II SAB/Wa 615/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezesa Prokuratorii Generalnej RP w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się bezczynności co do punktu 5 wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przy rozpatrywaniu jego żądania udostępnienia - przez Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej - informacji publicznej, zawartego w piśmie z [...] maja 2019 r. Wprawdzie w treści skargi posługiwano się równocześnie sformułowaniem "przewlekłość postępowania", lecz - wobec wywodów jej uzasadnienia - Wnioskodawca zarzucał w istocie organowi bezczynność. W tym więc zakresie rozpatrzył sprawę Sąd. W skardze wniesiono o: - stwierdzenie, że organ pozostawał w sprawie w bezczynności oraz miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie Wnioskodawcy sumy pieniężnej w wysokości połowy maksymalnej kwoty, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie opubl. w Dz.U. z 2019 r., poz. 2325). Uzasadniając skargę wskazano: - wniosek dotyczył udzielenie odpowiedzi wobec żądania wskazania: "1. Procentowo ujęta liczba wygranych przez Skarb Państwa (dalej jako SP) spraw cywilnych przed sądami powszechnymi w latach 2016, 2017 i 2018, w których SP był reprezentowany przez PGRP, z podziałem na: 1) sprawy, w których SP był powodem, 2) sprawy, w których SP był pozwanym; 2. Liczba ugód zawartych na podstawie art. 54a ustawy o finansach publicznych w sprawach cywilnych, w których SP był reprezentowany przez PGRP, ze wskazaniem, w jakiego rodzaju sprawach zawarto najwięcej ugód, w tym wskazanie liczby ugód w sprawach cywilnych, w których SP reprezentowany przez PGRP, był powodem; 3. Procentowy udział ugód zawartych na podstawie art. 54a ww. ustawy w łącznej liczbie spraw prowadzonych przez PGRP oraz łącznej liczbie spraw prawomocnie zakończonych; 4. Liczba spraw wszczętych przez SP reprezentowany przez PGRP przeciwko funkcjonariuszom publicznym na podstawie ustawy z dnia 20.01.2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, z późn. zmian., z podziałem na poszczególne lata; 5. Udostępnienie - po odpowiednio zgodnym z rozporządzeniem RODO zanonimizowaniu danych powoda - następujących dokumentów: 1) wyroku Sądu Okręgowego wraz z uzasadnieniem, 2) apelacji złożonej przez SP reprezentowany przez PGRP, 3) wyroku Sąd Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem, w sprawie, o której informuje [...] Fundacja [...] na stronie: [...]", - na wniosek nie udzielono w terminie odpowiedzi; spowodowało to wytyk Wnioskodawcy z [...] maja 2019 r., - [...] maja 2019 r. Wnioskodawca otrzymał odpowiedź organu; informował o uchyleniu się w istocie od udostępnienia żądanej informacji, - pismem z [...] czerwca 2019 r. Wnioskodawca ponowił wniosek; poinformował organ, że jego żądanie dotyczył informacji prostych; z daleko idącej ostrożności wykazał też szczególnie istotny interes publiczny w udostępnieniu żądanej informacji; zmodyfikował wniosek w zakresie pkt 5 - wniósł o udostępnienie mu informacji publicznej poprzez: 1. wskazanie podmiotów zastępowanych wraz z podaniem ich wszelkich danych w taki sposób, bym mógł - wyłącznie w oparciu o informację udostępnioną przez organ - wystąpić do nich z wnioskiem o udostępnienie żądanych dokumentów, 2. wskazanie właściwych sądów powszechnych, które prowadziły sprawy, 3. sygnatur spraw przed tymi sądami, - na pismo z [...] czerwca 2019 r. Wnioskodawca nie otrzymał żadnej odpowiedzi; [..] czerwca 2019 r. poczynił kolejny wytyk; nie otrzymał nań żadnej odpowiedzi, - [...] sierpnia 2019 r. Wnioskodawca wniósł do Prezesa Rady Ministrów ponaglenie, w związku z bezczynnością organu w sprawie, - organ pozostaje w bezczynności do chwili wniesienia skargi (datowana na [...] sierpnia 2019 r.), - do oceny działań i zaniechań organu należy stosować miarę najwyższej staranności; oznacza to, że nawet nieznaczne naruszenie przezeń obowiązków (w tym także ustawowych terminów załatwienia sprawy), stanowi w każdym przypadku ich naruszenie; należy uznać, że bezczynność w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - mając to na uwadze, a także okoliczność, że - mimo czynienia przez Wnioskodawcę wytyków niezałatwienia sprawy w terminie – organ pozostaje w uporczywej bezczynności, zaś monitowanie sprawy wymagało zaangażowania czasowego i intelektualnego Wnioskodawcy, zasadnym i koniecznym jest przyznanie mu sumy pieniężnej na zasadach określonych w art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniesiono m.in.: - pismem z [...] maja 2019 r. poinformowano Wnioskodawcę, że dane o których mowa w pkt 1 żądania są zawarte w sprawozdaniach organu, dostępnych zarówno na stronie internetowej prokuratoria.gov.pl jak i na stronach Sejmu RP.; są tam zawarte również dane dotyczące ilości zawartych ugód; wskazano też, że art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869) wszedł w życie 1 czerwca 2017 r.; we wcześniejszym okresie ugody również mogły być zawierane, przy czym ich podstawą prawną nie był dany artykuł; w ten sposób zostały załatwiono żądania zawarte w pkt 1 - 3 wniosku; co do pkt 4 wezwano Wnioskodawcę do wskazania interesu publicznego zaś do pkt. 5 uznano, że informacje te nie podlegają udostępnieniu, z uwagi na brzemiennie regulacji dotyczących tajemnicy Prokuratorii Generalnej, - Wnioskodawca złożył kolejne pismo (z [...] czerwca 2019 r.); zawierało ono argumentację przemawiającą za uznaniem, że informacje - o których mowa w pkt 4 - nie stanowią informacji przetworzonej; ponadto polemizowano z prawidłowością danych, zawartych w sprawozdaniach organu oraz zmodyfikowano wniosek, zawarty w pkt 5 - ograniczanie do wskazania podmiotów zastępowanych, sądów przed którymi prowadzone było postępowanie oraz sygnatur spraw, - pismem z [...] lipca 2019 r. organ poinformował, że nie prowadzi i nie prowadził spraw wskazanych w pkt 4 wniosku; tym samym dany punkt wniosku również został załatwiony, - Wnioskodawca zawracał się z pismami (mailami) o przyspieszanie rozpoznania jego wniosku w dniach [...] czerwca, [...] czerwca, [...] czerwca oraz [...] sierpnia, zaś [...] sierpnia 2019 r. (doręczenie – [...] sierpnia 2019 r.) złożył skargę na bezczynność organu, - pismem z [...] sierpnia 2019 r. organ przekazał Wnioskodawcy informacje, o których mowa w zmodyfikowanym pkt 5 wniosku, - wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy żądane przez niego informacje zostały udzielone: w zakresie pkt 1 - 3 pismem z [...] maja 2019 r. poprzez odesłanie do powszechnie dostępnych dokumentów zawierających te informacje, w zakresie informacji z pkt 4 pismem z [...] lipca 2019 r. oraz w zakresie pkt 5 pismem z [...] sierpnia 2019 r.; tym samym udostępniono wszelkie żądane informacje. Dodatkowym pismem Wnioskodawca podtrzymał skargę (k. 19-19v). Prezentował nadal stanowisko, jakoby organ nie zrealizował jego żądania, określonego w pkt 1-3 wniosku. Wywodził, że realizacja wniosku w pkt 5 była skutkiem złożenia skargi. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego akta lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. W., H. M., M. R., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). W realiach rozpatrywanej sprawy organ – wedle stanu na dzień wniesienia skargi - nie wskazał końcowego termin jej załatwienia. W tym dniu ([...] lipca 2019 r.) nie wydano orzeczenia o odmowie udostępnienia informacji ani jej nie udostępniono w żądanym zakresie (tak stanowisko skargi). Organ więc – w myśl reguł art. 37 ust. 1 K.p.a. – mógł postawać w bezczynności, co było przedmiotem oceny Sądu. Taki jest też w istocie zarzut skargi, choć używano tam także określenia "przewlekłość postępowania". Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy zostanie ona udostępniona - nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku - tak art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (aktualnie opubl. w Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej "ustawą o informacji". Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź organ nie dysponuje w ogóle żądaną informacją, powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność organu, od którego żądano informacji. W rozpatrywany przypadku poza sporem jest stan faktyczny w jego istotnych dla dalej sprawy elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych danych i stanowią one informację publiczną. bezsporne są terminy kierowania żądań i udzielanych odpowiedzi – zreferowane wcześniej, za stanowiskami stron Chybione jest natomiast stanowisko Wnioskodawcy, jakoby niezrealizowanego żądania zawartego w pkt 1 - 3 jego pisma. Idea zapewnienia dostępu do informacji publicznej to umożliwienie obywatelom wglądu do danych urzędowych, w zakresie w jakim nie jest to możliwe, przy zastosowaniu typowych, dostępnych narzędzi wyszukiwania – np. w ramach sieci internet. Nie jest natomiast celem tej instytucji prawnej nałożenie na organy administracji obowiązku wyszukiwania, czy opracowanie publicznie dostępnych informacji - wedle potrzeb obywateli do założonych przez nich celów - a więc ponoszenie w związku z tym nakładów ze środków publicznych Chodzi więc o dostęp do informacji, pozostających w dyspozycji organów publicznych, lecz dotychczas powszechnie publicznie niedostępnych. W danym kontekście ocenić należy żądania wyrażone w pkt 1-3 pisma Wnioskodawcy. Organ wskazał Wnioskodawcy (pismo z [...] maja 2019 r. ), że można odnaleźć dane informacje na stronach prowadzonych przez określone organy. W istocie - przykładowo pod adresem http://www.sejm.gov.pl/ - wyszukać można, oznaczone jako druk sejmowy nr [...] "[...].". Na jego stronie 4, 11 oraz 14 i 15 zamieszczono szereg informacji, dotyczących przedmiotowo zadanych pytań. Organ nie był w takiej sytuacja obowiązany do sporządzania wyciągu z tych informacji dla potrzeb wnoszącego o ich udostępnianie. Analogiczne informacje dotyczą lat poprzednich i są możliwe do odnalezienia za pomocą typowych instrumentów wyszukiwania dokumentów. O ile z kolei Wnioskodawca żąda informacji innych niż zawarte w powoływanych przez organ zestawieniach, obowiązany był sprecyzować ich zakres - ponad te publicznie dostępne a wskazane przez organ. Jeżeli chodzi o informacje wykraczające poza objęte sporządzonymi dla potrzeb sprawozdawczych zestawień, rolą organu będzie wówczas rozważenie, czy nie chodzi o tzw. informacje przetworzone - czy pozostają one w dyspozycji organu - a jeśli nie - czy ich sporządzenie wymaga znaczniejszego nakładu pracy. Nie mieści się w zakresie udostępniania informacji publicznej polemizowanie z prawidłowością dostępnych publicznie danych (tak pismo Wnioskodawcy z [...] czerwca 2019 r.). W rozpoznawanej sprawie Wnioskodawca nie wskazał natomiast precyzyjnie, jakich informacji - spośród żądanych - nie może odnaleźć w publicznie dostępnych sprawozdaniach. Jego wniosek, w zakresie ogólnym - sformułowany w pkt 1-3 - należy więc uznać za zrealizowany. Udzielając odpowiedzi wyłącznie nieznacznie uchybiono 14 dniowemu terminowi, wskazanemu w art. 13 ust. 1 ustawy o informacji (wniosek opatrzony datą [...] maja 2019 r. - odpowiedź organu [...] maja 2019 r.). Uzupełniając skargę Wnioskodawca nie kwestionował zrealizowania żądania w zakresie pkt 4 jego pisma. Ponieważ - realizując w tym zakresie wniosek - nie przekroczono terminu 2 miesięcy, określonego art. 13 ust. 2 wskazanej ustawy, (wniosek [...] maja 2019 r. - pismo organu [...] lipca 2019 r.), a – jak wskazuje organ - niezbędne było wcześniejsze zgromadzenie pewnych informacji, nie sposób w danym zakresie przepisywać organowi bezczynności. Bez znaczenia dla sprawy jest w takiej sytuacji to, czy dana informacja stanowiłaby tzw. przetworzoną (tak wcześniejsze stanowisko organu). Zasadny jest natomiast zarzut pozostawania przez organ w bezczynności, co do realizacji wniosku zakresie pkt 5 (właściwie doprecyzowany pismem z [...] czerwca 2019 r. - zrealizowany [...] sierpnia 2019 r.). Przy tym - na dzień wyrokowania przez Sąd - wniosek także w danym zakresie został rozpatrzony - informacja udzielona (okoliczność niekwestionowana przez Wnioskodawcę w dodatkowym piśmie k. 19-19v). Nie sposób wykluczyć wprawdzie, że realizacja wniosku w tym zakresie była następstwem wniesienia skargi (tak: wywody Wnioskodawcy) Jednakże brak podstaw dla założenia, jakoby organ celowo zwleka z załatwieniem wniosku. Równocześnie uchybienie terminowi udzielenia informacji (maksymalnie 2 miesiące) nie było znaczne. Zaczął on biec od właściwego sprecyzowania wniosku – [...] czerwca 2019 r. Wyklucza to przyjęcie jakoby bezczynność organu w sprawie miała cechy rażącego naruszenia prawa. Nie ma w takiej sytuacji przesłanek dla zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy sumy pieniężnej – w szczególności w maksymalnej, przewidzianej ustawą stawce, wedle żądania skargi. Bezsprzecznie skierowanie do organu licznych pism i ponagleń mogło być dla Wnioskodawcy określonym obciążeniem. Gdy jednak stwierdzone nieprawidłowości nie mają znaczniejszego wymiaru, nie może to samo w sobie stanowić podstawy zasądzenia sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia, zwłaszcza w znaczniejszej wysokości (tak żądanie skargi). Skoro w przedmiocie pkt 5 wniosku udzielono informacji, Sąd odstąpił od zobowiązania organu do podjęcia czynności w danym zakresie. Wskazano wyłącznie, że pozostawał on w bezczynności. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 3 sentencji wyroku. W pkt 4 zasądzono zwrot od organu kosztów postępowania, które obejmują uiszczony wpis. ----------------------- 2