II SAB/Wa 634/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-12
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Olga Żurawska - Matusiak, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. jako podmiot wykonujący zadania publiczne jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na wniosek, nawet jeśli wnioskodawca jest w sporze cywilnoprawnym z tym podmiotem?Ratio decidendi
Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o., jako operator systemu dystrybucyjnego gazu, wykonuje zadania publiczne i jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego i nie może być ograniczane ze względu na spór cywilnoprawny między wnioskodawcą a podmiotem zobowiązanym. Podmiot zobowiązany musi udostępnić informację w sposób i formie zgodnej z wnioskiem, chyba że istnieją ku temu techniczne przeszkody, co należy odpowiednio uzasadnić i zaproponować alternatywę.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o udostępnienie dokumentacji technicznej i prawnej dotyczącej urządzeń gazowych na ich nieruchomości. Polska Spółka Gazownictwa (PSG) początkowo informowała o kompletowaniu dokumentów, a następnie odmówiła udostępnienia, wskazując na możliwość zapoznania się z dokumentami w siedzibie, a także sugerując, że sprawa ma charakter cywilnoprawny. Skarżący wnieśli skargę na bezczynność PSG, zarzucając nieudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie oraz niewydanie rozstrzygnięcia o odmowie. Sąd uznał, że PSG pozostaje w bezczynności.Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązano Polską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. do rozpatrzenia wniosku skarżących o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku. 2. Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Zasądzono od Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska - Matusiak, Andrzej Góraj, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.H.i L.H. na bezczynność Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. 1. zobowiązuje Polską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku skarżących M. H. i L. H. z dnia [...] września 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w [...] solidarnie na rzecz skarżących M. H. i L. H. kwotę 474 (słownie: czterysta siedemdziesiąt cztery) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik M. i L. H. wezwał PGNIG [...] z siedzibą w W. do zawarcia umowy w przedmiocie ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu na rzecz Spółki dotyczącej posadowionych urządzeń gazowych na nieruchomości stanowiącej własność jego mocodawców położonej w miejscowości R., [...] oraz o wypłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z ww. wymienionej nieruchomości za okres od dnia 21 czerwca 2003 r. do dnia 21 czerwca 2013 r.
W piśmie tym zawarł jednocześnie wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na działkach będących własnością jego mocodawców, w szczególności do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na ww. działkach oraz innych dokumentów techniczno-prawnych (protokołów odbiorów technicznych i przekazania do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych przekazania na rzecz ówczesnego państwowego przedsiębiorstwa przesyłowego, dzienników budów, decyzji wydanych przez ówczesne organy administracji publicznej np. Urzędy Wojewódzkie, Burmistrzów Miast, Wojewódzkich Zarządów Rozbudowy Miast i Osiedli itp. ustalające miejsce i warunki realizacji budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych, decyzji zatwierdzających plan inwestycyjny w zakresie budowy i lokalizacji urządzeń przesyłowych wraz z planem realizacyjnym obejmującym część opisową i graficzną wybudowanych urządzeń przesyłowych, planów z mapkami itp.).
W odpowiedzi na powyższe wystąpienie, Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (działająca wcześniej pod firmą PGNIG [...].), Oddział w T. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. poinformowała pełnomocnika wnioskodawców, że obecnie jest w trakcie kompletowania dokumentacji z okresu gazyfikacji opisanego terenu, a z uwagi na okres budowy urządzeń na nieruchomości wnioskodawców weryfikacja dokumentów przedłuża się. Jednocześnie Spółka wyjaśniła, że po skompletowaniu dokumentacji i zweryfikowaniu wszystkich niezbędnych danych udzieli merytorycznej odpowiedzi.
W piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. pełnomocnik M. i L. H. wezwał Polską Spółkę Gazownictwa o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Poinformował Spółkę, że zobowiązuje się do pokrycia kosztów wykonania i przesłania kserokopii przedmiotowych dokumentów
Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdziła, że nie może uznać zgłoszonego roszczenia.
Jednocześnie poinformowała pełnomocnika, że na przedmiotowej działce posadowiona jest sieć gazowa wybudowana w roku 1994 przez Społeczny Komitet Gazyfikacyjny zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa na podstawie prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] kwietnia1994, która została wydana po uzyskaniu zgód wszystkich właścicieli nieruchomości. W przypadku przedmiotowej nieruchomości zgody udzielił L. H. Po zakończeniu inwestycji sieć gazowa została przekazana na majątek Zakładu Gazowniczego w K. bez żadnych zobowiązań finansowych i prawnych. Ponadto do przedmiotowego gazociągu podłączony jest przyłącz gazu zasilający budynek wnioskodawcy.
W odniesieniu do złożonego przez pełnomocnika wniosku o dostęp do informacji publicznej ww. Spółka stwierdziła, że jest w posiadaniu następujących dokumentów: decyzja pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., protokołu uproszczonego odbioru końcowego i przekazania do użytku z dnia [...] lutego 1995 r., oświadczenie L. H. o niewnoszeniu sprzeciwu do ustalenia lokalizacyjnego przebiegu rurociągu gazowego i wyrażeniu zgody na przejście po działkach podczas budowy i remontu gazociągu.
W tym zakresie Spółka poinformowała pełnomocnika, że z powyższymi dokumentami można zapoznać się w siedzibie Zakładu w K., po wcześniejszym, telefonicznym, uzgodnieniu terminu z pracownikami tego Zakładu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, pełnomocnik skarżących M. i L. H. wniósł o stwierdzenie bezczynności Polskiej Spółki Gazownictwa z siedzibą w [...] oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając bezczynność polegającą na:
1. nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia [...] września 2013 r.
w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.d.i.p."
2. niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że argumentem przemawiającym za obowiązkiem stosowania przez spółkę prawa handlowego zajmującą się dystrybucją gazu, ustawy o dostępie do informacji publicznej jest art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.. Przepis ten stanowi, iż zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zadanie publiczne cechuje zaś powszechność
i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych
w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się
z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja gazu i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo gazownicze ze względu na znaczenie paliwa gazowego dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, są wyrazem urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP.
Żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii gazowych dotyczy zatem "sprawy publicznej" i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy.
Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, że wniesienie skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej nie jest obwarowane jakimkolwiek terminem, a skarga na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia.
Wskazał nadto, że do dnia sporządzenia skargi Spółka ani nie udzieliła informacji, ani nie wydała rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji.
W odpowiedzi na skargę Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o oddalenie skargi.
Uzasadniając swoje stanowisko Spółka podniosła, że przedmiotowa sieć gazowa została wybudowana przez Społeczny Komitet Gazyfikacji Gminy R. zawiązany przez mieszkańców tej gminy zainteresowanych odbiorem paliwa gazowego. W skład tego komitetu wchodził skarżący L. H., co znajduje potwierdzenie w wykazie osób wyrażających zgodę na realizację rurociągu pod pozycją nr [...]. Realizacja tej inwestycji nastąpiła na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1994 roku, zatwierdzającej plan realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę sieci gazowej średniego ciśnienia wraz z przyłączeniami domowymi we wsi R. Do budowy gazociągu doszło więc bezpośrednio przez mieszkańców R. oraz ich kosztem i staraniem, w tym właścicieli działki nr [...] (skarżących). Zgodnie z adnotacją zawarta na w/w decyzji, otrzymali ją właściciele działek za pośrednictwem Urzędu Gminy R. Następnie sieć ta przekazana została przez w/w Komitet na rzecz poprzednika prawnego Spółki, co znajduje potwierdzenie w treści protokołu odbioru końcowego z dnia [...] lutego 1995 roku.
Tym samym, zdaniem Spółki, właściciele przedmiotowej nieruchomości, przez którą przeprowadzono gazociąg, jako mieszkańcy R. objęci zostali gazyfikacją i jednocześnie właściciele nieruchomości działający w ramach wymienionego wyżej Komitetu byli stroną postępowania administracyjnego, w toku którego wydano decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny i udzielającą pozwolenia na budowę sieci gzowej. W rezultacie mieli również zapewniony dostęp do ww. decyzji, jak też akt postępowania administracyjnego i mogą w dalszym ciągu domagać się ponownego udostępnienia decyzji związanych z budową sieci gazowej położonej na swojej nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Spółka podniosła, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje i nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy, nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a zainteresowany nie ma innego trybu dostępu do niej, bowiem art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wyłącza stosowanie jej przepisów w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie.
Takim innym trybem dostępu do decyzji administracyjnej jest w niniejszej sprawie tryb przewidziany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie w art. 73 K.p.a.).
Spółka podniosła jednocześnie, iż spraw indywidualnych, wynikających ze sporu na tle zawartego przez strony kontraktu, nie można kwalifikować jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej
i danych, dotyczących sytuacji majątkowej kontrahenta, żądać w tym trybie. Takim kontraktem jest natomiast niewątpliwie zgoda właściciela nieruchomości oraz umowa przekazania sieci gazowej, zawarta w celu przesyłu paliwa gazowego przez Spółkę do m.in. budynku skarżącego, który to przesył niemożliwy jest bez jednoczesnego korzystania z nieruchomości skarżącego, polegającego chociażby na posadowieniu gazociągu pod powierzchnią gruntu. Taki sam charakter ma umowa, której przedmiotem jest ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości skarżącego, o zawarcie której zwrócił się do Spółki. W okolicznościach niniejszej sprawy roszczenia i wnioski skarżącego są więc sprawą indywidualną, prywatną o charakterze cywilnoprawnym, która winna zostać rozstrzygnięta przez właściwe sądy powszechne. W takiej sytuacji skarżący może zaś uzyskać dostęp do żądanych dokumentów na podstawie art. 187 § 2 pkt 3 i 4 K.p.c., zgodnie z którym w pozwie można wnioskować o zobowiązanie pozwanego do dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu lub zażądać na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich.
W piśmie procesowym z dnia 23 września 2014 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że Spółka w odpowiedzi na skargę, w żaden sposób nie wykazała, że wnioskowana przez skarżących informacja publiczna została im udostępniona. Nawet gdyby został przedstawiony dokument potwierdzający tą okoliczność to mógłby on dotyczyć wyłącznie L. H.
Podniósł również, że zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2013 r. jest znacznie szerszy, niż to sugeruje Spółka w odpowiedzi na skargę. Także korespondencja prowadzona między stronami, prowadzi do takie wniosku. Wskazał przy tym na fakt, iż pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. Spółka wskazała, iż posiada wskazaną tam dokumentację mieszczącą się w zakresie złożonego wniosku, oraz że udostępni to jedynie do wglądu, mimo wyraźnego wskazania w treści wniosku, iż oczekiwaną formą i sposobem udostępnienia informacji jest przesłanie kserokopii.
Wskazał również, że w świetle art. 2 ust 1 u.d.i.p. każdy może uzyskać informację publiczną. Skarżący nie mają możliwości uzyskania wnioskowanych informacji w jakimkolwiek innym znanym trybie. Nie posiadają oni bowiem wiedzy pozwalającej na dokładną identyfikację wnioskowanej dokumentacji oraz ewentualnych organów czy archiwów, które miałyby jej ową dokumentację udostępnić, o ile takowe istnieją. Jednocześnie wskazał, że decyzje i dokumenty dotyczące budowy linii energetycznych są dokumentami, w których posiadaniu pozostaje inwestor, a jeżeli inwestorem jest podmiot realizujący zadania publiczne, to i decyzje te i dokumenty służą realizowaniu zadań publicznych przez taki podmiot. Narażenie na koszty oraz ogromne zaangażowanie czasowe związane z samodzielnym poszukiwaniem wnioskowanej dokumentacji, przez Skarżących, zważywszy na brak możliwości dokładnej prze nich identyfikacji przedmiotowych dokumentów, stałoby w sprzeczności ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem prawa skarżących.
Podniósł również, że Spółka w dalszym ciągu nie przesłała wnioskowanych przez skarżących dokumentów. W sprawie nie wydano również żadnego rozstrzygnięcia przewidzianego prawem co do żądanych informacji publicznych. Przesyłanie skarżącym bezprzedmiotowych pism, miało jedynie na celu, uchylenie się przez Spółkę od jej ustawowego obowiązku – udostępnienia informacji publicznej informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
W ocenie Sądu, skarga na bezczynność Polskiej Spółki Gazownictwa Sp.
z o.o. z siedzibą w W. zasługuje na uwzględnienie.
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Organ administracji pozostaje w bezczynności w szczególności w przypadku, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej bądź też nie podjął rozstrzygnięcia stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n. wraz
z powołanym orzecznictwem).
Do udostępniania informacji publicznej, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą [...] jest zobowiązana do rozpoznania przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zauważyć bowiem należy, że działalność Spółki obejmuje m. in. poszukiwania i eksploatację złóż gazu ziemnego, ropy naftowej oraz import, magazynowanie, obrót oraz dystrybucję paliw gazowych
i płynnych. Zgodnie natomiast z definicją celu publicznego zawartą w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), celami publicznymi są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z uwagi zatem na wagę
i zakres zadań wykonywanych przez Spółkę, a przede wszystkim obowiązki tego podmiotu jako operatora systemu dystrybucyjnego gazu oraz mając na uwadze brzmienie powołanego wyżej art. 6 pkt 2 ustawy, jest ona jednostką organizacyjną użyteczności publicznej, wykonującą zadania publiczne w rozumieniu powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. i wobec czego podlega regulacjom tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
Jednocześnie, w ocenie Sądu, żądane przez skarżącą informacje mają charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Informacją taką jest w szczególności informacja o danych publicznych, w tym "treść i postać dokumentów urzędowych", a zwłaszcza "treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć" (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 1 u.d.i.p.).
We wniosku z dnia [...] września 2013 r. skarżący wystąpili o udostępnienie dokumentacji technicznej i prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji urządzeń infrastruktury przesyłowej na działkach będących ich własnością, w szczególności do przedłożenia wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji, budowy, posadowienia, przebudowy, remontów i eksploatacji tych urządzeń na ww. działkach oraz innych dokumentów techniczno-prawnych.
Sąd nie podziela argumentacji Spółki, iż zawarte we wniosku z dnia
z dnia [...] września 2013 r. żądanie udostępnienia wskazanych dokumentów nie może być oceniane w oparciu o przepisy ustawy, albowiem dokumenty te wiążą się
z dochodzeniem przez skarżących od Spółki roszczeń cywilnoprawnych.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej
i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo dostępu do informacji publicznej ma zatem konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Prawu temu odpowiada obowiązek udzielania obywatelom informacji publicznej przez podmioty wskazane w ustawie, do których, jak wskazano wyżej, należy Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o.
Przepis art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnej ingerencji w zakres omawianego prawa, wskazując, iż ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach wartości, jakimi są: ochrona wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Ograniczenia dostępności informacji publicznej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane (prawo do informacji publicznej). Wskazana regulacja winna także być adekwatna do celu, jaki temu ograniczeniu przyświeca (np. ochrona prywatności), który to cel musi być również kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej (interes jednostki, interes Państwa). Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (por. wyrok NSA
z dnia 6 grudnia 2012 r., I OSK 2022/12, niepubl.).
Decyzje administracyjne, stanowiące podstawę lokalizacji i budowy przez przedsiębiorstwo linii gazowych na nieruchomościach innych podmiotów ze swej istoty stanowią przedmiot informacji publicznej. W świetle bowiem utrwalonego orzecznictwa sądowego, dokumentacja związana z procesami inwestycyjnymi, w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty są dokumentami,
do których dostęp gwarantuje ustawa, jeżeli znajdują się one w posiadaniu podmiotu, do którego kierowany jest wniosek o taką informację (wyroki WSA w Krakowie: z dnia 15 stycznia 2013 r., II SAB/Kr 184/12, niepubl., z dnia 28 stycznia 2013 r., II SAB/Kr 212/12, niepubl. oraz z dnia 17 kwietnia 2013 r., II SAB/Kr 21/13, niepubl., wyroki WSA w Poznaniu: z dnia 29 maja 2008 r., IV SA/Po 545/07, Lex nr 516697 oraz
z dnia 19 grudnia 2007 r., IV SA/Po 652/07, Lex nr 460751).
Przyjęcie, jak tego domaga się Spółka, że tego rodzaju dokumenty urzędowe będące w posiadaniu przedsiębiorstwa gazowniczego "tracą" charakter informacji publicznej w przypadku, gdy ich udzielenia domaga się osoba fizyczna pozostająca
w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem, jest nie tylko sprzeczne
z duchem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, ale nadto byłoby nielogiczne. Ocena, czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie może być odmienna w zależności od tego, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej właściwy podmiot nie jest zresztą upoważniony do badania interesu prawnego ani nawet faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Jedynie w przypadku informacji przetworzonej ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.).
Jeżeli konkretny dokument ma charakter informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony wówczas, gdy jego udostępnienie, zdaniem przedsiębiorstwa, mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla tego podmiotu
w ewentualnym przyszłym procesie cywilnym. W ocenie składu orzekającego
w niniejszej sprawie, odmienna wykładnia powołanych przepisów naruszałaby istotę prawa podmiotowego do informacji publicznej, a także godziłaby w zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
Odnosząc się natomiast do argumentacji Spółki, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy wówczas, gdy żądane informacje osiągalne są
w innym trybie, podnieść należy, iż nie zostało wykazane, by skarżący byli stroną ewentualnych postępowań w sprawie lokalizacji i budowy sieci gazowej
w R., co umożliwiałoby im dostęp do żądanych dokumentów na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. Wbrew twierdzeniom Spółki, z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby skarżący byli członkami Społecznego Komitetu Gazyfikacji Gminy R. oraz aby uczestniczyli w postępowaniach administracyjnych dotyczących lokalizacji i budowy sieci gazowej w tej miejscowości. W szczególności, za dokument świadczący o statusie skarżących jako stron postępowania administracyjnego nie może być uznana decyzja z dnia [...] kwietnia 1994 r. W rozdzielniku tej decyzji bowiem wskazano jako jej adresatów podmioty zbiorowe: "Społeczny Komitet Gazyfikacji Gminy R." oraz "właściciele działek za pośrednictwem Urzędu Gminy R.". Dokument ten nie wskazuje zatem na fakt uczestniczenia skarżących w ww. postępowaniu administracyjnym. Samo bowiem wyrażenie zgody na przebieg rurociągu gazowego przez L. H. nie oznacza, że był on członkiem wspomnianego Komitetu Gazyfikacji.
Także, ewentualna możliwość zwrócenia się przez skarżących o udostępnienie żądanych dokumentów do jakiegokolwiek innego podmiotu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie wyłącza uprawnienia do zwrócenia się z tym wnioskiem do Spółki, skoro jest ona podmiotem objętym regulacją tej ustawy.
Z tych powodów należało uznać, że wskazana wyżej norma kolizyjna z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wykluczała w tym przypadku zastosowania przepisów tej ustawy.
Odnośnie natomiast poinformowania skarżących w piśmie Spółki z dnia [...] grudnia 2013 r. o możliwości osobistego zapoznanie się z posiadanymi dokumentami po wcześniejszym uzgodnieniu terminu, z czego jednak zainteresowani nie skorzystali, należy przypomnieć, iż stosownie do treści art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Z cytowanych norm wynika, że powiadomienie o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem, ze wskazaniem, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, obwarowane jest zarówno terminem, w którym wnioskodawca ma się ustosunkować do propozycji organu, jak i rygorem, który podlega zastosowaniu w przypadku niezłożenia wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu. Dla przyjęcia, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej proceduje zgodnie z ustawą, wymagane jest zatem, by powiadomienie o potrzebie sprecyzowania wniosku zostało opatrzone rygorem i terminem na jego realizację. Zamieszczenie tych elementów w powiadomieniu wpływa bowiem na dalszy tok procedowania, a wobec braku sprecyzowania wniosku – pozwala podmiotowi zobowiązanemu na podjęcie czynności zmierzających do wydania decyzji o umorzeniu postępowania o udzielenie informacji publicznej, co uzasadnia konieczność stosowania w tym zakresie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Wymogów powyższego przepisu nie spełnia zatem pismo Spółki z dnia [...] grudnia 2013 r. Otóż w powołanym piśmie Spółka nie powiadomiła wnioskodawców o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie zawarła pouczenia, że jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia nie zostanie złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, to postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone. Nie została tym samym wdrożona przez Spółkę procedura z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. mająca na celu udostępnienie informacji publicznej w inny sposób lub w innej formie niż określona we wniosku.
Reasumując, z akt sprawy wynika, że Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. nie załatwiła wniosku skarżących w sposób określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. pozostaje zatem w bezczynności co do wniosku skarżących z dnia [...] września 2013 r., a wniosek ten powinien zostać rozpoznany przez Spółkę w trybie określonym w przepisach ustawy o dostępie
do informacji publicznej.
Żądane przez skarżących informacje mają bowiem charakter informacji publicznej, a podmiot, do którego się zwróciła jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o jej udzielenie. Jeżeli Spółka jest w posiadaniu wskazanych przez skarżących dokumentów, powinna zatem zakończyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, udzielając informacji publicznej albo wydając decyzję o jej odmowie, gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji.
Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. zakreślił Spółce termin 14-dniowy do rozpoznania wniosku, liczony od dnia doręczenie prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Spółki w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd wziął pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, w tym fakt, że zachowanie Spółki nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na nią z mocy ustawy. W piśmie skierowanym do pełnomocnika skarżących Spółka ustosunkowała się bowiem do złożonego wniosku. Bezczynność wynikała natomiast z błędnego przeświadczenia, że żądana informacja nie musi być udostępniona w sposób i formie zgodnej z wnioskiem, a także, co wynika w sposób jednoznaczny z treści odpowiedzi na skargę, że skarżący posiadają prawo do jej dostępu w trybie określonym w innej ustawie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzekł, jak sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 199 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło