II SAB/Wa 654/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-11-05
Skład orzekający: Sędzia WSA Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która deklaruje znaczne dochody i posiada znaczący majątek (dom, gospodarstwo rolne), może zostać zwolniona od kosztów postępowania sądowego i uzyskać prawo do ustanowienia radcy prawnego w trybie prawa pomocy?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej tylko wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść *jakichkolwiek* kosztów postępowania. W przypadku, gdy strona posiada znaczące dochody i majątek (nieruchomości, gospodarstwo rolne), które zaspokajają bieżące potrzeby rodziny, nie można uznać, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sprawie ze skargi na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał na wysokie dochody (emerytury rodziców, zasiłki rodzinne) i posiadany majątek (dom, gospodarstwo rolne), który zaspokaja potrzeby rodziny. Sąd rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania W. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r. postanawia: - odmówić przyznania W. S. prawa pomocy -
W. S. po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką dzieci oraz rodzicami. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego rodziców w kwocie 992,93 zł oraz 930,26 zł i zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 584 zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.507,19 zł brutto (2.374,19 zł netto) miesięcznie.
Wskazał, że posiada dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał.
Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co wynosi 100 – 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy na roli.
Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów źródłowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie przez Sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych.
Prawo pomocy winno być więc udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
W niniejszej sprawie deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi 2.374,19 zł, jest on właścicielem domu, w którym mieszka, o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu), która jak wynika z oświadczenia, zaspakaja bieżące potrzeby rodziny.
Należy więc uznać, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło