II SAB/Wa 551/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. D. na bezczynność Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Rodziny i Polityki Społecznej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku W. D. z dnia [...] lipca 2023 r., 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz W. D. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W sprawie niniejszej postępowanie zainicjował w dniu [...] lipca 2023 r. W. D. kierując do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej wniosek następującej treści: "W związku z przygotowywaną publikacją prasową zwracam się z uprzejmą prośbą o informację dotyczącą kosztów związanych z organizacją pikników 800+. W minioną niedzielę ([...].07) Piknik Rodzina 800+ odbywał się w K. (województwo pomorskie). Jaki był koszt organizacji tego wydarzenia?" W dniu 23 sierpnia 2023 r. W. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność pytanego podmiotu w rozpoznaniu wniosku strony i żądając zobowiązania organu do załatwienia wniosku oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Pytany podmiot w dniu 6 września 2023 r. poinformował wnioskodawcę, iż : "w związku ze zmianami w programie Rodzina 500+ oraz podniesieniem wysokości świadczenia wychowawczego do 800 zł od 1 stycznia 2024 roku Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej prowadzi na terenie całego kraju kampanię informacyjną skierowaną przede wszystkim do rodzin. Dlatego kluczowym elementem realizowanej kampanii jest organizacja w poszczególnych województwach pikników rodzinnych. Koszt organizacji każdego pikniku jest kwestią indywidualną, ponieważ jest zależny od wielu czynników, m.in. od liczby osób oraz rodzaju atrakcji dla dzieci. Z tego powodu ostateczne kwoty budżetu kampanii będą znane po zakończeniu akcji informacyjnej". W odpowiedzi na skargę Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że z treści wniosku wynika, iż Skarżący jako dziennikarz wnosi o udzielenie informacji w trybie ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. – Prawo prasowe jednakże nie wskazał upoważnienia ani legitymacji do występowania w imieniu redakcji. W związku z tym wyjaśniono, że opóźnienie organu w udzieleniu odpowiedzi wynikało przede wszystkim z faktu ustalenia prawidłowego trybu rozpatrzenia wniosku tj. czy wniosek powinien zostać zakwalifikowany jako wniosek prasowy i być procedowany w trybie ustawy Prawa prasowego, czy należało potraktować pismo jako zwykły wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W dacie sporządzenia odpowiedzi na skargę organ poinformował Skarżącego mailem, że koszt pikniku zorganizowanego w dniu [...].07.wK. (woj. [...]) wyniósł 110 000zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługiwała co do zasady na uwzględnienie. Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy. Tak więc informacją publiczną jest zarówno informacji o działalności organów władzy publicznej, jak i treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m.in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować, udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej organ ma mu udostępnić żądaną informację. Tak więc organ administracji publicznej, lub inny podmiot o jakim mowa w art.4 ust.1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej mógł: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji. Bezczynność lub przewlekłość organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje m.in. z uwagi na błędne zakwalifikowanie żądanej informacji jako nie posiadającej przymiotu informacji publicznej, lub na tym, że organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Zrealizowanie żądania przez pytany podmiot przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, nie stanowi zaś podstawy do umorzenia postępowania skargowego. Do postępowania toczącego się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy KPA znajdują zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pytany podmiot wydaje decyzję administracyjną. W pozostałym zakresie jest to postępowanie o znacznym stopniu odformalizowania. Stąd nie jest możliwym załatwienie sprawy przez organ w trybie autokontroli sensu stricte, a co zatem idzie stwierdzenie przez Sąd bezprzedmiotowości postępowania. Nawet więc w razie udzielenia wnioskodawcy przez pytany podmiot żądanych informacji, Sąd zobowiązany jest wypowiedzieć się w wyroku w kwestii zarzucanej skargą bezczynności. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż jej istota sprowadzała się do oceny tego, czy informacje żądane we wniosku strony posiadają charakter informacji publicznej, i czy odpowiedzi na zadane pytania zostały udostępnione w prawem zakreślonym terminie. W pierwszej kolejności należało podkreślić, że nie budzi wątpliwości, iż w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmiot do którego strona skierowała wniosek, jest organem zobowiązanym co do zasady do udzielenia żądanej informacji. Ta materia pozostawała z resztą poza sporem w niniejszej sprawie. Zdaniem tut. Sądu również sporne treści oznaczone we wniosku strony, jako odnoszące się do szeroko rozumianej materii informacji o działalności organu zobowiązanego i wydatkowania środków publicznych można zakwalifikować jako informację publiczną (zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt notoryjny, że nauka prawa jak i judykatura, opowiada się przecież za szerokim rozumieniem pojęcia informacji publicznej). Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie świadczy w ocenie tut. Sądu o tym, że pytany organ odpowiedział w całości na pytania zawarte we wniosku inicjującym postępowanie. Skoro bowiem podał, ze ostateczne kwoty budżetu kampanii 800 + będą znane po zakończeniu akcji informacyjnej, to jest to jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż na dzień udzielania powyższej odpowiedzi nie posiadał żądanych wnioskiem danych. Co zaś się tyczy kosztu konkretnego pikniku w K., to tu organ podał wnioskodawcy konkretną kwotę kosztu jego zorganizowania. W świetle powyższego jako zasadna jawiła się konkluzja strony skarżącej, iż skoro organ udzielił odpowiedzi na pytania objęte skargą, ale dopiero po jej wywiedzeniu, to w efekcie tego dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania żądania wnioskodawcy. W realiach faktycznych niniejszej sprawy, tj. wobec udzielenia żądanych informacji skarżącemu, nie zachodziła więc konieczność zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku. Co znamienne, strona skarżąca (będąc co do zasady zobowiązana do czynnego uczestniczenia w postępowaniu sądowym i informowania Sądu o faktach mających wpływ na wynik sprawy) nie zakwestionowała faktu otrzymania całości żądanych w swym wniosku danych. W sposób dorozumiany przyznała więc, że została zaspokojona w swych żądaniach przez pytany podmiot. Na poprawność powyższych konkluzji bez wpływu pozostawały tłumaczenia pytanego podmiotu zawarte w odpowiedzi na skargę a sprowadzające się do twierdzenia, że opóźnienie spowodowane było niewykazaniem przez wnioskodawcę, iż działa w imieniu redakcji prasowej. Jeśli bowiem organ miał wątpliwości co do tego, czy rozpoznać wiosek w trybie Prawa prasowego, to winien rozpoznać go jako wniosek obywatela złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stąd podnoszone przez organ twierdzenia, mogą mieć wyłącznie znaczenie przy ocenie charakteru bezczynności a nie samego faktu jej zaistnienia. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za zasadną, orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. , poz. 1634 z późn. zm.). Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 149 §1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ zareagował na wniosek strony niezwłocznie po otrzymaniu skargi. Końcowa bezczynność jakiej dopuścił się pytany podmiot, spowodowana było zaś wyłącznie niewłaściwą interpretacją faktyczną i prawną. Nic nie wskazuje jednak na to, by wynikała ze złej woli organu. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji przepisu art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.