II SAB/Wa 666/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2025 r. sprawy ze skargi P.N. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku P. N. z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w [...] na rzecz skarżącego P. N. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem 3 października 2024 r. P. N. zwany dalej "skarżącym" skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] polegającą na nierozpatrzeniu wniosku o udzielenie informacji publicznej z [...] września 2024 r. w zakresie udostępnienia kopii wszystkich faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w 2024 r. Zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902); zwanej dalej u.d.i.p. poprzez brak udostępnienia żądanej informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz niepoinformowanie o braku możliwości jej udzielenia ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu jej udostępnienia. W związku z tym wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że wnioskowana informacja dotycząca dysponowania mieniem publicznym stanowi informację publiczną, a organ jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu u.d.i.p. Podkreślił, że pomimo upływu terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ nie ustosunkował się do wniosku, a zatem skarga jest zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, bowiem pismem z [...] października 2024 r. przesłał wnioskodawcy informację, że w 2024 r. Zespół Szkolno-Przedszkolny w [...] otrzymał jedną fakturę dotyczącą dziennika elektronicznego. Ponadto wyjaśnił, że w związku z otrzymaniem e-maila bez podpisu i danych osoby wnoszącej sprawa została skierowana do wyjaśnienia, m.in. czy nie jest to spam. Do momentu otrzymania skargi nie zostały przeprowadzone czynności wyjaśniające z powodu bardzo dużej liczby spraw bieżących związanych z organizacją pracy szkoły na początku roku szkolnego. Do tego czasu nie wpłynęło też pismo ponaglające. Wobec wpłynięcia skargi wątpliwości zostały wyjaśnione, a odpowiedzi udzielono zgodnie z zakresem wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", które to przepisy stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w dacie wniesienia skargi, lecz ustała po jej wniesieniu, ma to jedynie wpływ na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności. Gdy w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie udzielił żądanej informacji publicznej ani nie rozpoznał wniosku w inny, prawnie dopuszczalny sposób, tj. poprzez wydanie decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji, umorzenie postępowania bądź poinformowanie wnioskodawcy, że żądana informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. bądź, że dany podmiot nie posiada żądanej informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Dyrektor Szkoły Podstawowej w [...] jako organ administracji publicznej, który podejmuje decyzje i załatwia sprawy indywidualne w zakresie szkoły, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że "informacją publiczną" jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie "sprawa publiczna" oznacza natomiast przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto szeroką definicję pojęcia "informacja publiczna" wskazując, że jest to każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1574/19). Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż przedmiot wniosku skarżącego w postaci faktury za zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego obejmował informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Takie stanowisko prezentowane jest w judykaturze. Wydatkowanie środków publicznych, w tym faktury bądź rachunki wystawione przez podmioty świadczące usługi, stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Obrazują mianowicie zasady funkcjonowania władzy publicznej, w tym w szczególności tryb jej działania w zakresie wykonywania zadań publicznych i działalności w ramach gospodarki budżetowej. Sposób wydatkowania środków publicznych winien być transparentny i poddany kontroli społecznej. Faktury i rachunki, chociaż nie zostały wydane przez organ obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, bezpośrednio się do niego odnoszą i mają wpływ na uszczuplenie aktywów (środków publicznych), którymi dysponuje organ (por. przykładowo wyroki: NSA z 3 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2157/11; z 15 listopada 2022 r. sygn. akt III OSK 6963/21 oraz z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 2998/23). Zakresu podmiotowego i przedmiotowego stosowania w niniejszej sprawie u.d.i.p. strony nie kwestionowały. Podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. W u.d.i.p. nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Jednak wniosek powinien wskazywać adresata wniosku oraz przedmiot i zakres wniosku w taki sposób, aby nie budziło to żadnych wątpliwości. Zatem to nie forma, lecz treść wniosku ma kluczowe znaczenie w kontekście uprawnienia do żądania przekazania informacji publicznej. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi być podpisany, aby mógł zostać pozytywnie zrealizowany. Dopiero ujawnienie przez organ zamiaru wydania decyzji odmownej uzasadniania uzupełnienie takiego wniosku o podpis wnioskodawcy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1002/09: "wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. Bez istotnego znaczenia pozostaje zatem okoliczność, iż skarżący swego wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie opatrzył podpisem. Wystarczające do prawidłowej kwalifikacji wniosku było to, że wniosek dotyczył określonych informacji publicznej oraz wnioskodawca podał adres doręczenia wnioskowanej informacji. Z akt sprawy wynika, że organ "milczał" względem wniosku skarżącego z [...] września 2024 r., co - jak wynika z oświadczenia organu - wynikało z potrzeby podjęcia czynności wyjaśniających, których z powodu natłoku prac bieżących nie wykonano przed wniesieniem skargi do Sądu (za pośrednictwem organu 14 października 2024 r.). Dopiero 15 października 2024 r., a zatem po upływie terminu do rozpatrzenia wniosku wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ odpowiedział na wniosek i przesłał skarżącemu kopię wnioskowanej faktury. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w dacie wniesienia skargi Dyrektor Szkoły Podstawowej w [...] pozostawał w bezczynności względem wniosku skarżącego z [...] września 2024 r., nie rozpoznał bowiem wniosku w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p., nie przedłużył również terminu udzielenia odpowiedzi w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i orzekł w tym zakresie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (punkt 1 wyroku). Jednocześnie Sąd uznał w punkcie 2 wyroku, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (punkt 3 wyroku) znajduje podstawy w art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty te składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem, w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).