II SAB/Wa 66/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1996 r. o przyznanie emerytury policyjnej postanawia: odrzucić skargę. W dniu 17 grudnia 2024 r. J.R., zw. dalej "skarżącym", nadał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1996 r. o przyznanie emerytury policyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zw. dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a)1 pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2 p.p.s.a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego - sąd odrzuca skargę. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Zatem, rozpatrywanie przedmiotowej sprawy należy zacząć od ustalenia, czy skarga na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa do emerytury policyjnej podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny. Z treści art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2024 r., poz. 1121 ze zm.), zw. dalej "ustawą zaopatrzeniową", która w art. 32 ust. 4 ustanawia regułę zaskarżania podejmowanych przez organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych decyzji dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do sądu powszechnego. Zgodnie z art. 32 ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej, odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3a, tj. nie później niż w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Nie ulega zatem wątpliwości, że wyłączenie kognicji sądu administracyjnego na etapie zaskarżania decyzji organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, pozbawia sprawę dotyczącą tej decyzji charakteru administracyjnego i nadaje jej charakter sprawy cywilnej. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty władcze wydane, co należy podkreślić, w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna w znaczeniu co najmniej procesowym, a więc taka, w której - niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru - przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wskazana wyżej sytuacja nie ma jednak miejsca w realiach przedmiotowej sprawy. Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w przedłożonej przez skarżącego skardze podniesione jest uchylanie się organu od załatwienia w terminie i w formie ustalonej prawem sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] września 1996 r. o przyznanie emerytury policyjnej oraz ponagleniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. w części odnoszącej się do przyznania (ustalenia prawa) do emerytury policyjnej. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie wyrokiem organu do załatwienia sprawy administracyjnej określonej ww. wnioskiem oraz ww. ponagleniem; 2) przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego, w tym decyzji podejmowanych przez organ I i II instancji, które zdaniem skarżącego tamowały bieg sprawy; 3) rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego; 4) skierowanie skargi z 17 grudnia 2024 r. celem rozpoznania na rozprawie; 5) stwierdzenie przez Sąd, iż zarówno Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i Dyrektor Zakładu Emerytalno–Rentowego MSWiA dopuścili się bezczynności w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] września 1996 r. o przyznanie emerytury policyjnej. Skarga i wszystkie podniesione przez skarżącego "zarzuty" odnoszą się niewątpliwie do sprawy z zakresu zaopatrzenia emerytalnego skarżącego będącego emerytowanym funkcjonariuszem, a zatem – jak już wspomniano wyżej – nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. W myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.), zw. dalej "k.p.c.", sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które objęte są właściwością sądów powszechnych, są także sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, jak również sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 pkt 1 i 2 i § 3 k.p.c.), zaś organami rentowymi są także organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.). Z przepisów tych wynika, że zarówno w sprawach o wydanie decyzji o ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak i w sprawie bezczynności organu w tym zakresie, właściwy jest sąd powszechny. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skargę należało uznać za niedopuszczalną, albowiem - stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. - skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego i gdy nie ma specjalnej podstawy do zaskarżenia bezczynności organu do sądu powszechnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę J.R. jako niedopuszczalną.