II SAB/Wa 645/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (dalej: Skarżące) z 12 października 2024 r. jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] (dalej: Szkoła oraz Dyrektor) w rozpoznawaniu wniosku z [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, którym Skarżące zwróciło się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Dyrektora o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) jaki jest adres www strony internetowej Szkoły (z podaniem ścieżki dostępu); 2) kiedy i w jaki sposób został opublikowany statut Szkoły; 3) ilu uczniów aktualnie uczy się w Szkole (z podaniem liczby uczniów z podziałem na płeć); 4) ilu nauczycieli oraz pracowników pozadydaktycznych zatrudnia Szkoła (z podaniem liczby pracowników z podziałem na płeć); 5) ile misek ustępowych oraz pisuarów znajduje się w Szkole; 6) jakie jest imię i nazwisko osoby pełniącej funkcję Dyrektora; wnosząc również o: 7) podanie adresu elektronicznej skrzynki podawczej Szkoły; 8) przesłanie aktualnej treści statutu Szkoły. Wiadomością z [...] października 2024 r. przesłaną za pośrednictwem poczty elektronicznej Dyrektor przeprosił Skarżące za zwłokę w rozpoznaniu wniosku oraz poinformował je, że 1) do [...] października 2024 r. na stronie Szkoły Podstawowej nr [...] w [...] widniała zakładka "Szkoła Podstawowa nr [...]" i tam umieszczane były aktualności dotyczące szkoły. Od [...] października istnieje już strona Szkoły i jest uaktualniana pod adresem: [...]; 2) statut Szkoły został opublikowany w 2023 r. wraz z aktem założycielskim Szkoły. W związku z tym, że Szkoła rozpoczęła działalność [...] września 2024 r., statut był na bieżąco dostosowywany do specyfiki i potrzeb szkoły oraz uaktualniony o aspekty prawa oświatowego. We wrześniu został powołany Zespół ds. prac nad Statutem Szkoły i uaktualniona wersja została umieszczona na stronie Szkoły oraz w BIP; 3) w Szkole uczy się 391 uczniów, w tym 195 dziewcząt i 196 chłopców. Liczba uczniów jest zmienna, gdyż cały czas zapisują się uczniowie "rejonowi"; 4) Szkoła zatrudnia 67 nauczycieli (w tym 67 kobiet i 10 mężczyzn) oraz 21 pracowników administracji i obsługi (13 kobiet i 8 mężczyzn); 5) w Szkole znajduje się 57 misek ustępowych i 23 pisuary; łącznie z oddziałami przedszkolnymi jest 68 misek ustępowych i 24 pisuary; 6) dyrektorem Szkoły jest B. D.; 7) adres elektronicznej skrzynki podawczej Szkoły to: [...]; 8) aktualna treść statutu Szkoły znajduje się w załączniku do wiadomości. W skardze Skarżące wniosło o zobowiązanie Dyrektora do rozpoznania wniosku, stwierdzenie, że bezczynność Dyrektora miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie Skarżącemu od Dyrektora sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, na które złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz opłata pocztowa za list polecony, którym przesłano skargę, zarzucając Dyrektorowi naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej rozumianej jako każda informacja o sprawach publicznych na zasadach i w trybie określonym w u.d.i.p.; 2) art. 2 ust 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuzasadnionym pozbawieniu Skarżącego prawa do informacji publicznej; 3) art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu na wniosek informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w portalu danych 4) art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ponadto w uzasadnieniu skargi Skarżące podniosło, że bezczynność Dyrektora nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Postawa Dyrektora jako gospodarza prowadzonego postępowania w sprawie o dostęp do informacji publicznej była absolutnie bierna W podobny sposób Skarżące uzasadniło wniosek o przyznanie od Dyrektora sumy pieniężnej. Proponowana suma, choć symboliczna, powinna wywołać w ocenie Skarżącego efekt prewencyjno-represyjno-kompensacyjny. Skarżące stwierdziło również, że na koszty postępowania złożyło się w sumie 106,80 zł, z czego 100 zł stanowi kwota uiszczonego wpisu sądowego, a 6,80 zł - opłata pocztowa za przesłanie przedmiotowej skargi do Dyrektora. Poniesienie opłaty pocztowej w tym przypadku było całkowicie niezbędne do wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania, a więc do ochrony przysługujących Skarżącemu praw, przez co opłata ta stanowi koszt postępowania, należny od organu - Skarżące powołało się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r. (sygn. akt III OZ 430/21). W odpowiedzi na skargę z 29 października 2024 r. Dyrektor wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał, że nie udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącego wskutek niedopatrzenia, jednak ostatecznie udostępnił żądaną informację publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do dokonania w określonym terminie czynności (pkt 1) albo stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Przepisy p.p.s.a. nie konkretyzują pojęcia nieostrego, jakim jest bezczynność organu administracji publicznej. W doktrynie - w ślad za orzecznictwem - przyjmuje się, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go podjęciem w terminie stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2011 r., s. 109). Na gruncie przepisów u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udostępnienia (art. 10 ust. 1), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), nie informuje wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3), względnie, że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) lub nie informuje wnioskodawcy, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępniania informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Poza tym sąd musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie oraz, jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, PPP nr 6/2012, s. 75 i n., oraz wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12). Wątpliwości ani Sądu, ani Stron nie budzi to, że Dyrektor jako organ administrujący Szkołą - instytucją publiczną, samorządową - oraz organ administracji publicznej jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a żądana przez Skarżące informacja jako dotycząca spraw Szkoły, a zatem publicznych, nosi znamię publicznej na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sąd podziela również zgodne stanowisko Stron co do uchybienia przez Dyrektora terminowi na rozpoznanie wniosku Skarżącego. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (§ 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (§ 2). Skarżące złożyło wniosek o udostępnienie informacji publicznej [...] września 2024 r., w związku z czym termin, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., upływał [...] października 2024 r. Tymczasem Dyrektor odpowiedział na wniosek dopiero [...] października 2024 r., nie przedłużywszy terminu na rozpoznanie wniosku na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Porównując jednakże zakres informacji żądanych przez Skarżące we wniosku oraz udostępnionych przez Dyrektora, Sąd uznał, że Dyrektor rozpoznał wniosek Skarżącego w całości oraz prawidłowo, ponieważ udostępnił całość żądanych informacji oraz wskazał, gdzie Skarżące może odnaleźć więcej danych, które mogą je interesować. Stwierdzenie, że bezczynność danego podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzecznictwo zarezerwowało dla niemających racjonalnego uzasadnienia, jakościowo oczywistych i ilościowo znaczących przypadków obrazy obowiązujących norm prawnych (podobnie NSA w wyroku z 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20, oraz w powołanym tam orzecznictwie). Zaliczono do nich m.in. rozpoznanie wniosku ze znaczącym uchybieniem ustawowemu terminowi (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Gl 14/15), niewykonywanie przez podmiot prawomocnego wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 26 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 169/17), długotrwałe ignorowanie przez podmiot wniosku (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 570/23) lub obstrukcja przejawiająca się niekonsekwentnym stosowaniem przez podmiot kolejnych instytucji prawnych dającym pretekst do nieudostępniania wnioskowanej informacji (por. wyrok NSA z 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 748/23). W ocenie Sądu bezczynność Dyrektora nie cechowała się rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zwłoka w rozpoznaniu wniosku Skarżącego nie wynikła ze złej woli Dyrektora i jego podwładnych, lecz z nieumyślnego zaniedbania, a jednocześnie nie przybrała znacznych rozmiarów. Poza tym Dyrektor ostatecznie udostępnił Skarżącemu wszystkie żądane informacje. Powyższe rzutowało na oddalenie skargi w zakresie przyznania Skarżącemu od Dyrektora sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Użycie w tym przepisie czasownika "może" oznacza, że takie rozstrzygnięcie charakter fakultatywny. Sąd nie stwierdził, że okoliczności sprawy były niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw Skarżącego, a Dyrektor nie przejawiał postawy lekceważącej. Poza oczywistym faktem opóźnienia w rozpoznaniu wniosku Sąd nie uznał, że w sprawie wystąpiły jakiekolwiek uciążliwości, z którymi musiało się borykać Skarżące w obronie swojego interesu prawnego, a które mogłyby uzasadniać przyznanie sumy pieniężnej. Skarżące nie uprawdopodobniło też, by okres oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wiązał się dla niego z określonymi dolegliwościami w sferze materialnej. Na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienie skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia spraw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W ocenie Sądu katalog kosztów, o których mowa w art. 205 § 1 p.p.s.a., ma charakter wyczerpujący. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie brak było podstaw do zasądzenia od Dyrektora na rzecz Skarżącego kosztów prowadzonej przez skarżącego korespondencji z Sądem. Nie są one bowiem włączone do katalogu określonego w art. 205 § 1 p.p.s.a.; co więcej, są to koszty drobne, z poniesieniem których strona występująca do sądu ze skargą winna się liczyć (por. postanowienia NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1490/09, oraz z 26 listopada 2015 r., I OZ 1531/15, wyroki NSA z 8 listopada 2023 r., III OSK 2035/22, oraz WSA w Lublinie z 29 kwietnia 2014 r., III SA/Lu 932/13). Jednocześnie Sąd na marginesie zaznacza, że posiada z urzędu wiedzę o odmiennej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, której nie podziela. Na poczet kosztów postępowania Sąd zaliczył uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł jako poniesione przez Skarżącego koszty sądowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 151 w zw. art. 149 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie 4 sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność.