II SAB/Wa 58/19
WyrokWSA w Warszawie2019-04-15
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Izabela Głowacka-Klimas, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ponieważ postępowanie trwało ponad 18 miesięcy od daty złożenia wniosku do dnia wydania wyroku, co stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd, uwzględniając skargę, stwierdził bezczynność organu, uznał ją za rażące naruszenie prawa, wymierzył organowi grzywnę oraz przyznał skarżącej sumę pieniężną.Stan faktyczny
Skarżąca D.P. złożyła wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Pomimo upływu ponad 18 miesięcy od złożenia wniosku i dwukrotnego przedłużania terminu przez organ, sprawa nie została załatwiona. Skarżąca złożyła ponaglenie, a następnie skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania do wydania decyzji, kontroli przewlekłości, wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej. Organ w odpowiedzi na skargę poinformował o wydaniu decyzji w dniu złożenia skargi, jednak sąd ocenił dotychczasowy przebieg postępowania jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzył organowi grzywnę w kwocie 500 zł oraz przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D.P. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznanie wniosku z [...] czerwca 2017 r. w sprawie wyłączenia stosowania przepisów 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza organowi Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w kwocie 500 zł (pięćset złotych), 4. przyznaje D.P. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 1 000 zł (tysiąc złotych).
Pani D. P. ( stron,skarżąca) wystąpiła w dniu [...] czerwca 2017r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem w trybie określonym w art. 8a ust.1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin / Dz. U. z 2018r. poz. 132 z póź. zm. / dalej ustawa o zaopatrzeniowej o wyłączenie stosowania wobec niej art. 15c wyżej wymienionej ustawy i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji.
Wniosek skarżącej wpłynął do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] lipca 2017 r.
W dniu [...] sierpnia 2017r. skarżąca otrzymała z MSWiA zawiadomienie [...] datowane na dzień [...] lipca 2017r. informujące, że na podstawie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2016r. poz. 23, z póź. zm. ) dalej k.p.a. wniosek nie zostanie załatwiony w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. Powyższe wynika z konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. Między innymi wystąpienie do ZER MSWiA z zapytaniem czy skarżąca pobiera świadczenia emerytalne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Ponadto ustalenia będzie wymagało, czy skarżąca podlegała (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach ) regulacjom art. 15c ww. ustawy. W przypadku potwierdzenia powyższego organ wystąpi do IPN - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dot. rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r. , w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ również wystąpi do formacji, w których skarżąca pełniła służbę, lub ich następców prawnych, z prośbą o weryfikacje okresów jej służby pod kątem ustawowego wymogu dot. rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W piśmie tym organ poinformował skarżacą mając na uwadze art. 36 § 1 k.p.a., że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu powyższych dowodów. W ocenie organu powinno to nastąpić do dnia [...] stycznia 2018r.
Organ w dniu [...] lipca 2017r. wystosował do Dyrektora ZER MSWiA w Warszawie pismo nr [...] o przekazanie informacji, czy skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuję powyższe świadczenie oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Ponadto organ poprosił o przekazanie kopii decyzji emerytalnej na potrzeby prowadzonego postępowania.
W odpowiedzi na powyższe pismo ZER informacją z dnia [...].08.2017r [...] kierowaną do Biura Kadr, Szkolenia i Organizacji MSWiA wskazał, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej oraz że została zwolniona ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...]11.2012 r. Przekazano również organowi kopie decyzji emerytalnych z załącznikiem o okresach służby oraz otrzymaną z IPN informację Nr [...] z dnia [...].03.2017r.
Następnie pismem z dnia [...] września 2017r. adresowanym do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, organ wnosił o przekazanie materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy strona spełnia wynikające z art. 8a ust.1 ustawy zaopatrzeniowej wymogi (przesłanki) do wyłączenia wobec niej stosowania art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Organ prosi o przekazanie informacji o przebiegu służby byłego funkcjonariusza do dnia 31 lipca 1990r. - w szczególności: okresy służby, nazwy formacji, jednostki organizacyjne, komórki organizacyjne, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje.
Pismem z dnia [...] września 2017r. adresowanym do Komendanta Głównego Policji, organ wnosił o przekazanie materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy strona spełnia wynikające z art. 8a ust.1 ustawy zaopatrzeniowej wymogi (przesłanki) do wyłączenia wobec niej stosowania art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Organ prosi o przekazanie informacji dot. przebiegu służby wnioskodawcy, które pozwolą ocenić spełnienie przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia , w tym zwłaszcza informacji dot. stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ww. ustawy zaopatrzeniowej oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005r., jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno - skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby. Organ również prosi o przedstawienie stanowiska, czy w ocenie Komendanta Głównego Policji, strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wyżej wskazane pisma były również kierowane przez organ do skarżącej.
Pismem z dnia [...] czerwca 2018r.( otrzymanym przez skarżąca w dniu [...] lipca 2018 r.), którym organ poinformował skarżącą, że na podstawie art. 10 i art. 81 Kpa, mam prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz może zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ przedłużył również termin prowadzenia postępowania do dnia [...] sierpnia 2018r. Skarżąca została również pouczona o możliwości wniesienia ponaglenia w przypadku niezałatwienia sprawy we wskazanym terminie lub ze względu na przewlekłe jej załatwienie - art. 37§ 1 Kpa.
W dniu [...] listopada 2018r. skarżąca wystąpiła do MSWiA z ponagleniem .
W dniu [...] listopada 2018r. na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. skarżaca złożyła wniosek dowodowy oraz dokumenty uzyskane z KWP [...] oraz Kancelarii Prezydenta RP. Wniosek został dostarczony do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] grudnia 2018r.
W dniu [...] grudnia 2018 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu. Domagała się :
1. Zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w jak najkrótszym terminie.
2. Dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, którego skarga dotyczy.
3. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149§2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154§ 6 p.p.s.a.
4. Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skarżąca skargi opisała dotychczasowy przebieg postępowania. Podkreśliła, że organ od momentu wszczęcia postępowania z jej wniosku z dnia [...] czerwca 2017r. dwa razy wyznaczał termin załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie toczy się już przez okres 17 miesięcy. W dniu [...] sierpnia 2018 r. upłynął drugi termin, który został wyznaczony przez organ do zakończenia postępowania, ale w tym terminie organ nie wydał decyzji merytorycznej, jak również nie zostałam poinformował, z jakiego powodu postępowanie nie zostało zakończone - minęło kolejne 4 miesiące bezczynności organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie lub ewentualne odrzucenie. Wskazał ,że W sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. Nr [...], k. [...] akt sprawy.
Należy podnieść, że w przedmiotowej sprawie wejście w życie w dniu 01 stycznia 2017 r. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 2270), która w art. 8a ust. 1 i 2 zobowiązuje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, aby w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,
do podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy. Do wydania decyzji nie wystarczy wniosek: "(...) w trybie określonym w art. 8a ust.1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. (...)".
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.) musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.
Oceniając skargę przez pryzmat w/powołanych przepisów tut. Sąd doszedł do konkluzji, iż skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił bowiem do organu z ponagleniem w trybie art. 37§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a.
Sąd stwierdził także, że skarga jest zasadna.
W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnościa , przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).
Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca wystąpiła w dniu [...] czerwca 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności czy przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.
Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r., została zakończona poprzez wydanie decyzji - taką informacji o wydaniu decyzji Sąd otrzymał od organu w odpowiedzi na skargę. Czynności podejmowane przez organ wskazane w pierwszej części uzasadnienia, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może więc budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
W sprawie tej nie ma wątpliwości, że od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do podjęcia pierwszej istotnej czynności zmierzającej do jego rozpatrzenia – zwrócenie się do ZER MSWiA, Prezesa IPN i do Komendanta Głównego Policji - upłynęło ponad 1 miesięcy.
Do dnia wydania w niniejszej sprawie upłynęło ponad 18 miesięcy. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do skarżącego o przedłużeniu terminów jej załatwienia, jednakże we wskazanych terminach sprawa również nie została przez organ załatwiona, co stanowi swoisty obraz terminowości i rzetelności działania organu a także szacunku dla strony postępowania.
Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności czy przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.
W świetle powyższego jest bezsporne, że organ pozostawał w bezczynnosci w zakresie rozpoznania wniosku, a ta bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skoro od daty wniosku do dnia wydania decyzji w niniejszej sprawie minęło ponad 18 miesięcy, a sprawa z wniosku skarżącego nadal nie została zakończona. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skoro w toku postępowania sądowoadministracyjnego( na etapie przekazywania skargi do Sądu) wniosek strony skarżącej został rozpatrzony, w konsekwencji należało więc uznać zgodnie z treścią art.149 §1 p.p.s.a., że organ pozostawał w bezczynności, jednak Sąd nie zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku skarżącej ,gdyż do jego rozpatrzenia doszło po wniesieniu skargi na bezczynność.
W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku strony w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Bezczynność ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku i nie zakończył postępowania wydaniem decyzji.
Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Oznacza to, że takie uprawnienie orzecznicze przysługuje sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Użycie zaś w tym przepisie spójnika "lub" dowodzi, że sąd może wymierzyć organowi grzywę i jednocześnie przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; publ.: https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. W realiach faktycznych niniejszej sprawy tut. Sad doszedł do wniosku, iż wymierzenie organowi grzywny jest ze wszech miar uzasadnione. Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd wziął zaś pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, stanowiące wyżej omówione przyczyny przewlekłego prowadzenia postępowania, a w szczególności brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy. Sąd wymierzył organowi grzywnę z urzędu. Na jej wysokość (500 zł), poza oceną stopnia rażącej bezczynności, wpływ ma także postrzeganie danego organu (który był przewlekły w działaniu) w systemie organów Państwa i to jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wydawanych przez siebie decyzji jest naczelnym organem administracji rządowej. W tym zakresie powinności organu zobowiązanego są oczywiste.
Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (1000 zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez skarżącego, a także okoliczność, że stronie zostało już znacząco obniżone świadczenie emerytalne, co stawia go niewątpliwie w trudniej sytuacji bytowej. Organ natomiast nie wydał jeszcze decyzji, która ma istotny wpływ na ustalenie wysokości tego świadczenia, bowiem może ona wyłączyć stosowanie wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji nie zobowiązał organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej ,gdyż wniosek ten został rozpoznany na etapie postepowania sadowo administracyjnego.. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a. P.p.s.a. Podstawą przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz wymierzenia grzywny stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło