zostanie przekazana odrębnym pismem. Organ udzielił powyższej odpowiedzi we właściwej formie i w ustawowym 14 - dniowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (pismo zostało przesłane skarżącemu mailem
w dniu [...] czerwca 2024 r.). Tym samym organ nie pozostawał w bezczynności.
W kontekście powyższych uwag organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2024 r. (jak również z dnia [...] czerwca 2024 r.) dotyczył udostępnienia danych z zestawu danych [...] - obejmującego dane dotyczące Kart Polaka, według zmiennych: płeć, wiek, kraj miejsca zamieszkania, za okres obserwacji: 2023, tj. danych pochodzących z systemów informacyjnych Ministerstwa Spraw Zagranicznych (z Centralnego Rejestru Kart Polaka), przekazywanych przez MSZ do GUS w ramach badania statystycznego prowadzonego przez Prezesa GUS, ujętego w Programie Badań Statystycznych Statystyki Publicznej (PBSSP) na rok 2023 pod symbolem 1.21.04 Migracje zagraniczne ludności.
Organ zaznaczył, że dane statystyczne podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o statystyce publicznej. Przepisy ustawy o statystyce publicznej regulują m.in. zasady i tryb dostępu do informacji statystycznych
i stanowią regulację szczególną (lex specialis) w stosunku do przepisów ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 36 ww. ustawy o statystyce publicznej, prowadzący badania statystyczne statystyki publicznej obowiązani są ogłaszać, udostępniać
i rozpowszechniać wynikowe informacje statystyczne z zachowaniem przepisów art. 10 i 14.
W świetle art. 14 ust. 1 ww. ustawy, wyniki obliczeń, opracowań i analiz dokonanych na podstawie zebranych w badaniach statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane wynikowymi informacjami statystycznymi, są powszechnie dostępne.
Przepis art. 14 ust. 2 ww. ustawy określa generalną zasadę postępowania służb statystyki publicznej przy udostępnianiu informacji statystycznych, tj.: statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych informacji statystycznych, a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników.
Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 3 ww. ustawy, rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia są ustalane
w programie badań statystycznych statystyki publicznej.
Dalsze przepisy ustawy (rozdział 5), tj. art. 37, wskazują na tryb udostępniania wynikowych informacji statystycznych.
Dane będące przedmiotem zainteresowania skarżącego, pozyskiwane
w ramach ww. badania statystycznego, zostały przewidziane do publikacji
w Roczniku Demograficznym, jako uzupełnienie podstawowego zakresu informacyjnego w rozdziale "Migracje Zagraniczne". Publikacja Rocznika Demograficznego - w świetle zapisów Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok 2023, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7 października 2022 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2453) - została przewidziana na listopad 2024 r. Zgodnie zaś z ww. zasadą równoprawnego, równorzędnego
i równoczesnego dostępu do danych (art. 14 ust. 2 ustawy o statystyce publicznej), powyższe dane nie mogą zostać nikomu udostępnione wcześniej niż w momencie podania ich do publicznej wiadomości (zgodnie z terminem wynikającym w PBSSP).
W świetle powyższego, dostęp do informacji objętych wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r. określa ustawa o statystyce publicznej. Tym samym wniosek skarżącego nie mógł być realizowany w trybie dostępu do informacji publicznej przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej - tryb dostępu określony w ustawie o statystyce publicznej stanowi bowiem lex specialis w stosunku do trybu dostępu określonego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej (co uczynił skarżący we wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r.) nie implikowało obowiązku jej stosowania.
Ponadto, zgodnie z zapowiedzią zawartą w piśmie z dnia [...] czerwca 2024 r.
i w kolejnym piśmie z dnia [...] lipca 2024 r., przekazano skarżącemu informacje dotyczące możliwości pozyskania wnioskowanych danych wskazując, że dane dotyczące Kart Polaka przekazane w ramach ww. badania statystycznego przez MSZ do GUS, zgodnie z przyjętym harmonogramem, zostaną opublikowane
w Roczniku Demograficznym, termin publikacji Rocznika Demograficznego został zaś wyznaczony na [...] listopada 2024 r. Poinformowano przy tym, że materiał będzie dostępny na Portalu Informacyjnym GUS pod wskazanym w piśmie linkiem. Jednocześnie wyjaśniono, że ww. dane wymagają opracowania związanego
z jednolitą symbolizacją, walidacją, naliczaniem oraz przygotowaniem na potrzeby publikacji.
Co więcej, w ww. piśmie wyraźnie zaznaczono, że dane dotyczące Kart Polaka przyznanych w 2023 r. będą dostępne dla zmiennych: kraj oraz płeć oraz że publikacja nie będzie obejmowała danych dla zmiennej wieku, albowiem w zbiorze przekazanym przez MSZ nie ma zmiennej dotyczącej wieku.
Zdaniem organu, w świetle powyższego, skarżący został poinformowany
o fakcie braku posiadania przez organ żądanych przez niego danych dotyczących przyznanych w 2023 r. Kart Polaka w zakresie zmiennej dotyczącej wieku
i przyczynach tego braku. Skarżący ma świadomość ww. okoliczności, na co wskazuje treść przedmiotowej skargi (str. 3), w której sam przyznał, że z pisma organu z dnia [...] lipca 2024 r. wynika, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP nie przekazało w roku 2024 do GUS informacji dotyczącej zmiennej dotyczącej wieku wnioskowanych danych.
Pomimo uzyskania od organu ww. wyjaśnień, skarżący złożył przedmiotową skargę, zarzucając organowi bezczynność w przedmiocie udostępnienia tej tylko części informacji (dotyczącej wieku) wskazanej we wniosku.
Z powyższym zarzutem nie sposób się zgodzić, albowiem organ poinformował pisemnie skarżącego o braku posiadania tych danych i powodach ich braku - wypełnił tym samym obowiązek informacyjny względem wnioskodawcy.
Ponadto powyższe wyjaśnienia powtórzył również w piśmie skierowanym do skarżącego w dniu [...] sierpnia 2024 r. (stanowiącym odpowiedź na jego pismo z dnia [...] lipca 2024 r.).
Skoro organ nie posiada informacji dotyczących przyznanych w 2023 r. Kart Polaka według zmiennej: wiek, to tym samym nie miał i nie ma ani możliwości ani obowiązku ich udostępniania. Formułowanie zatem zarzutu bezczynności pod adresem organu jest bezzasadne.
Zgodnie z zapisami PBSSP, w ramach badania 1.21.04 Migracje zagraniczne ludności, GUS powinien otrzymać od MSZ zestaw danych [...], obejmujący dane dotyczące Karty Polaka według zmiennych: kraj, płeć oraz wiek.
W roku bieżącym dane dotyczące Karty Polaka (za 2023 r.) zostały przekazane do GUS w podziale na kraj oraz płeć - i tylko w tym podziale możliwa będzie ich publikacja w Roczniku Demograficznym (w listopadzie 2024 r.).
Organ w wystosowanych do skarżącego pismach (pismo z dnia [...] czerwca 2024 r. oraz pismo z dnia [...] sierpnia 2024 r.) udzielił informacji, że gestorem danych, będących przedmiotem zainteresowania skarżącego, jest MSZ, podając przy tym link z danymi kontaktowymi MSZ. Skarżący został zatem poinformowany również
o możliwości zwrócenia się do MSZ, w celu ewentualnego pozyskania ww. danych.
Na marginesie, odnosząc się do zarzutu skarżącego podniesionego w e-mailu z dnia [...] sierpnia 2024 r. (przesłanym do GUS już po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność) co do rzekomej wadliwości pisma z dnia [...] sierpnia 2024 r., organ wskazał, że udzielanie informacji w związku z obsługą wpływających do GUS zapytań o dane statystyczne mieści się w zakresie zadań Departamentu Edukacji
i Komunikacji w GUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotowa kontrola, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., które to przepisy stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do meritum należy stwierdzić, iż skarga na bezczynność Prezesa GUS w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji
o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących
z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.
z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.", służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Uwzględniając wszystkie te aspekty, można zatem przyjąć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.
W sprawie nie budzi wątpliwości, iż Prezes GUS jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia informacji, mającej charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy). Również żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną. Dane statystyczne stanowią bowiem informację publiczną i jest to informacja pochodząca od organu władzy publicznej.
Wskazać jednakże należy, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje, nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i – co najistotniejsze – nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a zainteresowany nie ma do niej innego trybu dostępu. Przepis art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącza bowiem stosowanie jej przepisów w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie.
Jak wynika z pisma GUS z dnia [...] czerwca 2024 r., skierowanego do skarżącego w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2024 r., zamówienia na dane statystyczne są realizowane na podstawie ustawy o statystyce publicznej z dnia 29 czerwca 1995 r., jako ustawy szczególnej, która reguluje zasady udostępnienia danych statystycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 października 2011 r. o sygn. akt I OSK 1987/11 (publ. LEX nr 1069638) stwierdził, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. Samo bowiem powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie.
Skarżący, jak każdy obywatel, może zaznajomić się z interesującymi go informacjami publicznymi na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r.
o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1799).
W świetle art. 14 ust. 1 – 4 tej ustawy, wyniki obliczeń, opracowań i analiz, dokonanych na podstawie zebranych w badaniach statystycznych statystyki publicznej danych statystycznych, zwane "wynikowymi informacjami statystycznymi", są powszechnie dostępne. Statystyka publiczna zapewnia równoprawny, równorzędny i równoczesny dostęp do wynikowych informacji statystycznych,
a w szczególności do podstawowych wielkości i wskaźników. Rodzaje wynikowych informacji statystycznych oraz formy i terminy ich udostępnienia są ustalane
w programie badań statystycznych statystyki publicznej. Wynikowe informacje statystyczne są ujmowane w programie badań statystyki publicznej, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem ustawowego usytuowania poszczególnych zadań publicznych. Udostępnianie i przechowywanie informacji statystycznych reguluje zaś Rozdział 5 ww. ustawy (art. 36 – art. 39), nakładający na GUS obowiązek ogłaszania, udostępniania i rozpowszechniania wynikowych informacji statystycznych.
Tak więc stwierdzić należy, że obywatelom zagwarantowany jest dostęp do danych statystycznych, które funkcjonują w obrocie publicznym, są powszechnie dostępne, z zachowaniem art. 10 ustawy o statystyce publicznej (z wyłączeniem danych jednostkowych /identyfikujących podmiot/, które podlegają bezwzględnej ochronie), a to oznacza, że skarżący może z tych danych korzystać.
Skarżący zaskarżył do Sądu bezczynność organu, w zakresie udostępnienia mu części informacji wskazanej we wniosku, z jakim zwrócił się do GUS w dniu [...] czerwca 2024 r., tj. informacji z zestawu danych z systemów informatycznych Ministerstwa Spraw Zagranicznych [...] za rok 2023 - dane dotyczące Kart Polaka, w szczegółowym zakresie danych osobowych: wiek.
Dyrektor Departamentu Edukacji i Komunikacji w GUS (zajmujący się obsługą wpływających do GUS zapytań o dane statystyczne), pismem z dnia [...] lipca 2024 r. przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] lipca 2024 r., poinformował skarżącego, że dane o liczbie przyznanych Kart Polaka są pozyskiwane z Centralnego Rejestru Kart Polaka prowadzonego przez ministra właściwego do spraw zagranicznych i publikowane w Roczniku Demograficznym. Zaś termin wydania tegorocznej edycji Rocznika Demograficznego, w którym zostaną opublikowane m.in. informacje o przyznanych w 2023 r. Kartach Polaka, został wyznaczony na [...] listopada br., a materiał będzie dostępny na Portalu Informacyjnym GUS pod linkiem Główny Urząd Statystyczny/Obszary tematyczne/
Roczniki statystyczne/Roczniki Statystyczne).
W piśmie tym wyjaśniono również, że dane dotyczące Kart Polaka przyznanych w 2023 r. będą dostępne dla zmiennych: kraj oraz płeć, ponieważ
w zbiorze przekazanym przez MSZ nie ma zmiennej dotyczącej wieku.
Tym samym, wniosek skarżącego nie mógł być zrealizowany w trybie dostępu do informacji publicznej, bowiem tryb dostępu określony w ustawie o statystyce publicznej stanowi lex specialis w stosunku do trybu dostępu określonego przepisami u.d.i.p. (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Zatem w sprawie niniejszej nie mogło i nie może dojść ani do udostępnienia żądanej informacji, a więc do dokonania czynności materialno-technicznej (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ani też do odmowy jej udostępnienia, czyli wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 przedmiotowej ustawy).
Formułowanie zarzutu bezczynności pod adresem organu jest bezzasadne, gdyż wniosek skarżącego nie podlegał załatwieniu w trybie u.d.i.p. z mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Niezależnie od tego organ nie posiadał informacji dotyczących przyznanych w 2023 r. Kart Polaka według zmiennej: wiek.
Z tych wszystkich względów nie można Prezesowi GUS przypisać bezczynności w realizacji wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło