II SAB/Wa 568/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-05
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Danuta Kania, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, a jeśli tak, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz czy stronie skarżącej należy się odszkodowanie lub grzywna?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ czas jego trwania przekroczył rozsądne granice i nie zmierzał w sposób efektywny do zebrania niezbędnych materiałów. Jednakże, sąd uznał, że przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę złożoność sprawy, konieczność współpracy z innymi jednostkami Policji oraz fakt, że organ informował stronę o przyczynach zwłoki i wyznaczał nowe terminy. Sąd oddalił również wniosek o przyznanie sumy pieniężnej tytułem odszkodowania, uznając, że wskazana przez skarżącą szkoda miała charakter hipotetyczny i nie była bezpośrednim skutkiem przewlekłości postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Rejonowego Policji w sprawie wydania zaświadczenia o pełnieniu służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i domagała się zobowiązania organu do załatwienia sprawy, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, wymierzenia grzywny oraz przyznania odszkodowania. Była to kolejna skarga w tej sprawie, gdyż poprzedni wyrok WSA z kwietnia 2025 r. uznał postępowanie za przewlekłe. Organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując na złożoność sprawy i konieczność ponownej analizy materiałów.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązano Komendanta Rejonowego Policji do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 1 miesiąca od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalono skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądzono od Komendanta Rejonowego Policji na rzecz M. M. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] w przedmiocie wniosku z dnia [...] marca 2023 r. o wydanie zaświadczenia 1. zobowiązuje Komendanta Rejonowego Policji [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącej M. M. z dnia [...] marca 2023 r. o wydanie zaświadczenia w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenia postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Komendanta Rejonowego Policji [...] na rzecz M. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W piśmie z dnia 16 maja 2025 r. M.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] w sprawie z jej wniosku o wydanie zaświadczenia.
Skarżąca zarzuciła organowi oczywiste i rażące naruszenie art. 217 § 3 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.).
Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni, licząc od dnia wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; oraz orzeczenie o prawie skarżącej do odszkodowania w wysokości 16.425 zł tytułem wynagrodzenia szkody, do jakiej doszło u skarżącej w wyniku przewlekłości postępowania i niemożności przedstawienia stosownego zaświadczenia do Zakładu Emerytalno-Rentowego w [...] celem ponownego przeliczenia świadczenia emerytalnego. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jest to kolejna skarga na przewlekłe prowadzenie sprawy. Uprzednio w dniu 17 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok, uznając, że dotychczasowe postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i ostatecznie uznał skargę za uzasadnioną.
Skarżąca wskazała, że organ, pomimo wniesienia ponaglenia, w dalszym ciągu nie zakończył sprawy, znacząco uchybiając terminom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej, skarżąca podniosła, że gdyby w terminie ustawowym otrzymała stosowne zaświadczenie, to posłużyłoby ono jako dowód w sprawie wznowienia postępowania przed właściwym Dyrektorem Zakładu Emerytalno-Rentowego w sprawie ponownego naliczenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego. Skarżąca mogłaby z tego tytułu uzyskać korzyść finansową w wysokości 15.768 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zwrócił uwagę, że kolejna skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wywiedziona w chwili, gdy nie był jeszcze prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 383/24.
W rozpoznawanej sprawie organ w dniu [...] czerwca 2024 r. wydał postanowienie kończące postępowanie. Postanowienie to zostało następnie uchylone przez Komendanta [...] Policji ze wskazaniem wytycznych, które ma wziąć pod uwagę Komendant Rejonowy Policji [...], rozpoznając sprawę ponownie.
W ocenie organu, postępowanie toczy się (toczyło się) zatem zgodnie z normami przepisanymi, a skarżąca była informowana o konieczności zmiany terminu zakończenia sprawy.
Organ zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem skarżącej musi uwzględniać ponowną analizę materiałów, stanowiących podstawę faktyczną oceny żądania skarżącej. Analiza materiału sprawy zgodnie z wytycznymi Komendanta [...] Policji musiała (musi) obejmować adekwatny wymiar czasu, aby - zgodnie z zasadami postępowania - sprawa została zanalizowana holistycznie i zupełnie.
Organ podniósł także, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych zasądzenia na rzecz skarżącej wnioskowanej kwoty tytułem wynagrodzenia szkody, do której miałoby dojść na skutek postępowania organu. Hipotezy w przedmiocie wysokości szkody, którą mogłaby ponieść skarżąca, nie stanowią o związku przyczynowym postępowania organu a wyliczonym uszczerbkiem majątkowym. Szkoda hipotetyczna nie może być zgodnie z obecnym porządkiem normatywnym przesłanką zasądzenia odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest kolejną wniesioną przez skarżącą skargą dotyczącą przewlekłości organu w postępowaniu w sprawie wniosku skarżącej zawartego w piśmie z dnia 9 marca 2023 r. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu w latach 2007-2017.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sąd rozpoznając ponowną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowanie winien dokonać oceny postępowania organu od dnia wydania poprzedniego wyroku do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2329/16; z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 3017/17 oraz postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2019 sygn. akt I OZ 1260/19, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2025 r. Sąd uczynił przedmiotem kontroli przewlekłe prowadzenie postępowania od dnia jego wszczęcia do dnia wydania postanowienia z dnia [...] czerwca 2024 r. kończącego postępowanie w sprawie. Sąd podniósł m.in., że "niewątpliwie postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, bowiem od momentu złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie zaświadczenia do wydania rozstrzygnięcia przez organ minęło ponad 12 miesięcy", a także, że "ostatecznie zaś po zakończeniu [...] kwerendy, organ w dniu [...] czerwca 2024 r. wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Tym samym, w chwili rozpoznania skargi przez Sąd brak było już podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy."
Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, postanowienie Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. zostało uchylone postanowieniem Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2024 r. nr [...]. Sprawa z wniosku skarżącej o wydanie zaświadczenia została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a więc od dnia doręczenia Komendantowi Rejonowemu Policji [...] biegł na nowo dla organu termin do zakończenia sprawy. Sąd poddał zatem kontroli w niniejszej sprawie, czy organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły od dnia doręczenia mu postanowienia Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2024 r., tj. od dnia 22 października 2024 r. (prezentata organu karta 284 akt administracyjnych) do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie.
Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12). W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
Dla stwierdzenia przewlekłości postępowania nie ma przy tym znaczenia, czy prowadzenie postępowania dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy było spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
Należy przy tym odnotować, że również przewlekłość postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia podlega kognicji sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 891/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt III SAB/Łd 81/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 453/21; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 165/21).
Warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a.
W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony, jak wynika bowiem z akt administracyjnych pismem z dnia 10 lutego 2025 r. skarżąca ponagliła organ do zakończenia postępowania.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach Działu VII k.p.a. Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a., zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Jest to termin lex specialis w stosunku do terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. Oznacza to, że ogólne terminy na załatwienie sprawy przewidziane ustawą nie mogą być stosowane nawet odpowiednio (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2/14).
Przepis art. 218 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się szczególną, uproszczoną procedurą. Ten szczególny charakter ujawnia się zwłaszcza w tym, że w ramach tego postępowania obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i poświadczenie faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w jego dyspozycji lub wydanie postanowienia o odmowie np. z powodu niepotwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie.
W przypadkach takich jak w niniejszej sprawie, dotyczących wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu (§ 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej - Dz. U. Nr 86, poz. 734 ze zm.), organ musi ustalić, czy funkcjonariusz w czasie wykonywania obowiązków służbowych podejmował, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia.
W orzecznictwie sądowym dotyczącym tej problematyki podkreśla się, że dopuszczalne jest przekroczenie terminu określonego w art. 217 § 3 k.p.a., jeżeli jest to uzasadnione wymogami postępowania wyjaśniającego. Niezachowanie tego terminu, a nawet jego wielokrotne przekroczenie może być bowiem uzasadnione koniecznością podejmowania określonych czynności przez organ, jednakże w przypadku niemożności załatwienia sprawy w wymaganym terminie, stosownie do treści art. 36 k.p.a., organ powinien wyznaczyć dodatkowy termin, podając przyczyny zwłoki i pouczając o prawie ponaglenia (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 625/21). Przyjmuje się również, że dopuszczalność przedłużania przez organ prowadzący postępowanie terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. nie świadczy z góry o bezpodstawności zarzutów wobec organu wskazujących na jego opieszałość. Poinformowanie strony przez organ administracji publicznej o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie, wyznaczenie nowego terminu jej załatwienia i pouczenie ją o prawie ponaglenia również podlegają kontroli sądu administracyjnego w ramach badania zarzutu bezczynności lub przewlekłości (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 43/23).
Wynikający z treści § 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 maja 2005 r. zakres okoliczności faktycznych wymagających ustalenia, wymaga przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego. Mimo że postępowanie o wydanie zaświadczenia jest postępowaniem uproszczonym i odformalizowanym, to jednak powinno uwzględniać zasady ogólne postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1808/99 i z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 733/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że sposób podejmowania czynności przez organ w okresie objętym kontrola Sądu, tj. od dnia 22 października 2024 r. do dnia wydania niniejszego wyroku, świadczy o naruszeniu przez organ zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Otóż, realizując wskazania co do dalszego postępowania zawarte w postanowieniu z dnia [...] października 2024 r. organ w piśmie z dnia 4 listopada 2024 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania żądania lub ewentualnie wskazania jego podstawy prawnej. Odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęła do organu w dniu 25 listopada 2024 r.
Następnie pismem z dnia 5 grudnia 2024 r. organ poinformował stronę o konieczności przedłużenia postępowania, które zostanie zakończone najpóźniej do dnia 4 stycznia 2025 r. W pismach z dnia 5 grudnia 2024 r. i 19 grudnia 2024 r. organ wystąpił do stosownych jednostek Policji o przeprowadzenie kwerendy materiałów w celu ewentualnego wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W piśmie z dnia 30 grudnia 2024 r. organ po raz drugi poinformował stronę o przedłużeniu postępowania – do dnia 4 lutego 2025 r.
W pismach z dnia 17 stycznia 2025 r. oraz z dnia 28 stycznia 2025 r. organ wystąpił ponownie do Komendanta Rejonowego Policji [...], Naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji o przeprowadzenie kwerendy materiałów w celu ewentualnego wydania zaświadczenia o żądanej treści, załączając kopie dokumentów niezbędnych do realizacji tego wniosku.
W piśmie z dnia 5 lutego 2025 r. organ po raz trzeci poinformował stronę o przedłużeniu postępowania – do dnia 4 marca 2025 r.
Organ oczekiwał następnie na przeprowadzenie przez poszczególne jednostki Policji żądanej kwerendy materiałów.
W piśmie z dnia 14 maja 2025 r. organ po raz czwarty poinformował stronę o przedłużeniu postępowania – do dnia 22 czerwca 2025 r.
Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych nie wynika, by do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ wydał żądane zaświadczenie lub wydał postanowienie odmawiające jego wydania.
Mając na uwadze wyżej przedstawiony przebieg postępowania, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem nie zmierzał w sposób efektywny do zebrania niezbędnych do wydania zaświadczenia materiałów dokumentujących przebieg służby skarżącej, poprzestając na uzyskiwaniu informacji od innych jednostek Policji, że kwerenda materiałów archiwalnych trwa i należy oczekiwać na jej zakończenie. Taki sposób prowadzenia postepowania przez organ stoi w sprzeczności z obowiązkiem realizacji zasady szybkości postepowania wyrażonej w art. 12 k.p.a., w szczególności z uwzględnieniem wyżej wspomnianego odformalizowanego i z zasady sprawniejszego postępowania zaświadczeniowego.
Pomimo tej konstatacji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, przyjął jednak, że przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez organ nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd wziął bowiem pod uwagę przede wszystkim wyżej wskazywany szeroki zakres okoliczności faktycznych wymagających ustalenia w toku postępowania o wydanie zaświadczenia na podstawie § 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 maja 2005 r. Ponadto, Sąd uwzględnił, że organ w toku postępowania dostatecznie informował skarżącą o powodach niedotrzymania wyznaczonego terminu załatwienia sprawy oraz o nowym terminie jej załatwienia.
W wyroku z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2440/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W szczególności chodzi tu o przypadki przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie mają uzasadnienia ani w stopniu skomplikowania sprawy, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków składanych przez strony.
Należy zatem przyjąć, że kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykle naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12 oraz postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13).
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że niezwłocznie po wpłynięciu akt sprawy wraz z postanowieniem Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2024 r. organ wezwał skarżącą do jednoznacznego określenia treści i podstawy prawnej wniosku, a następnie podjął stosowne czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, w oparciu o materiał dowodowy uzyskany od przełożonych skarżącej, właściwych z uwagi na miejsce pełnienia służby w okresach objętych wnioskiem. Wystąpił ze stosownymi pismami do Komendanta Rejonowego Policji [...], Naczelnika Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji, Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji (przy czym korespondencja z jednostkami Komendy [...] Policji była dokonywana za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Kadr Komendy [...] Policji) o przeprowadzenie kwerendy materiałów dotyczących służby pełnionej przez skarżącą w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu oraz ich szczegółową ocenę pod kątem spełnienia warunków potwierdzających pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Z pism przesyłanych przez wymienione jednostki Policji w toku postępowania przed organem wynikało zaś, że kwerenda materiałów pozostających w ich dyspozycji przedłużała się, co niewątpliwie utrudniało organowi wydanie rozstrzygnięcie w sprawie.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, czas trwania przedmiotowego postępowania nie był jedynie skutkiem opieszałości organu, ale związany był także z charakterem sprawy i koniecznością zebrania niezbędnej dokumentacji we współpracy z kilkoma różnymi jednostkami Policji. Ustalenie zaś wszystkich faktów w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, wymagało szczegółowego zgromadzenia i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego. Nie były to zatem przerwy zawinione jedynie przez organ, czy też będące skutkiem niedbale prowadzonego przez niego postępowania. Nie sposób zatem uznać, że działanie organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać organowi lekceważący stosunek do norm prawa.
Jednocześnie podkreślić należy, że organ dopełnił obowiązku określonego w art. 36 § 1 k.p.a., bowiem o niezałatwieniu w terminie sprawy wskazanej w ponagleniu, zawiadamiał stronę pismami: z dnia 5 grudnia 2024 r., z dnia 30 grudnia 2024 r., 5 lutego 2025 r. i 14 maja 2025 r., podając każdorazowo, że przyczyną zwłoki jest kwerenda materiałów archiwalnych, a także wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ systematycznie bowiem podejmował czynności zmierzające bezpośrednio do załatwienia sprawy i nie ma podstaw do przyjęcia, że były to jedynie działania pozorne. Na taką ocenę Sądu miał zaś wpływ przede wszystkim zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do wydania zaświadczenia, przy uwzględnieniu, że skarżąca pełniła służbę w różnych organach czy też komórkach organizacyjnych Policji przez tak długi czas, co wymagało nie tylko zapoznania się z jej aktami osobowymi, ale również przeprowadzenia wielu kwerend dokumentów będących w dyspozycji organu, w tym również dokumentów archiwalnych i na tej podstawie ustalenia okoliczności wymaganych przez przepisy rozporządzenia z dnia 4 maja 2005 r. Nie były to więc czynności zbędne, pozorne, niemające znaczenia dla ustalenia okoliczności istotnych dla wyjaśnienia sprawy. Zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, dotyczącej "charakteru" kilkunastoletniej służby skarżącej i związana z tym konieczność ustalenia zaistnienia przesłanek, o których mowa w przepisach rozporządzenia z dnia 4 maja 2005 r. miały zatem istotny wpływ na długość toczącego się postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 wyroku, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (określanej przez skarżącą jako odszkodowanie). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, te dodatkowe środki mogą być stosowane szczególnie wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 131/21). Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny, natomiast ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, pozostawiona została uznaniu sądu. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, w szczególności biorąc pod uwagę, że przewlekłość organu była skutkiem wyżej opisanych trudności ze zgromadzeniem koniecznego do rozpatrzenia sprawy materiału dowodowego, nie zaś lekceważenia uprawnień skarżącej do uzyskania żądanego zaświadczenia. Wskazywana przez skarżącą szkoda, którą miała ona ponieść wskutek niewydania w terminie żądanego zaświadczenia nie stanowi przy tym skutku bezpośredniego przewlekłego postępowania przez organ. Rozważania skarżącej w tym zakresie mają jedynie charakter hipotetyczny, opierając się na pewnych założeniach co do wystąpienia zdarzeń przyszłych i niepewnych. Okoliczności te nie miały zatem przesądzającego znaczenia dla oceny zasadności zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach w punkcie 4 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę stanowi wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą w wysokości 480 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło