II SAB/Wa 552/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Adam Lipiński Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na przewlekłość Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłości w załatwieniu wniosku skarżącego R. K. z dnia [...] sierpnia 2014 r., 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych), 4. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego R. K. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący R. K. pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. (do organu wpłynęło 7 sierpnia 2014 r.), zwrócił się Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych w tym na ich udostępnienie osobom nieupoważnionym przez Najwyższą Izbę Kontroli z siedzibą w [...] (Delegatura Najwyższej Izby Kontroli w [...] z siedzibą w [...]). Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia 18 września 2014 r. nr [...] , wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia opłaty skarbowej. Pismem z dnia 2 października 2014 r. (do organu wpłynęło 6 października 2014 r.), skarżący usunął braki formalne skargi i załączył do niego dowód uiszczenia opłaty skarbowej. Pismem z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił się Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o udzielenie wyjaśnień w sprawie i jednocześnie pismem nr [...] z tego samego dnia poinformowano skarżącego o powyższej czynności. Prezes Najwyższej Izby Kontroli pismem z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] przesłał wyjaśnienia organowi. Skarżący pismem z dnia 8 grudnia 2015 r., wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nieterminowym rozpatrzeniu jego skargi. Pismami z dnia 21 stycznia 2016 r. poinformowano Prezesa Najwyższej Izby Kontroli (pismo nr [...] ) oraz skarżącego (pismo nr [...]) o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej. Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie wezwał Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do usunięcia naruszenia prawa. W skardze z dnia 24 czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , skarżący R. K. zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych przewlekłość i bezczynność w rozpatrzeniu jego skargi z dnia 5 sierpnia 2014 r. wnosząc o zobowiązanie organu do wydania przewidzianej prawem decyzji w terminie 2 tygodni oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu natomiast powołał się na opisany powyżej stan faktyczny. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] , odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 5 sierpnia 2014 r. Następnie w odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenia, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że aktualnie organowi nie można przypisać bezczynności, bowiem wydał w sprawie decyzję merytoryczną. Ponadto nie można jednocześnie uznać, by niniejsze postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, bowiem w żadnym razie nie można przypisać organowi, by w sprawie podejmował czynności w sposób nieefektywny lub pozorny, bowiem podejmował czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Niezależnie od powyższego podał, że z każdym rokiem znacznie wzrasta liczba skarg z zakresu ochrony danych osobowych i wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter, a zatem wymagają zwiększonej ilości czasu przeznaczanego na ich rozpatrzenie, co znacznie wydłuża okresy prowadzonych postępowań administracyjnych. Ponadto Generalny Inspektor podejmuje wiele działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co przekłada się nie tylko na rosnącą liczbę wpływających do Biura GIODO skarg, ale także próśb o interwencję oraz wniosków o wydanie opinii. Dodać należy, że Generalny Inspektor sygnalizuje w trakcie prac parlamentarnych w Sejmie i Senacie konieczność doposażenia organu w większą liczbę etatów. Przyznanie większej ilości środków na utworzenie dodatkowych etatów niewątpliwie przyczyniłoby się do wzrostu efektywności działania GIODO w obszarze rozpatrywanych spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod kątem przewlekłości załatwienia wniosku skarżącego R. K. z dnia 5 sierpnia 2014 r. zasługuje na uwzględnienie i na samym wstępie stwierdzić należy, że jeśli skargę złożono na przewlekłość i bezczynność organu, to w sytuacji, kiedy organ przestał już być bezczynny po jej złożeniu, sprawę należy rozpatrywać pod kątem przewlekłości, która jest pojęciem szerszym, aniżeli bezczynność. Powyższe stanowisko jest zbieżne ze stanowiskiem judykatury (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 1002/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3086/15). Natomiast w rozpoznawanej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję w dniu [...] lipca 2016 r. nr [...] i w tej sytuacji w chwili orzekania nie pozostaje w stanie bezczynności. |Stosownie z kolei do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst | |jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje | |orzekanie w sprawach skarg na: | |1. decyzje administracyjne; | |2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia | |rozstrzygające sprawę co do istoty; | |3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela| |o niedopuszczalności ogłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego | |zarzutu; | |4. inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających| |z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 | |czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach| |IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których | |mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; | |4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane | |w indywidualnych sprawach; | |5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego | |i terenowych organów administracji rządowej; | |6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu | |administracji publicznej; | |7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego; | |8 bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w | |przypadku określonym w pkt 4a; | |9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z | |zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania | |administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w| |działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy | |powołanych ustaw. | |Z przewlekłością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia danej czynności, nie podejmuje jej w | |terminach określonych przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut przewlekłości powinien się pojawić wówczas, gdy organ, | |będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia określonej czynności w zakreślonym terminie i prowadzenia samego postępowania w | |sposób należycie aktywny, nie przejawia właściwego zaangażowania w jej załatwienie, zaś z drugiej strony nie pozostaje w bezczynności, | |tj. całkowicie pasywny w prowadzeniu sprawy, czy też inaczej rzecz ujmując, nie "milczy" w sprawie. W myśl art. 12 § 1 k.p.a., organy | |administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do | |jej załatwienia, a sprawy nie wymagające zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). | |Reasumując, przewlekłość postępowania to brak po stronie organu właściwiej koncentracji w szybkości prowadzenia postępowania | |administracyjnego. Innymi słowy, jest to ze strony organu niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu procedowania, aby | |zakończyć je w rozsądnym terminie. | |Wskazać dalej należy, że w myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. | |Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem| |wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się | |postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy | |wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie | |później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania| |odwołania (§ 3). Zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakładająca | |na organy administracji publicznej obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, z drugiej zaś strony w sposób jednoznaczny określono w | |nich terminy i sposób działania. Wobec powyższego przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazane już wyżej w art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej | |ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczyć będzie okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. | |Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki przewlekłości| |postępowania. Do wniosku takiego prowadzi analiza wszystkich czynności usystematyzowanych w porządku chronologicznym, a przedstawionych| |już powyżej w stanie faktycznym sprawy. Otóż pismem z dnia 2 października 2014 r. (do organu wpłynęło 6 października 2014 r.), skarżący| |usunął braki formalne skargi, a dopiero po przeszło 4 miesiącach, bo pismem z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] , Generalny Inspektor | |Ochrony Danych Osobowych zwrócił się Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o udzielenie wyjaśnień w sprawie. | |Z kolei Prezes Najwyższej Izby Kontroli pismem z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] przesłał wyjaśnienia organowi, zaś Generalny | |Inspektor Ochrony Danych Osobowych prawie po 10 miesiącach, bo pismami z dnia 21 stycznia 2016 r. nr [...] i nr [...], poinformował o | |zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej. | |Następnie licząc od tego dnia, prawie 6 miesięcy czasu zajęło Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych decyzji z dnia [...] | |lipca 2016 r. nr [...]. | |Skoro zatem przez okres prawie 2 lat organ nie był w stanie rozpatrzeć skargi R. K., zaś znakomita większość prowadzonych czynności i | |to w niedużej ilości, była wykonywana ze znacznym przekroczeniem ustawowych terminów, co – w ocenie Sądu – świadczy to o pozornym | |prowadzeniu sprawy i niczym nie uzasadnionej opieszałości oraz w żadnym stopniu nieuzasadnionej zwłoce, co z kolei prowadzi do wniosku | |o prowadzeniu postępowania w sposób zdecydowanie przewlekły. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych| |powodów prowadzenia sprawy tak długo, bowiem nie była ona skomplikowana czy też uwarunkowana wielością i zakresem czynności a skoro | |tak, to naruszono zasadę niezbędnej koncentracji w rozumieniu art. 12 k.p.a. | |Ponadto w rozpoznawanej sprawie charakter sprawy w żadnym wypadku – w zestawieniu z wykazaną już wyżej opieszałością pomiędzy | |poszczególnymi czynnościami procesowymi – nie uzasadniał tak długiego prowadzenia sprawy. | |Na marginesie stwierdzić również należy, że wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ nie wykonał ponadto obowiązku wynikającego z | |art. 36 § 1 k.p.a., jak również – ewentualnie – z art. 36 § 2 k.p.a. i z tego też powodu należało uznać przewlekłość postępowania jako | |kwalifikowaną, tj. z rażącym naruszeniem prawa, bowiem brak wykonania obowiązku z cytowanych powyżej przepisów prawa świadczy – w | |ocenie Sądu – o lekceważeniu skarżącego i naruszeniu prawa w sposób oczywisty. | |Nie bez znaczeniu jest tu także fakt, iż przewlekłości dopuścił się organ centralny, który z racji swej wagi i pozycji w systemie | |organów państwowych, powinien szczególnie przestrzegać terminowości w rozpatrywaniu spraw. Z tego samego też powodu Sąd z urzędu | |wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która z jednej strony, mieszcząca się w dolnych granicach określonych w art. 154 § 6 | |ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest adekwatna – w ocenie Sądu – do rozmiaru uchybień organu przy | |jednoczesnym uwzględnieniu trudności organizacyjno – etatowych i wielości rozpoznawanych spraw i ma charakter dyscyplinujący co do | |terminowego załatwiania spraw obywateli na przyszłość. Tym bardziej, że tego rodzaju przewlekłości – jak wynika z przeglądu | |orzecznictwa tutejszego Sądu – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuścił się już wielokrotnie. | |W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) i § 1a oraz § 2 w zw. z art. 132 oraz 152, a w sprawie kosztów na podstawie art. | |200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec | |jak w sentencji wyroku. |