II SAB/Wa 54/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że partia polityczna Prawo i Sprawiedliwość dopuściła się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] grudnia 2019 r., przesłanym drogą elektroniczną, Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: "skarżący", "stowarzyszenie") wystąpiło do partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość (dalej: "PiS", "partia") z wnioskiem o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429; dalej: "u.d.i.p.") informacji, kto był organizatorem finału konwencji PiS, który odbył się na terenie [...] Centrum Piłki Nożnej w dniu [...] października 2019 r. w [...]. Jednocześnie skarżący wniósł o udostępnienie żądanej informacji drogą elektroniczną na adres swojej poczty elektronicznej, tj. [...]. Powyższa wiadomość elektroniczna, zawierająca wniosek z [...] grudnia 2019 r., została przesłana na adres: [email protected]. Wobec braku odpowiedzi ze strony partii, 8 stycznia 2020 r. stowarzyszenie skierowało do PiS wezwanie do niezwłocznego wykonania wniosku z [...] grudnia 2019 r. Następnie pismem z 22 stycznia 2020 r. stowarzyszenie wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność PiS, w której domagało zobowiązania partii do załatwienia wniosku z [...] grudnia 2019 r.; orzeczenia, że partia dopuściła się bezczynności oraz zasądzenia od PiS na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze stowarzyszenie podniosło zarzuty naruszenia: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną gwarancję prawa do informacji publicznej, poprzez niezrealizowanie wniosku o udostępnienie informacji o działalności podmiotu zobowiązanego; 2) art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia żądanej informacji publicznej we wskazanym terminie, który zaczął biec od dnia złożenia wniosku z [...] grudnia 2019 r. W dniu 28 stycznia 2020 r. partia udzieliła skarżącemu drogą elektroniczną (na wskazany adres e-mail) odpowiedzi na wniosek, informując, iż organizatorem spotkania był Komitet Wyborczy PiS. W odpowiedzi na skargę (pismo z 29 stycznia 2020 r.) PiS wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz o oddalenie wniosków skarżącego w zakresie orzeczenia, że partia dopuściła się bezczynności i zasądzenia od PiS na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Partia wyjaśniła, że wiadomość zawierająca wniosek o udzielenie informacji publicznej - którą stowarzyszenie wysłało na ogólny adres e-mail PiS - została błędnie zadekretowana i w konsekwencji nie wpłynęła do komórki organizacyjnej właściwej dla tego typu korespondencji. Na ogólny adres partii (tj. adres, na który doręczono przedmiotowy wniosek) codziennie wpływają setki wiadomości. Co więcej, od samego skarżącego niemal równolegle wpływały liczne zapytania i wnioski o podobnej treści, a następnie ponaglenia, co mogło mieć wpływ na omyłkowe i niezamierzone przekierowanie wniosku z [...] grudnia 2019 r. przez sekretariat PiS. Partia przyznała też, że 8 stycznia 2020 r. doręczono jej ponaglenie. Natomiast nie wpłynęła do niej korespondencja z 4 stycznia 2020 r. (również ponaglenie), na którą powołuje się skarżący. W dniu 9 stycznia 2020 r. PiS przygotował odpowiedź na wniosek stowarzyszenia i przesłał ją do osoby uprawnionej do udzielenia odpowiedzi. Jednak ze względu na liczne obowiązki zawodowe tej osoby (poseł na Sejm RP, Przewodniczący Komitetu Wykonawczego PiS, Dyrektor Biura Organizacyjnego PiS), a także jej chorobę i nieobecność w Biurze PiS, odpowiedź ta została udzielona dopiero 28 stycznia 2020 r. Zatem brak wcześniejszej odpowiedzi na wniosek z [...] grudnia 2019 r. był spowodowany wyłącznie błędem technicznym w dystrybucji otrzymanej wiadomości elektronicznej. Partia podkreśliła, że zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja ma charakter wyjątkowy, ponieważ PiS dochowuje szczególnej staranności, aby na wszelką korespondencję odpowiadać w przewidzianym prawem terminie, w każdym przypadku bez zbędnej zwłoki. Świadczą o tym bardzo liczne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, które rozpatrywane są z reguły w ciągu 2 - 3 dni roboczych, a czasami tego samego dnia. Według PiS, zaniechanie właściwego przekierowania tej jednej konkretnej wiadomości e-mail, w obiegu ogromnej ilości korespondencji, liczonej dziennie w setkach, jest sytuacją zrozumiałą. Zwłaszcza gdy obsługę sekretariatu (w tym wpływającej poczty elektronicznej) obsługuje stosunkowo nowy pracownik, z niewielkim stażem. Partia podkreśliła, iż najistotniejsze w przedmiotowej sprawie jest udzielenie skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Tym samym interes stowarzyszenia został zaspokojony, a cel wniosku zrealizowany. W konsekwencji postępowanie jest bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozstrzygając sprawę ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej ocenia, czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z bezczynnością w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej mamy do czynienia, gdy żądaniem wniosku jest objęta informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje w ustawowym 14-dniowym terminie stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.); nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.); nie powiadamia wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie, o przyczynach opóźnienia i o nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.); nie informuje o przeszkodach technicznych w udostępnieniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.); ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada bądź, że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Sąd, rozpatrując skargę na bezczynność, bada istnienie bezczynności na dzień wniesienia skargi, co oznacza, iż udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Dlatego nie jest zasadne takie żądanie partii zgłoszone w odpowiedzi na skargę. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność podmiotu w jej udostępnieniu powoduje, że zbędne jest zobowiązanie podmiotu do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd jedynie stwierdza na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że podmiot / organ dopuścił się bezczynności i w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. rozstrzyga o charakterze tej bezczynności (vide B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018 r, s 368). W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne między stronami postępowania, że partia polityczna jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu. Wynika to expressis verbis z art. 4 ust. 2 u.d.i.p. Również nie budzi wątpliwości, że wskazanie organizatora finału konwencji partii, który odbył się na terenie [...] Centrum Piłki Nożnej [...] października 2019 r. w [...], stanowi informację publiczną, gdyż jest to informacja o działalności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po złożeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r., stowarzyszenie – wobec milczenia partii – w dniu 8 stycznia 2020 r. wezwało PiS do niezwłocznego wykonania wniosku. W tym miejscu należy wskazać, iż w aktach (tak administracyjnych, jak i sądowych) brak jest korespondencji z 4 stycznia 2020 r., o której wzmiankuje stowarzyszenie w skardze (podnosząc, iż było to pierwsze ponaglenie). Natomiast niewątpliwie, po wniesieniu skargi na bezczynność PiS w rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2019 r., partia w dniu 28 stycznia 2020 r. udostępniła informację objętą tym wnioskiem w żądanej przez skarżącego formie. Ze względu na to, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został rozpoznany przez partię po upływie ustawowego (14-dniowego terminu) zasadny jest zarzut jej bezczynności. Okoliczność udzielenia przez partię informacji publicznej powoduje, że Sąd nie miał podstaw do zobowiązania PiS do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] grudnia 2019 r. w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednakże - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - Sąd stwierdził, że partia dopuściła się bezczynności, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zdaniem Sądu, bezczynność partii nie była rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie terminów załatwienia sprawy. To "przekroczenie" musi być znaczne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Go 9/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 10 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 73/18 - orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Działanie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa. Nie wywołuje też dotkliwych skutków dla skarżącego. Licząca 25 dni zwłoka partii w załatwieniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. nie była efektem zaniechań, które można zinterpretować jako celowe unikanie załatwienia sprawy. Wynikała bowiem z błędnego zadekretowania wiadomości elektronicznej oraz absencji osoby uprawnionej do udzielenia odpowiedzi na wniosek, a zatem nie była podyktowana złą wolą. Z tych względów Sąd w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w punkcie drugim sentencji wyroku, że bezczynność partii nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, Sąd zawarł w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.