II SAB/Wa 611/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Maria Werpachowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. oddala skargę. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Z. R. wniósł o uzupełnienie decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...], na podstawie art. 111 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a. orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak [...]. Domagał się wydania postanowienia o uzupełnieniu decyzji o rozstrzygnięcia jakie Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał w: 1. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającej o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. o nr [...], a orzekającej w stosunku do jego osoby o utracie statusu osoby bezrobotnej 2. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającej o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...] orzekającej o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem [...] października 2013 r. 3. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającej o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2013 r. 4. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r. znak [...], którą orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] oraz o umorzeniu w całości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] kwietnia 2015 r. 5. oraz o rozstrzygnięcie jakiego domagał się we wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r. o weryfikację w trybie art. 161 k.p.a. w przedmiocie uchylenia bądź zmiany ze względu na słuszny interes strony i powstałe zagrożenie życia i zdrowia – pozostałych decyzji Prezydenta [...] – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] i utrzymujących je decyzji SKO, jakie zostały wymienione we wniosku w punktach od 6 do 19 orzekających o odmowie przyznania pomocy finansowej i w pozyskaniu zatrudnienia. Z tego względu wezwał urząd Ministra w trybie art. 37 k.p.a. do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej poinformował Z. R., że w nawiązaniu do jego pism z dnia [...] listopada 2015 r. oraz [...] listopada 2015 r. w części dotyczącej żądania wydania postanowienia orzekającego o uzupełnieniu decyzji o rozstrzygnięcia jakie Minister wydał w: 1. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. (...) 2. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. (...) 3. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. (...) 4. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. (...), wnioski w tej kwestii zostały już rozpoznane w ustawowym terminie. Z akt sprawy wynika bowiem, że działając na podstawie art. 111 k.p.a. minister właściwy do spraw pracy: - postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] odmówił uzupełnienia decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2015 r. znak: [...]; - postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] odmówił uzupełnienia decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2015 r. znak: [...]; - postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] odmówił uzupełnienia decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2015 r. znak: [...]; - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] odmówił uzupełnienia decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r. znak: [...]. Organ poinformował, że na ww. postanowienia nie służy zażalenie. Następnie Z. R. w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. (data wpływu 30 marca 2016 r.) zatytułowanym sprostowanie wyjaśnił, iż doszło z jego strony do oczywistej omyłki pisarskiej w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r., w którym powinno być w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie 1. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającego o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. o nr [...] orzekającej w stosunku do jego osoby o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] kwietnia 2015 r. 2. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającego o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] orzekającego o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem [...] października 2013 r. 3. Decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w [...] znak [...] z dnia [...] września 2015 r. orzekającej o odmowie uchylenia w trybie art. 161 k.p.a. decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że omyłka jest oczywista i wynika z ilości pism jakie otrzymuje. Skoro pismo złożył w terminie, a w odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2015 r. nie został wezwany do wyjaśnienia wątpliwości z wyznaczonym terminem na odpowiedź, to prostując omyłkę prosi o rozpoznanie sprawy na kolejnym przysługującym etapie instancyjnym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. w oparciu o pismo z [...] listopada 2015 r. W dniu [...] maja 2016 r. Z. R. złożył podanie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – wezwanie w trybie art. 37 k.p.a. o usunięcie naruszenia prawa i wydanie postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na pismo zatytułowane sprostowanie pisma z dnia [...] listopada 2015 r. oraz o usunięcie naruszenia prawa i rozpatrzenie wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie decyzji wskazanych w piśmie – sprostowaniu z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że doręczone postanowienia orzekające o uchybieniu terminu nie są zgodne z jego intencją. Postanowieniami nie rozstrzygnięto o całości żądania z [...] marca 2016 r. i nie orzeczono o odmowie przywrócenia terminu. Skoro nie wezwano do usunięcia wątpliwości i odmówiono sprostowania oczywistej omyłki zawartej w piśmie z [...] listopada 2015 r., to wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpatrzenia podania z dnia [...] listopada 2015 r. na przysługującej zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. drodze. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w nawiązaniu do pisma z [...] maja 2016 r. wezwał Z. R. do uzupełnienia braków formalnych podania przez jednoznaczne wskazanie czy stanowi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 37 k.p.a. Wobec potwierdzenia przez Z. R., iż pismo z [...] maja 2016 r. jest wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 37 k.p.a. uznał wezwanie Z. R. za bezskuteczne. Z. R. w dniu 2 sierpnia 2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. i weryfikacji w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie spraw zakończonych decyzjami wskazanymi we wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że skoro nie został wezwany do wyjaśnienia wątpliwości pisma z dnia [...] listopada 2015 r. i odmówiono sprostowania oczywistej omyłki zawartej w piśmie z [...] marca 2016 r., to pisma z dnia [...] listopada 2015 r. oraz z [...] maja 2016 r. zostały pozostawione bez właściwego załatwienia, co powoduje rażącą bezczynność i przewlekłość postępowania. Wniósł o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania oraz ukarania organu grzywną za rażącą bezczynność i przewlekłość postępowania w maksymalnej kwocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentów Z. R. organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2015 r. skarżący złożył osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim [...] dwa pisma. Pierwsze z nich zatytułowane "Podanie O uzupełnienie Decyzji – art. 111 kpa" (pisownia oryginalna), a drugie zatytułowane "Wezwanie w trybie art. 37 kpa do Usunięcia Naruszenia Prawa". W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. zatytułowanym "Podanie O uzupełnienie Decyzji – art. 111 kpa" Z. R. powielił wyrażone w pismach z dnia [...] listopada 2015 r. oraz [...] września 2015 r. żądania uzupełnienia "decyzji o rozstrzygnięcia, jakie Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał (...)" m.in. w dniu [...] września 2015 r. W związku z wydaniem przez ministra właściwego do spraw pracy postanowień z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...], znak: [...], [...] o odmowie uzupełnienia żądanych przez stronę decyzji, pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. zainteresowany poinformowany został o ww. fakcie. Organ podkreślił, że oba pisma Z. R. z dnia [...] listopada 2015 r. sprowadzały się do weryfikacji w trybie art. 161 k.p.a. decyzji wymienionych w punktach 6-19 wydanych przez MOPS i SKO jakie wskazane zostały m.in. w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., 2 sierpnia 2015 r., a których przedmiot jest inny niż decyzji ministra właściwego do spraw pracy z dnia [...] września 2015 r. Na marginesie organ wskazał, że w chwili obecnej przed Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej toczy się postępowanie w związku z koniecznością wykonania wyroku sygn. akt I SAB/Wa 712/14 dotyczącego skargi na bezczynność w przedmiocie wniosku strony z dnia [...] maja 2014 r. W dniu [...] czerwca 2016 r. Minister rozpatrując wniosek strony z dnia [...] maja 2014 r. wydał odpowiednio decyzję znak: [...] odmawiającą zmiany decyzji w rybie art. 161 k.p.a. oraz postanowienie znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania z art. 161 k.p.a. co do poszczególnych decyzji wskazanych we wniosku strony z [...] maja 2014 r. Ustosunkowując się do podniesionego przez Z. R. argumentu, iż doszło z jego "strony do oczywistej omyłki w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r." organ wyjaśnił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości "sprecyzowania" po jakimś czasie pism wnoszonych przez stronę, z powodu ich "oczywistej omyłki". Wobec powyższego nie można było uznać, że Z. R. zachował termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, dalej P.u.s.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w postępowaniach niezakończonych decyzją administracyjną, postanowieniem, innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 1 § 2 ustawy P.u.s. i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy, przy czym, bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność organu. Co istotne, skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego, czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż strona skarżąca, przed złożeniem skargi, wyczerpała tryb przewidziany w przepisie art. 37 § 1 k.p.a. Jak wynika z dokumentów sprawy pismem z dnia [...] maja 2016 r. skarżący złożył do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ustalenie powyższe uzasadnia stwierdzenie, iż wniesienie do sądu niniejszej skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne. Przechodząc do oceny merytorycznej złożonych skarg, godzi się wskazać, iż sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 P.p.s.a.). Nadto nie budzi wątpliwości sądu, iż w świetle art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). W skardze Z. R. zarzucił organowi bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. i weryfikacji w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie spraw zakończonych decyzjami Ministra Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej nr: [...], [...] wszystkie z dnia [...] września 2015 r. Natomiast we wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. złożonym do organu wskazał te same decyzje z tą różnicą, że domagał się ich uzupełnienia w trybie art. 111 k.p.a., a nie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Takie samo żądanie skarżący zawarł w piśmie z [...] września 2015 r. i [...] listopada 2015 r. występując o uzupełnienie w trybie art. 111 k.p.a. wyżej wskazanych decyzji. Organ w odpowiedzi na wniosek [...] listopada 2015 r. poinformował Z. R., że wnioski o uzupełnienie zostały już rozpoznane w ustawowym terminie postanowieniami Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2015 r., w których odmówił uzupełnienia przedmiotowych decyzji. Skoro organ rozpatrzył wniosek już [...] listopada 2015 r., a skarżący ponowił go pismem z dnia [...] listopada 2015 r., to nie pozostawał w bezczynności. Dopiero [...] marca 2016 r. skarżący złożył pismo nazwane sprostowanie, w którym domagał się weryfikacji wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. poprzez rozpoznanie go w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu pisma tego nie można traktować jako sprostowania oczywistej, zdaniem skarżącego, omyłki. Wniosek z [...] listopada 2015 r. w sposób wyraźny i jasny określał żądanie strony i nie wymagał wezwania do wyjaśnienia jego wątpliwości. Biorąc pod uwagę powyższe wskazania, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 132 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.