II SAB/Wa 63/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. J. na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rozliczenia rocznego emerytury policyjnej postanawia - odrzucić skargę- Pismem z dnia 16 września 2015 r. Departament Kontroli, Skarg i Wniosków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przekazał Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (dalej "Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW") pismo K. J. z dnia [...] września 2015 r., celem przedstawienia stanowiska w sprawie. We wskazanym wyżej piśmie zatytułowanym "Skarga" K. J., powołując się na art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U., poz. 708 ze zm. dalej "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym") oraz art. 156 i art. 157 K.p.a., wniósł o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz dnia [...] grudnia 2011 o rozliczeniu rocznym emerytury policyjnej. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW pismem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] przekazał Departamentowi Kontroli, Skarg i Wniosków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych swoje stanowisko odnośnie opisanego wyżej wniosku K. J. K. J. w piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. wezwał Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW do usunięcia naruszenia prawa w związku z niezałatwieniem jego wniosku [...] września 2015 r. W dniu 9 stycznia 2017 r. K. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności wskazanych wyżej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W niniejszej sprawie K. J. przedmiotem skargi uczynił bezczynność Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW w przedmiocie rozpatrzenia wniosku [...] września 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r. o rozliczeniu rocznym emerytury policyjnej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji, w stosunku do funkcjonariuszy m.in. Policji, organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego wszczyna się na wniosek zainteresowanego (art. 32 ust. 3 tej ustawy). Postępowanie, o którym mowa w ust. 3, powinno być zakończone nie później niż w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku (art. 32 ust. 3a ustawy). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 32 ust. 4 ustawy). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3 (art. 32 ust. 5 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 41 ust. 1 ustawy zaopatrzeniu emerytalnym w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach art. 104 ust. 1a-6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Stosownie natomiast do treści art. 41b ust. 1 ustawy zaopatrzeniu emerytalnym rozliczenie emerytury i renty w związku z osiągnięciem przychodu, o którym mowa w art. 41 ust. 1, następuje po upływie roku kalendarzowego w stosunku rocznym lub miesięcznym. Powołane wyżej przepisy art. 41 oraz 41 b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stanowiły podstawę prawną decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r. Z decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że w 2008 r. skarżący pobrał nienależne świadczenie w kwocie 2 197, 88 zł. Natomiast z decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., stanowiącej rozliczenie świadczeń za 2009 r., wynika, że skarżący pobrał świadczenie nienależne w kwocie 3 877,63 zł. W obydwu decyzjach wskazano, że kwota nienależnie pobranego świadczenia będzie potrącona z bieżącej emerytury, po uprawomocnieniu się decyzji. Decyzje ta miały zatem wpływ na wysokość świadczenia pobieranego przez skarżącego, stąd też służyło od nich odwołanie do sądu powszechnego, stosownie do treści art. 32 ust 4 tej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) Sąd Najwyższy podjął uchwałę z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10, w której stwierdził, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (OSNP 2011/17-18/233). Uchwale tej nadana została moc zasady prawnej. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku, gdy prawo lub obowiązek stwierdzone było decyzją, to jej "unieważnienie", chociaż odnosi się do decyzji "unieważnionej", to przecież odnosi się także, a nawet przede wszystkim, do prawa lub obowiązku poprzednio stwierdzonego. "Dotyczy" więc przedmiotu o którym mowa tak w art. 83 ust. 1 ustawy systemowej (ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jak i w art. 476 § 2 K.p.c. Chociaż bezpośrednim przedmiotem postępowania jest wówczas wadliwa decyzja Zakładu, to nie sposób rozpoznać tego przedmiotu bez także bezpośredniego wglądu w stosunek prawny ubezpieczenia społecznego, w jego treść. Pogląd wyrażony w powyższej uchwale zasługuje w pełni na uwzględnienie w niniejszej sprawie, albowiem wniosek skarżącego z dnia [...] września 2015 r. dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji o rozliczeniu rocznym emerytury policyjnej. Abstrahując od tego, czy Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW jest właściwy do stwierdzenia nieważności wskazanych wyżej decyzji oraz od tego, czy w świetle obowiązujących przepisów w ogóle dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności tego typu decyzji w oparciu o art. 156 K.p.a., stwierdzić należy, że wniosek skarżącego, którego rozpatrzenia domagał się on w niniejszej sprawie, jest wnioskiem w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Żądanie skarżącego dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie zmienia zatem faktu, że cały czas mamy tu do czynienia ze sprawą dotyczącą uprawnień emerytalnych skarżącego, a w sprawach tego typu właściwy jest sąd powszechny. Należy bowiem zwrócić uwagę na treść art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiącego, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 K.p.c. powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.), zaś organami rentowymi są także organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Z uwagi na powyższe regulacje nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o rozliczeniu rocznym emerytury policyjnej. W tej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.