II SAB/Wa 54/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi R.Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2018 r. 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku R. Z. z dnia [...] maja 2018 r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz R.Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. R.Z. w dniu [...] maja 2018 r. skierował do Generalnego Inspektora Danych Osobowych wniosek o nakazanie zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przy ul. [...], w tym na ich udostępnianie na rzecz B. S.A. Z siedzibą w [...] przy ul. [...]. Wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia 2 czerwca 2018 r. W dniu 4 lipca 2018 r. ww. skierował do organu ponaglenie w trybie art. 37 § 1 Kpa. R.Z. w dniu 3 grudnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych wnosząc o: 1. zobowiązanie organu do zakończenia postępowania administracyjnego o sygn. akt [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wydanego w wyniku przedmiotowej skargi, 2. stwierdzenie o przewlekłości powyżej określonego postępowania, 3. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznanie od organu sumy pieniężnej w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., 5. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma procesowego organ przedstawił stan faktyczny sprawy i podał, że czynności podejmowane w toku postępowania miały na celu zbadanie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W razie gdyby Sąd nie podzielił tego poglądu Prezes urzędu Ochrony Danych Osobowych powołując się ma wskazaną powyżej argumentację wnosi o przyjęcie, iż przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a., w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekle prowadzenie postępowania jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub podejmuje te działań z opóźnieniem. W rozpoznawanej sprawie wniesienie skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych było poprzedzone ponagleniem z dnia 4 lipca 2018 r. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy wniosek został złożony do organu w dniu 22 maja 2018 r. Pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte przez organ w dniu 12 lipca 2018 r. (k. 62 i 63 akt administracyjnych). Nadto organ kolejne czynności podejmował w dniu 27 listopada 2018 r. (k. 81, 82 i 83 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 12 Kpa, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w powyżej przytoczonym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 Kpa, nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 Kpa organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 Kpa określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej, a przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 Kpa Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 Kpa). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 Kpa, zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki". Przedmiotowa sprawa od 21 maja 2018 r. nie została rozstrzygnięta poprzez wydanie decyzji, a czynności w niej podejmowane, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka, jakiej dopuścił się Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w załatwieniu sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 21 maja 2018 r. nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 Kpa. Działania, jakie podejmował w przedmiotowej sprawie organ, mieszczą się w zakresie pojęcia przewlekłości postępowania, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym powyżej przepisom Kpa. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco monitorował sprawą np. poprzez ponaglanie innych organów do przekazania żądanych informacji (dokumentów). W przedmiotowej sprawie nie tylko przekroczono wszelkie możliwe terminy jej załatwienia, ale podejmowane czynności nie zmierzały do jej szybkiego załatwienia. Dlatego należy zgodzić się ze skarżącym, iż stan przewlekłości trwa nadal, skoro sprawa wciąż nie została załatwiona do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd. Przywołane przez organ okoliczności, a w szczególności, że Urząd jest jedynym urzędem na całą Polskę, a skarżący wnosi dużą ilość skarg nie mogą usprawiedliwić że wydłużenia terminu załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., uznając skargę za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę Sąd stwierdza, czy przewlekłości miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. W związku z faktem, iż przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa modyfikującej w art. 14 regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 149 P.p.s.a., nie zawierają jakichkolwiek rozstrzygnięć intertemporalnych uznać należy, że nałożyły one na sąd administracyjny obowiązek orzekania w tym zakresie, w każdym przypadku, gdy wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania zapada po dniu 17 maja 2011 r. niezależnie od tego, kiedy złożona został skarga i jakiego okresu przewlekłości dotyczy. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd na podstawie ww. przepisu zobowiązał Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2018 r. w terminie określonym w pkt 1 wyroku. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za uznaniem takim przemawia, zdaniem Sądu, przede wszystkim fakt, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, które jednakże były one spóźnione. Sąd nie dopatrzył się, aby organ świadomie przedłużał postępowanie administracyjne. Nie doszło również do rażącego naruszenia prawa. W pozostały zakresie skarga została oddalona, jako niezasadna. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.