II SAB/Wa 602/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do rozpoznania wniosku skarżącego M. T. z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego M. T. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 6 maja 2025 r. M. T. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako: organ) z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej dotyczącej współpracy organu z kancelariami prawnymi w okresie od 1.12.2023 do chwili obecnej poprzez przekazanie: 1. listy wszystkich kancelarii prawnych, z którymi Ministerstwo zawarło umowy na świadczenie usług prawnych w powyższym okresie; 2. kopii wszystkich umów o obsługę prawną zawartych z w/w kancelariami, wraz z ewentualnymi aneksami; 3. informacji o wysokości wynagrodzenia wynikającego z każdej z tych umów oraz - jeśli to możliwe – o kwotach faktycznie wypłaconych kancelariom na podstawie ich realizacji. Organ pismem z dnia 20 maja 2025 r. przedłużył termin dla rozpoznania sprawy do dnia 6 czerwca 2025r. i w tym to dniu udzielił odpowiedzi na wniosek wyjaśniając skarżącemu, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.)., gdyż dokumenty o które strona wnosi, żądane są na potrzeby postępowań sądowych. Organ podniósł też, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że pisma składane w indywidualnych sprawach przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2025 r. o udzielenie informacji publicznej zarzucając organowi naruszenie: 1.art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ("Konstytucja RP") poprzez brak jego zastosowania i w konsekwencji braku udzielenia informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek tj. informacji dotyczących wydatkowania środków publicznych na obsługę prawną, pomimo że informacja ta dotyczy działalności organu władzy publicznej oraz sposobu gospodarowania majątkiem publicznym. 2.art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p.") poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie oraz niewłaściwej ocenie charakteru żądanej informacji jako niepublicznej 3.art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ("u.f.p.") w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie polegające na pominięciu obowiązku zapewnienia jawności gospodarowania środkami publicznymi, pomimo iż wnioskowana informacja dotyczyła wydatkowania środków publicznych. 4.art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ("MPPOIP") poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie zapewnienia swobodnego dostępu do informacji mogących stanowić przedmiot zainteresowania opinii publicznej. W oparciu o powyższe wniósł o stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do załatwienie wniosku nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy. Tak więc informacją publiczną jest zarówno informacji o działalności organów władzy publicznej, jak i treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m.in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. Ważne także przy tym jest, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że skarżący, zainteresowany uzyskaniem dostępu do wskazanej informacji swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować, udając się do organu w celu zapoznania się z treścią tych dokumentów lub też może to nastąpić w inny wskazany przez skarżącego sposób, choćby poprzez wydanie kserokopii dokumentów. Ostatecznie to bowiem wnioskodawca określa formę, w jakiej organ ma mu udostępnić żądaną informację. Tak więc organ administracji publicznej, lub inny podmiot o jakim mowa w art.4 ust.1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej mógł: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji. Bezczynność lub przewlekłość organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje m.in. z uwagi na błędne zakwalifikowanie żądanej informacji jako nie posiadającej przymiotu informacji publicznej, lub na błędne przeświadczenie że udostępnił ją w BIP, lub też na tym, że organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną i nie budzącą wątpliwości Sądu było to, że adresat wniosku jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznej jak i to, że przedmiotem wniosku była informacja o takim właśnie charakterze. Dotyczyła bowiem szeroko rozumianej materii ustawowego przedmiotu działania pytanego podmiotu i wydatkowania środków publicznych. Stąd jej istota w powyższym zakresie, na obecnym etapie postępowania, sprowadzała się do oceny tego, czy organ rozpoznał wniosek inicjujący postępowanie w jeden z w/w prawem przewidzianych sposobów. W ocenie tut. Sądu na powyższe pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Organ upatrując podstaw do nieuwzględnienia żądania w tym, że dotyczy tzw. sprawy własnej wnioskodawcy, pominął całkowicie zmienioną od kilku lat w tym przedmiocie linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obecnie Sąd kasacyjny stoi na stanowisku, że nie jest uprawnione kategoryzowanie żądań jako spraw własnych i pozostałych. Kwestie osobistego interesu wnioskodawcy mogą oczywiście być uwzględniane i oceniane przez pytany podmiot, ale wyłącznie przez pryzmat nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej. Jeśli zaś pytany podmiot dojdzie do takich konkluzji przy rozpoznawaniu wniosku - że żądanie stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej - to winien wydać decyzję administracyjną w której uzasadnieniu wyjaśni kwestię owego nadużywania omawianego prawa. W świetle powyższego, brak udzielenia stronie informacji ujętej we wniosku (z powołaniem się na sprawę tzw. własną), przy równoczesnym braku wydania decyzji o odmowie udzielenia omawianej informacji świadczy niezbicie o tym, że organ znalazł się w bezczynności w rozpoznaniu spornego żądania. W związku z powyższym zaszła konieczność zobowiązania pytanego podmiotu do rozpoznania wniosku, o czym Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.149 par.1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art.149 par.1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Organ zareagował na wniosek strony a nic nie wskazuje na to, by końcowa bezczynność jakiej dopuścił się pytany podmiot wynikała ze złej woli organu a nie wyłącznie z błędnej interpretacji przepisów prawa. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji przepisu art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).