II SAB/Wa 604/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku K. B. z dnia [...] czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz K. B. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. K. B., zaznaczając, że pismo kieruje jako [...], w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o odpowiedź na następujące pytania: 1. Kiedy Ministerstwo Obrony Narodowej wystąpiło do rządów innych państw lub właściwych na terenie tamtych państw komisji ds. zbadania wypadków lotniczych z wnioskiem o oddelegowanie członka tamtejszej komisji lub o wspólne powołanie międzynarodowej komisji ds. zbadania katastrofy w [...]? Wnoszę o wskazanie daty wystąpienia oraz państwa, do którego zwrócono się z takim wnioskiem. 2. W jakiej formie było to wystąpienie i jaka była odpowiedź państwa, do którego wystąpiono? Wniósł o przekazanie kopii tego wystąpienia. Wnioskodawca zwrócił się o przedstawienie informacji w formie pisemnej lub fotokopii. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] poinformował, że Podkomisja ds. Ponownego Zbadania Wypadku Lotniczego działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego przedstawi Ministrowi Obrony Narodowej raport końcowy z prac. Pismem z dnia 17 sierpnia 2019 r. K. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. Pełnomocnik zarzucając naruszenie art. 13 i 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów, tj. wniosku o udostępnienie informacji publicznej i odpowiedzi organu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że odpowiedź organu nie dotyczy w istocie wniosku skarżącego, który oczekiwał informacji dotyczących powołania komisji międzynarodowej (co było wielokrotnie zapowiadane przez wysokich rangą urzędników państwowych). K. B. nie pytał czy niemająca przecież międzynarodowego charakteru Podkomisja ds. Ponownego Zbadania Wypadku Lotniczego działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, ani o to czy podmiot ten przedstawi Ministrowi raport. Skarżący wyraźnie wskazał, że wnosi o przekazanie pism wystosowanych w imieniu Państwa Polskiego do rządów innych państw, które zawierały prośby o oddelegowanie członków do międzynarodowej komisji. W ocenie pełnomocnika odpowiedź organu trudno uznać choćby za fragmentaryczną. Wskazał, że odpowiedź w ogóle nie dotyczy pytań objętych wnioskiem o udostępnienie informacji publicznych. Podniósł, że jeśli organ nie dysponuje wnioskowanymi informacjami (przykładowo dlatego, że zapowiedzi medialne nie zostały zrealizowane), powinien o tym poinformować skarżącego. Pełnomocnik wskazał też, że w myśl art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Minister Obrony Narodowej, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik wskazał, że wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej nie był pierwszym wnioskiem skierowanym do Ministra Obrony Narodowej, zawierającym prośbę o udzielenie odpowiedzi na identyczne dwa pytania. Pierwszy wniosek skierowany do Ministra Obrony Narodowej wystosowany został w dniu [...] czerwca 2019 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r., pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. skierowanym do skarżącego, udzielił odpowiedzi, wykorzystując wszelkie posiadane przez organ informacje w przedmiocie objętym zainteresowaniem skarżącego. Podał, że w szczególności skarżący poinformowany został, iż w czerwcu 2016 r. wystosowane zostało pismo do Międzynarodowego Komitetu Lotniczego - MAK w celu umożliwienia członkom Podkomisji dostępu do dowodów zgromadzonych w ramach prowadzonego dochodzenia, w tym dostępu do wraku samolotu. W marcu 2018r. Podkomisja zwróciła się do [...] o umożliwienie dokonania rekonstrukcji wraku samolotu w [...], zgodnie z procedurą zalecaną przez ICAO. Strona [...] odpowiedziała odmownie. Wcześniej, w 2017 r. Ministerstwo Obrony Narodowej zobowiązało się udzielić wszelkiego wsparcia działaniom podejmowanym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Ponadto skarżący poinformowany został, że w czerwcu 2018 r. Komisja Praw Człowieka Rady Europy przyjęła projekt Raportu i rezolucji domagającej się zwrotu wraka. W październiku 2018 r. Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europejskiej zaaprobowało to stanowisko. Przy okazji [...] Sesji Komitetów Rady Europy, odbywającej się w [...], Minister Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej odbył spotkanie ze swoim [...] odpowiednikiem, którego głównym tematem była kwestia zwrotu wraku samolotu, który rozbił się pod [...]. Żadnych innych informacji w przedmiocie działalności Podkomisji ds. Ponownego Zbadania Wypadku Lotniczego na forum międzynarodowym organ nie posiadał, pomimo tego nie odmówił jednak skarżącemu udzielenia informacji, zarówno na wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. jak i na wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. Przekazując natomiast informację, iż Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego przedstawi Ministrowi Obrony Narodowej raport końcowy z prac pragnął w ten sposób przekazać istotną wiadomość, że wszystkie szczegółowe informacje związane z działalnością Komisji zawarte zostaną w powyższym dokumencie i wówczas skarżący uzyska możliwość zapoznania się z jego treścią, także w przedmiocie stanowiącym jego szczególne zainteresowanie. Pełnomocnik wskazał, że biorąc pod uwagę stanowisko wyrażone przez organ w obu skierowanych do skarżącego pismach, o których mowa powyżej, należy stwierdzić, że przedstawiony organowi zarzut bezczynności należy ocenić jako bezzasadny, w związku z czym skarga powinna ulec oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Sprawa niniejsza mieści się w zakresie podmiotowym u.d.i.p. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi bowiem, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W świetle powyższego nie ma wątpliwości, że Minister Obrony Narodowej, jako kierujący działem administracji rządowej obrona narodowa, a także organ, za którego pośrednictwem Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje w czasie pokoju zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej, jest podmiotem obowiązanym na gruncie powołanej ustawy. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002 r. w sprawach o sygn. akt II SA 181/02, II SA 1956/02 i II SA 2036-2037/02). Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi także m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje, trybie działania, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p.), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e u.d.i.p.). Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W sprawie niniejszej żądanie udostępnienia informacji określonych we wniosku z [...] czerwca 2019 r. stanowi żądanie udostępnienia informacji o sprawie publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Dotyczy bowiem udzielenia informacji o wystąpieniu Ministerstwa Obrony Narodowej do rządów innych państw z wnioskiem w ściśle określonej sprawie, a zatem danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących punkcje publiczne. Nie ma zatem w sprawie tej wątpliwości, że żądanie wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. stanowi żądanie udostępnienia informacji o sprawie publicznej. Powyższe nie było zresztą kwestionowane przez organ. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, jak wskazane wyżej, strona może zwalczać stan bezczynności w drodze skargi na bezczynność organu w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez nią informacje są informacjami publicznymi i powinny być jej udzielone w trybie wnioskowym na podstawie przepisów u.d.i.p. Rozpoznając skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. Sąd stwierdził, że jest ona zasadna. Wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. wpłynął do Ministra Obrony Narodowej w dniu [...] lipca 2019 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, tj. do dnia [...] lipca 2019 r. Nie udostępnił jej również do dnia rozpoznania niniejszej skargi przez Sąd (do Sądu nie wpłynęły informacje w tym przedmiocie). Organ nie wydał również w tym terminie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji. Nie poinformował też wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu żądanych informacji. Podkreślenia wymaga przy tym, że pismo organu z dnia [...] sierpnia 2019 r. wystosowane w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. nie stanowi, jak trafnie wskazano w skardze, odpowiedzi w przedmiocie żądania zawartego w tym wniosku. Wnioskodawca nie pytał, jak podniesiono w skardze, czy Podkomisja działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, ani o to, czy Komisja przedstawi Ministrowi raport. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę i wskazania, że także wcześniejszym pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. organ udzielił już odpowiedzi na tożsame pytania, zauważyć należy, że także pismo organu z dnia [...] czerwca 2019 r. nie stanowi o rozpatrzeniu żądania wnioskodawcy, o którym mowa w niniejszej sprawie, w sposób określony u.d.i.p., w szczególności nie stanowi o udostępnieniu żądanej informacji ani nie zawiera wskazania, że organ nie jest w posiadaniu takich informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organ pozostawał i pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. na gruncie u.d.i.p. Z tego względu Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie pominął milczeniem wniosku. Skierował do wnioskodawcy odpowiedź z dnia [...] sierpnia 2019 r. i choć odpowiedź ta, wystosowana już po terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, nie stanowiła należytego rozpatrzenia wniosku na gruncie przepisów u.d.i.p., Sąd nie stwierdził, aby można było mówić o celowym działaniu zmierzającym do pozbawienia konstytucyjnego prawa do informacji. Sąd wskazuje jednocześnie, że organ nadesłał do Sądu wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, akta sprawy, w tym m.in. wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r. i odpowiedź organu z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nie ma w związku z powyższym podstaw do przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie tego wniosku i udzielonej odpowiedzi, o co wnosił pełnomocnik skarżącego. Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 200 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. ----------------------- 7