II SAB/Wa 682/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. L. na bezczynność Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w [...] do rozpatrzenia wniosku W. L. z dnia [...] maja 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w [...] na rzecz W. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postępowanie w sprawie zainicjował wniosek W. L. z dnia [...] maja 2025r. skierowany do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: 1- Czy UFG gromadzi dane statystyczne dotyczące liczby przypadków przerw w ciągłości ochrony ubezpieczeniowej OC następujących po przejściu lub przekazaniu własności pojazdu lub utraty posiadania przez posiadacza na rzecz właściciela pojazdu w myśl art. 31 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych. Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( zwana dalej u.u.o) ? 2- Ilu właścicieli pojazdów zostało w ciągu ostatnich 3 lat objętych sankcjami finansowymi z tytułu przerwy w obowiązkowym ubezpieczeniu OC, po tym jak przejęli pojazd objęty jeszcze trwającą umową. Chodzi tu dokładnie o sytuacje, w których pojazd nie był objęty prolongatą umowy ubezpieczenia, co wynikało z treści art. 31 ust 1 i 4 u.u.o. ? 3- Na jaką kwotę opiewały w przybliżeniu opłaty nałożone w konsekwencji takiego działania ? 4- Czy UFG prowadzi jakiekolwiek kampanie informacyjne skierowane do nabywców pojazdów z rynku wtórnego, informujące o braku prolongaty wynikającym z treści art. 31 ust 1 i 4 u.u.o ? 5- Jaka była liczba wystawionych przez UFG wezwań do uiszczenia opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w roku 2024? 6- Jaka była wysokość uzyskanych przez UFG kwot z opłat za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w latach 2022, 2023 i 2024? W odpowiedzi na wniosek pytany podmiot pismem z dnia [...] czerwca 2025 r. wyjaśnił wnioskodawcy, że jest osobą prawną wykonującą swoje zadania w ścisłych granicach ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 367), w której m.in. wymieniono zakres gromadzonych przez Fundusz informacji oraz zamknięty katalog podmiotów, którym UFG może - w określonych sytuacjach - je udostępniać (przepisy zawarte w art.102 i nast). Co więcej poinformował, że zgodnie z art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi informacja wytworzona przez władze publiczne lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszono do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Tymczasem UFG podniósł, że realizując swoje ustawowe obowiązki, nie gospodaruje mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa i na Funduszu nie ciąży obowiązek udostępniania informacji, o jakie strona wnioskuje. Skargę na bezczynność Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w rozpoznaniu w/w wniosku wywiódł do tut. Sądu W. L. wnosząc o stwierdzenie bezczynności po stronie pytanego podmiotu i o zobowiązanie go do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że adresat żądania realizuje zadania publiczne więc co do zasady jest podmiotem zobowiązanym na gruncie udip, W odpowiedzi na skargę strona pytana wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze twierdzenia i dodając, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała częściowemu uwzględnieniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych i wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Okolicznością oczywistą jest, że ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się więc do oceny tego, czy pytany podmiot jest co do zasady zobowiązany do udostępniania informacji publicznych i czy przedmiotem badanego wniosku jest informacja publiczna. Zajmując się wpierw zagadnieniem materii zakresu podmiotowego wniosku należało wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W ocenie tut. Sądu Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępniania objętej wnioskiem informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., albowiem wykonuje w tym zakresie zadania publiczne. Podnoszona przez pytany podmiot okoliczność, że nie dysponuje majątkiem publicznym, nie stanowi zatem o braku podstaw do zakwalifikowania tego podmiotu do podmiotów zobowiązanych na gruncie u.d.i.p. Przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie muszą być spełnione łącznie (v. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 249/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem wynikającym z ustawy również podmiotów prywatnych realizujących m.in. zadania publiczne. Taka sytuacja zachodzi zaś niewątpliwie w niniejszej sprawie. Okolicznością niesporną jest, że do zadań pytanego podmiotu należy m.in. egzekucja administracyjnej należności pieniężnej w związku z kontrolą zawierania obowiązkowych umów dotyczących odpowiedzialności cywilnej. Opłata z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy powyższego obowiązkowego ubezpieczenia, ma charakter publicznoprawny będąc wyrazem władczych uprawnień Państwa. To sprawia, że stosunek powstający pomiędzy pytanym podmiotem a podmiotem zobowiązanym do wniesienia omawianej opłaty, jest ukształtowany w sposób bezpośredni wolą samego ustawodawcy i nie powstaje wolą jego stron. Ustanowienie omawianej opłaty jest wynikiem władczej ingerencji Państwa w sferę praw jednostki (patrz wyrok NSA z 13.03.2025r. sygn. akt I GSK 2852/24). Okolicznością niesporną jest też to, że w/w opłata, związana jest bezpośrednio z faktem braku zachowania ciągłości ubezpieczenia OC przez posiadacza pojazdu. Powyższe wskazuje niezbicie na to, że pomiędzy brakiem zachowania ciągłości omawianego ubezpieczenia a w/w przymusową opłatą, występuje logiczny i przedmiotowy związek przyczynowo – skutkowy. On zaś statuuje obydwa powyższe zdarzenia w tej samej kategorii tematycznej. W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że pytany podmiot zajmuje się materią przerw w zachowaniu ciągłości obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów w ramach wykonywania zadań publicznych scedowanych na pytany podmiot mocą ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2025r. poz.367). W tym zakresie realizuje więc zadania publiczne co sprawia, iż co do zasady jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Raz jeszcze należało podkreślić, ze kwestie związane z obowiązkiem zachowania ciągłości ubezpieczenia OC pojazdów (w tym konsekwencje braku dochowania w/w obowiązku), pozostają w ścisłej korelacji z zadaniami publicznymi realizowanymi w tym zakresie przez adresata żądania. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należało, że pytany podmiot nie uwolnił się z zarzutu bezczynności formułując w piśmie z [...] czerwca 2025r. tezę o istnieniu odrębnego od ustalonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej trybu dostępu do żądanych danych. Pytany podmiot nie przyporządkował bowiem zakresu przedmiotowego wniosku do konkretnego przepisu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2025r. poz.367). Tym samym pozbawił wnioskodawcę i Sąd administracyjny możliwości weryfikacji poprawności podniesionego twierdzenia. Rolą wnioskodawcy czy Sądu nie jest zaś domyślanie się szczegółów toku rozumowania pytanego podmiotu. Przechodząc do problematyki zakresu przedmiotowego badanego wniosku, w ocenie tut. Sądu wniosek ów dotyczył informacji o charakterze publicznym. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie definicji pojęcia informacji publicznej uznające za informację publiczną każdą wiadomość, dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). W świetle powyższego materię żądań sformułowanych we wniosku strony zakwalifikować należało do kategorii informacji publicznej. Wiąże się ona bowiem wprost z realizowaniem przez UFG zadań publicznych o czym szeroko Sąd wypowiedział się we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. Na marginesie wyjaśnić też należało, że wbrew wywodom zawartym w odpowiedzi na skargę brak było podstaw do jej odrzucenia. Omawiając przedmiotową kwestię nie sposób abstrahować od tego, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej ma charakter mocno odformalizowany co oznacza, ze wniosek inicjujący postępowanie nie musi spełniać wszystkich wymogów formalnych stawianych przez przepisy K.p.a. wnioskowi inicjującemu postępowanie administracyjne. Formalizm administracyjny pojawia się w omawianym postępowaniu dopiero w momencie, gdy pytany podmiot dojdzie do wniosku, iż w reakcji na żądanie będzie musiał wydać decyzję administracyjną. Wtedy jednak będzie zobowiązany wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku. Bez podjęcia takiego działania nie będzie bowiem mógł pozostawić bez rozpoznania wniosku niespełniającego kryteriów formalnych przewidzianych w K.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w pt.1 wyroku. Tut. Sąd doszedł też do przekonania, iż stwierdzona bezczynność, nie jawiła się jako mająca cechy rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art.149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Organ zareagował na wniosek strony niezwłocznie po otrzymaniu wniosku. Końcowa bezczynność jakiej dopuścił się pytany podmiot, spowodowana było zaś wyłącznie niewłaściwą interpretacją faktyczną i prawną. Nic nie wskazuje jednak na to, by wynikała ze złej woli organu O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 w/w normy prawnej.