II SAB/Wa 552/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Sprawiedliwości nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. J. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd) skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: Organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, którym zwrócił się o przesłanie odpisu oświadczenia majątkowego Ministra Sprawiedliwości za lata 2019-2021 oraz o wskazanie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości wskazanych w oświadczeniu majątkowym jw. W skardze Skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o wymierzenie Organowi grzywny oraz o zasądzenie odszkodowania w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Organ nie odpowiedział na jego wniosek. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wniosek Skarżącego wzbudził wątpliwości ówczesnych pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości (dalej: Ministerstwo) co do tożsamości i autentyczności jego nadawcy oraz intencji, którymi ten się kierował. Pismo zostało skonstruowane w sposób sprawiający wrażenie, że jego autorem jest dyrektor szpitala psychiatrycznego. Ostatecznie ustalono, że "[...]" jest czasopismem satyrycznym funkcjonującym jako profil na portalach społecznościowych "[...]" oraz "[...]" (wówczas "[...]"'). Ponadto we wniosku nie zostało zaznaczone, że Skarżący domaga się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.). Treść pisma nie pozwalała zatem na jednoznaczną identyfikację zawartego w nim żądania jako skierowanego w formie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ, mając na uwadze powyższe okoliczności oraz to, że wszelka korespondencja kierowana z Ministerstwa do ww. portalu mogłaby zostać wykorzystana do przedstawienia Ministra [...] w negatywnym świetle, a także fakt, że pismo nie zostało w wyraźny sposób oznaczone jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej, potraktował pismo jako prośbę czy też apel o upublicznienie oświadczeń majątkowych Ministra i pozostawione bez odpowiedzi. Dopiero wniesiona skarga doprecyzowała, że objęta wnioskiem informacja winna była być, zgodnie z oczekiwaniami Skarżącego, udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, toteż odpowiedź na wniosek została przez organ udzielona. Pismem z [...] sierpnia 2024 r. przekazano Skarżącemu linki do stron Sejmu, na których opublikowane są oświadczenia majątkowe posła [...] - pełniącego urząd Ministra Sprawiedliwości w momencie wpływu pisma - między innymi z lat 2019-2021. Wskazano ponadto, że zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy zadnia-9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2022 r., poz. 907) oświadczenie o stanie majątkowym składa się w dwóch egzemplarzach odpowiednio Marszałkowi Sejmu albo Marszałkowi Senatu. Poinformowano, że Ministerstwo nie posiada informacji w zakresie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości wskazanych w oświadczeniu majątkowym posła [...]. Wskazano również, że zgodnie z art. 35 ust 5 ww. ustawy, informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym są jawne, z wyłączeniem informacji o adresie zamieszkania posła albo senatora oraz o miejscu położenia nieruchomości. Jawne informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym są podawane do wiadomości publicznej odpowiednio przez Marszałka Sejmu albo Marszałka Senatu w formie zapisu elektronicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do dokonania w określonym terminie czynności (pkt 1) albo stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W przepisach p.p.s.a. nie wyjaśniono, jak należy rozumieć pojęcie bezczynności. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go podjęciem w terminie stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 109). Na gruncie przepisów u.d.i.p. podmiot obowiązany do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, jeżeli nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udostępnienia (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) lub że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym obowiązywania u.d.i.p. Poza tym sąd musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie oraz czy, jeśli udzielono żądanej informacji, została ona udzielona w pełni (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, PPP nr 6/2012, s. 75 i n., oraz wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12). Oceniana według powyższych kryteriów skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Organ bez wątpienia jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jak również informacja objęta wnioskiem Skarżącego posiada przymiot publicznej na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., czego Strony nie kwestionują. Stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2, zgodnie z którym, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wniosek Skarżącego wpłynął do Organu [...] stycznia 2022 r., w związku z czym termin na jego rozpoznanie upływał [...] lutego 2022 r. Organ tymczasem odpowiedział Skarżącemu dopiero [...] sierpnia 2024 r., w związku z czym uchybił ustawowemu terminowi. W ocenie Sądu odpowiedź zawarta w piśmie z [...] sierpnia 2024 r. wyczerpuje materię poruszoną we wniosku Skarżącego, bowiem na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Stąd też nie było podstaw do zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku Skarżącego, a jedynie do stwierdzenia bezczynności. Stwierdzenie, że bezczynność danego podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzecznictwo zarezerwowało dla niemających racjonalnego uzasadnienia, jakościowo oczywistych i ilościowo znaczących przypadków obrazy obowiązujących norm prawnych (podobnie NSA w wyroku z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20, oraz w powołanym tam orzecznictwie). W ocenie Sądu bezczynność Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ co prawda znacząco uchybił terminowi do rozpoznania wniosku Skarżącego, jednakże ostatecznie udzielił Skarżącemu pełnej odpowiedzi. Powyższe rzutowało na oddalenie skargi w zakresie wymierzenia Organowi grzywny oraz zasądzenia od Organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej. Użycie w art. 149 § 2 p.p.s.a. czasownika "może" wskazuje, że zasądzenie grzywny lub sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Sąd nie stwierdził, że okoliczności sprawy były niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw Skarżącego. Poza oczywistym faktem zwłoki w rozpoznaniu wniosku Sąd nie uznał, że w sprawie wystąpiły uciążliwości, z którymi musiałby się borykać Skarżący w obronie swojego interesu prawnego, a które mogłyby uzasadniać wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej. Skarżący nie uprawdopodobnił też, by okres oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wiązał się dla niego z określonymi dolegliwościami w sferze materialnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie 4 sentencji. Na poczet kosztów postępowania Sąd zaliczył uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność.