II SAB/Wa 666/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J.M. na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę J.M. w dniu [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do Głównego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej na temat: 1) liczby zgonów spowodowanych samym wirusem COVID-19 wśród osób nie mających żadnych chorób współistniejących (z podziałem na każdy miesiąc, licząc od pierwszego miesiąca w którym wykryto wirus); 2) metody ustalania przyczyn tych zgonów, 3) ilości przeprowadzonych sekcji zwłok i ich wyników. Zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego w piśmie z 31 sierpnia 2020 r poinformowała J.M., że Główny Inspektor Sanitarny nie posiada wnioskowanych informacji. Dane o liczbie zgonów (bez określenia ich przyczyn) publikowane są na bieżąco przez GUS w Biuletynie Statystycznym, natomiast Ministerstwo Zdrowia w mediach społecznościowych na bieżąco podaje informacje o zgonach z powodu COVID-19. Przyczyna zgonu jest podawana przez lekarza stwierdzającego zgon (w przypadku potwierdzonego zakażenia SARS-CoV-2 kod U07.1, w przypadku podejrzenia zachorowania - kod U07.2). J.M. w dniu 12 października 2020 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego w rozpoznaniu jego wniosku z [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w której domagał się zobowiązania organu do udostępnienia żądanej informacji, w terminie 14 dni od daty wydania prawomocnego wyroku, przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł., ewentualnie ukarania podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej grzywną w tej samej wysokości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu odnośnie nieposiadania żądanych informacji i podniósł, że według art. 30 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845), Główny Inspektor Sanitarny prowadzi rejestr chorób zakaźnych, natomiast według art. 30 ust. 2 pkt 9 tej ustawy, rejestr chorób zakaźnych zawiera m. in. dane dotyczące daty i przyczyn zgonu. J.M. dodał, że Główny Inspektor Sanitarny wielokrotnie w wywiadach publicznych powoływał się na wiedzę w zakresie ilości zgonów z powodu COVID-19. Zdaniem skarżącego Główny Inspektor Sanitarny "zataił", że posiada informacje objęte jego wnioskiem z [...] sierpnia 2020 r., co oznacza, że pozostaje w bezczynności w tej sprawie. Skarżący zarzucił ponadto, że pismo z 31 sierpnia 2020 r. zostało podpisane przez Zastępcę Głównego Inspektora Sanitarnego, bez powołania się na posiadane pełnomocnictwo do udostępnienia informacji publicznej. Główny Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę odwołał się m. in. do art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176) i podniósł, że w terminie wyznaczonym przepisami prawa, poinformował skarżącego, że nie posiada żądanych informacji i wyjaśnił, które organy są właściwe w sprawie, a więc nie pozostaje w bezczynności w niniejszej sprawie. Organ podał, że wszystkie dane o zgonach, wraz ze wskazaniem ich przyczyny wyjściowej, wtórnej i bezpośredniej, podlegają rejestracji na podstawie karty zgonu wystawianej przez lekarza stwierdzającego zgon. Karta zgonu jest przekazywana do urzędu stanu cywilnego właściwego dla miejsca zgonu (art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo aktach stanu cywilnego, Dz. U. z 2020 r. poz. 463). Dane o zgonach na szczeblu krajowym gromadzi, przetwarza i publikuje Główny Urząd Statystyczny w ramach badania symbol 1.21,09 "Zgony. Umieralność. Trwanie życia" Główny Urząd Statystyczny wyjaśnił, że źródłem informacji o sytuacji epidemiologicznej COVID-19, w tym o zgonach z powodu COVID-19 w podziale na zgony u osób pierwotnie zdrowych i tych, którzy chorowali na choroby przewlekłe jest tzw. Krakowy Rejestr Pacjentów z COVID - 19 (rejestr medyczny który, funkcjonuje na podstawie art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, Dz. U. z 2020 r. poz. 702, z późn. zm.), do którego Główny inspektorat Sanitarny nie ma dostępu oraz system teleinformatycznego EWP, który został udostępniony przez tzn. Centrum e-Zdrowia (jednostkę podległą ministrowi właściwemu do spraw zdrowia właściwa w zakresie systemów informacyjnych ochrony zdrowia), który nie zawiera jednak informacji w zakresie pozwalającym na udzielenie przetworzonej informacji publicznej będącej przedmiotem wniosku (system "integruje" dane o osobach chorych i zakażonych z dodatkowymi rodzajami danych, które są istotne współdziałania wielu służb w czasie stanu pandemii m.in. danymi o osobach przebywających w kwarantannie oraz izolacji, a także zleceniach badań wystawianych przez lekarzy). Organ dodał, że administratorem danych przetwarzanych w systemie teleinformatycznym EWP jest minister właściwy do spraw zdrowia, natomiast administratorem danych przetwarzanych w Krajowym Rejestrze Pacjentów z C0V1D-19 jest Narodowy Instytut Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego - Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. Odbiorcą danych zawartych w kartach zgonów jest natomiast Główny Urząd Statystyczny. Przetwarzanie danych dotyczących zgonów z powodu COVID-19 jest prowadzone na szczeblu krajowym przez Ministerstwo Zdrowia, które publikuje je codziennie na profilu Twitter pod adresem @MZ_GOV_PL. Pierwotnie dane te były publikowane z rozbiciem na indywidualne przypadki oraz wiek pacjentów wraz ze wskazaniem czy osoba zmarła chorowała na tzw. choroby towarzyszące. Obecnie - ze względu na obszerność tych danych - są one publikowane przez Ministerstwo Zdrowia w postaci zagregowanej. Główny Inspektor Sanitarny w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi, podniósł, że § 7. 3 regulaminu organizacyjnego Głównego Inspektoratu Sanitarnego (zarządzenie Nr 23/20 Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 sierpnia 2020 r.) stanowi, że Główny Inspektor wykonuje swoje zadania przy pomocy dwóch Zastępców Głównego Inspektora, Dyrektora Generalnego oraz dyrektorów. Zgodnie z § 7 ust. 3 zarządzenia nr 25/20 Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 września 2020 r. w sprawie zakresów czynności Kierownictwa Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Zastępcy Głównego Inspektora Sanitarnego w zakresie powierzonych spraw sprawują nadzór nad załatwianiem spraw w Inspektoracie i koordynują ich załatwianie, są upoważnieni do załatwiania spraw w imieniu Głównego Inspektora Sanitarnego, w tym do przyjmowania interesantów w sprawach skarg i wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga J.M. jest nieuzasadniona. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy żądanie wniosku dotyczy informacji publicznej, a podmiot zobowiązany do udostępnienia tej informacji publicznej, w ustawowym 14 - dniowym terminie nie udostępnił informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 ustawy u.d.i.p.). Należy dodać, że Sąd bada bezczynność na dzień wniesienia skargi, co oznacza, że wydanie aktu (dokonanie czynności) przez organ (odpowiednio podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej) po wniesieniu skargi, nie czyni postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie bezprzedmiotowym. W rozpatrywanej sprawie Główny Inspektor Sanitarny nie kwestionował, że jako organ władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej oraz że informacja objęta wnioskiem skarżącego z [...] sierpnia 2020 r. jest informacją publiczną. Tak więc jedynie dla porządku stwierdzić należy, że informacją publiczną jest informacja o faktach i danych publicznych, a więc o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów dotyczących podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, wytworzonych przez niego lub tylko przez niego używanych w zakresie realizacji zadań władzy publicznej. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do szeroko rozumianego organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i dokumenty, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim zawartych jest jedynie przykładowe. Nie oznacza to, że niewymienienie konkretnego stanu, który w sposób jednoznaczny dotyczy informacji o sprawie publicznej, pozwala na uznanie, że nie mamy do czynienia z informacją publiczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość, dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (por. np. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). Jak już powiedziano, podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej nie można zarzucić bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, jeżeli jej nie posiada oraz poinformuje o tym (pisemnie) wnioskującego o jej udostępnienie i wskaże przyczyny takiego stanu rzeczy (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 259; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1557/09, publ. LEX nr 1264573; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Po 248/14, publ. LEX nr 1492739). Z odpowiedzi organu z dnia 31 sierpnia 2020 r., zatem udzielonej wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r., wynika jednoznacznie, że GIS na dzień udzielania wnioskodawcy odpowiedzi nie dysponował żądanymi informacjami. Organ wskazał wnioskodawcy wprost, że nie posiada wnioskowanych danych i wyjaśnił przyczyny tego stanu rzeczy. Na gruncie niniejszej sprawy wskazania wymaga nadto, że w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany twierdzi, że daną informacją publiczną - w określonej dacie - nie dysponuje, czyli że jej nie posiada, sąd administracyjny nie ma instrumentów prawnych do dokonywania ustaleń co do prawdziwości twierdzeń organu. Ocena Sądu w niniejszej sprawie oparta została na twierdzeniu organu, które zawarte zostało w piśmie z dnia 31 sierpnia 2020 r. i potwierdzone następnie w odpowiedzi na skargę. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że Główny Inspektor Sanitarny na dzień wniesienia skargi w bezczynności nie pozostawał. Nie było tym samym podstaw, aby zobowiązać go do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2020 r. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.