II SAB/Wa 538/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. D. P. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o: zobowiązanie Prezesa Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w [...] ("podmiot zobowiązany") do udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi zgodnie z zakresem żądania wniosku; orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez podmiot zobowiązany miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie grzywny podmiotowi zobowiązanemu; zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił podmiotowi zobowiązanemu naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a." oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), dalej: "u.d.i.p.". Powołał również treść art. 23 u.d.i.p. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w dniu [...] lutego 2021 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, wysłał do Prezesa Telewizji Polskiej S.A. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który zawierał kilkanaście pytań i dotyczył sondaży wyborczych. Do dnia wniesienia skargi nie uzyskał odpowiedzi na wniosek. Podniósł również, że Prezes Telewizji Polskiej S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na zasadzie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zaś przedmiot wniosku stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Spełniony został zatem zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołał poglądy orzecznictwa dotyczące również wykładni pojęcia "informacja publiczna przetworzona", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Do skargi załączył wydruk wiadomości e-mail "Wniosek o udostępnienie informacji publicznej" skierowany na adres: [...], w którym zwrócił się z prośbą o udostępnienie informacji: "1) w których konkretnie okręgach wyborczych przeprowadzono sondaże exit poll w czasie wyborów parlamentarnych 2019 i 2015, 2) w których konkretnie Obwodowych Komisjach Wyborczych (numer miejsce i miejscowość) przeprowadzono sondaże exit poll w czasie wyborów parlamentarnych w 2015 i 2019, 3) ile trwały sondaże exit poll przeprowadzane w czasie wyborów parlamentarnych 2015 i 2019, 4) kto przeprowadzał sondaże exit poll, o których mowa w pytaniach 1-3; proszę o podanie szczegółowego spisu instytucji/firm/organizacji, 5) jakie były ostateczne wyniki sondaży exit poll, o których mowa w pytaniach 1 i 2, w każdym obwodzie i okręgu gdzie je przeprowadzono; proszę o dokładne podanie wyników z uwzględnieniem pytań nr 1 i 2. 6, 6) w których konkretnie okręgach wyborczych przeprowadzono sondaże exit poll w czasie wyborów samorządowych 2018, 7) w których konkretnie Obwodowych Komisjach Wyborczych (numer, miejsce i miejscowość) przeprowadzono sondaże exit poll w czasie wyborów samorządowych 2018, 8) Ile trwały i kto przeprowadzał sondaże exit poll w czasie wyborów samorządowych 2018; proszę o podanie szczegółowego spisu instytucji/firm/organizacji itp., 9) jakie były ostateczne wyniki sondaży exit poll, o których mowa w pytaniach nr 6 i 7, w każdym obwodzie i okręgu gdzie je przeprowadzono; proszę o dokładne podanie wyników z uwzględnieniem pytań nr 6 i 7, 10) w których konkretnie okręgach wyborczych przeprowadzono sondaże exit poll w czasie 1 tury wyborów prezydenckich 2020, 11) w których konkretnie Obwodowych Komisjach Wyborczych (numer, miejsce i miejscowość) przeprowadzono sondaże exit poll w czasie I tury wyborów prezydenckich 2020, 12) ile trwały i kto przeprowadzał sondaże exit poll w czasie tury wyborów prezydenckich 2020; proszę o podanie szczegółowego spisu instytucji/firm/organizacji itp., 13) jakie były ostateczne wyniki sondaży exit poll, o których mowa w pytaniach nr 10 i 11 w każdym obwodzie i okręgu gdzie je przeprowadzono; proszę o dokładne podanie wyników z uwzględnieniem pytań nr 10 i 11". W odpowiedzi na skargę Prezes Telewizji Polskiej S.A. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż z dokonanych ustaleń wynika, że wniosek z dnia [...] lutego 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej nie wpłynął do podmiotu zobowiązanego, a zatem zarzut bezczynności jest nieuzasadniony. W nadesłanych przez organ aktach administracyjnych znajduje się pismo (wiadomość e-mail) Kierownika Wydziału Kontaktu z Widzami w Biurze Programowym Telewizji Polskiej S.A. w sprawie skargi D. P. na bezczynność w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2021 r., z którego wynika, że zgodnie z informacją przekazaną przez Ośrodek TVP Technologie adres mailowy "[...]", na który powołuje się skarżący, nie istnieje. Od wielu lat (prawdopodobnie od 2010 r.) na głównej stronie internetowej TVP S.A. w zakładce "Kontakt" dostępne są formularze kontaktu z widzami z podziałem na poszczególne anteny i ośrodki regionalne. Adres mailowy "[...]" to nieaktualny adres kontaktu z widzami. W 2010 r. Dział Kontaktu z Widzami został zlikwidowany, a osoby obsługujące kontakty przeniesione bezpośrednio do Anten. Stąd powstały formularze z podziałem na poszczególne Anteny. Obecnie Dział Kontaktu z Widzami został przywrócony i znajduje się w strukturze Biura Programowego. W ww. piśmie wskazano również, że osoby obsługujące widzów w głównych antenach nie znalazły nazwiska skarżącego wśród swoich e-maili. Podano przy tym, że wiadomości e-mail po udzieleniu odpowiedzi są kasowane ze względu na objętość skrzynek pocztowych, nie ma też obowiązku ich archiwizowania. To samo dotyczy odsłuchanych wiadomości na automatycznej sekretarce całodobowego kontaktu z widzami (nr tel. [...]) - po odsłuchaniu wiadomości są one automatycznie kasowane. Z odsłuchanych wiadomości i otrzymanych e-maili sporządzane są raporty kontaktu z widzami. Raporty zbiorcze otrzymuje dyrekcja i kierownicy redakcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w [...] polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.). Ustawa ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. W przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jego adresat może: 1) udostępnić informację publiczną, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą przesłanki wyłączające jej udostępnienie określone w art. 5 u.d.i.p.; podmiot obowiązany dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (art. 13 u.d.i.p.); 2) poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej; wskazać, że podmiot zobowiązany nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje odrębny tryb udzielenia informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w art. 5 u.d.i.p. (bądź umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) stosownie do treści art. 16 w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej; 4) odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podmiot zobowiązany winien podjąć ww. działania w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Brak podjęcia przez podmiot zobowiązany któregokolwiek z ww. działań, uzasadnia zarzut bezczynności. Obowiązek załatwienia sprawy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. powstaje z chwilą wpływu wniosku do podmiotu zobowiązanego. Oznacza to, że o rozpoczęciu biegu terminu, o którym mowa wyżej decyduje data wpływu pisma do podmiotu zobowiązanego, albo moment wpływu wniosku na elektroniczną skrzynkę odbiorczą tego podmiotu. Istotnym jest zatem skuteczne zażądanie informacji publicznej. W sprawie niniejszej jest to kwestia zasadnicza, gdyż od jej wyjaśnienia zależy to, czy w ogóle rozpoczął bieg termin ustawowy do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w odpowiedzi na skargę wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r. nie wpłynął do organu. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby kwestionować powyższe stanowisko. Z akt sprawy nie wynikają bowiem okoliczności, które mogłyby je w sposób skuteczny podważyć. Jak już wskazano w części sprawozdawczej uzasadnienia w piśmie z dnia 27 lipca 2021 r. Kierownik Wydziału Kontaktu z Widzami w Biurze Programowym Telewizji Polskiej S.A. wyjaśnił, że adres mailowy "[...]", na który powołał się skarżący, nie istnieje - jest nieaktualny. Od wielu lat (prawdopodobnie od 2010 r.) kontakt z widzami odbywa się za pośrednictwem formularzy dostępnych na głównej stronie internetowej TVP S.A. w zakładce "Kontakt" - z uwzględnieniem podziału na poszczególne anteny i ośrodki regionalne. W ww. piśmie wskazano również, że osoby obsługujące widzów w głównych antenach nie znalazły nazwiska skarżącego wśród swoich e-maili. Powyższe stanowisko odnośnie kontaktu z widzami znajduje potwierdzenie na oficjalnej stronie "tvp.pl/kontakt". Skarżący załączył do skargi "wniosek o udostępnienie informacji publicznej", tj. wydruk wiadomości e-mail z dnia [...] lutego 2021 r. skierowanej na adres [...], w której treści zawarł 13 pytań. Nie przedłożył natomiast potwierdzenia doręczenia ww. wiadomości do adresata. Ma to o tyle istotne znaczenie, że od skuteczności doręczenia wniosku adresatowi uzależnione było jego rozpoznanie zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem w sytuacji, gdy skarżący zdecydował się na złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej, winien zabezpieczyć potwierdzenie jego odbioru. Za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie, jest nim bowiem doręczenie, złożenie we właściwym organie. Załączony do skargi wydruk z poczty elektronicznej, zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nie może stanowić potwierdzenia, że ww. wniosek dotarł do organu. W aktach sprawy brak jest danych, z których wynikałoby, że wniosek wpłynął do adresata. Dodatkowo należy wskazać, że wobec braku odpowiedzi na wniosek w formie wiadomości e-mail skarżący mógł inną drogą zwrócić się do organu z wnioskiem lub przesłać pismo monitujące. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący z takiej możliwości skorzystał. Dokonując powyższej oceny Sąd w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, bowiem przepisy u.d.i.p. nie określają jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). W związku z tym za pisemny wniosek uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną (e-mail) i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, publ. CBOSA). Sąd podziela również stanowisko, że to na organie spoczywają obowiązki takiej konfiguracji poczty elektronicznej organu oraz takiego zorganizowania jej obsługi technicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na dany adres podań - wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15, publ. CBOSA). W konsekwencji skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15, publ. CBOSA). Niemniej jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której miały czy mogły mieć miejsce - leżące po stronie organu - błędy lub inne nieprawidłowości w konfiguracji poczty elektronicznej bądź jej technicznej obsłudze skutkujące nieodebraniem wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r. Jak bowiem podnosił organ wniosek nie mógł zostać odebrany z tego powodu, że skarżący posłużył się nieaktualnym (de facto nieistniejącym) adresem e-mail. Komunikacja z widzami nie odbywa się za pośrednictwem e-maila wskazanego we wniosku skarżącego, lecz w sposób określony w zakładce "Kontakt" znajdującej się na oficjalnej stronie internetowej TVP. Zatem wobec twierdzenia organu, że do dnia złożenia skargi na bezczynność nie dysponował on wnioskiem skarżącego z ww. przyczyn oraz w sytuacji braku dowodów świadczących o dotarciu wniosku do adresata, należy stwierdzić, że organ obiektywnie nie mógł ustosunkować się do treści żądania skarżącego i podjąć stosownych czynności na gruncie u.d.i.p. W konsekwencji stwierdzić należy, że w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności względem wniosku skarżącego, a tym samym, że skarga - jako nieuzasadniona - podlega oddaleniu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.