II SAB/Wa 685/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania zażalenia z dnia [...] września 2022 r. postanawia: - odrzucić skargę. K. J. pismem z dnia [...] października 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania zażalenia z dnia [...] września 2022 r. na postanowienie Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2022 r., dotyczące odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie, wskazując, że w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego z dnia [...] września 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] października 2022 r. postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. póz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu. W myśl natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność przez organy, w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Podkreślić należy, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, w której orzekł, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego bezczynność zdefiniowano, jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w K.p.a., przepisach szczególnych, czy w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęta kognicją sądu administracyjnego, bezczynność stanowi poddany kontroli sądu stan bezczynności zdefiniowany w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a., którego zaistnienie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w indywidualnej sprawie, został zakwestionowany przez stronę w drodze ponaglenia, w wyniku czego został spełniony - określony w p.p.s.a. - warunek dopuszczalności wniesienia skargi. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, dlatego też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność organu wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. W takim ujęciu skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu, właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność jest nie do zaakceptowania z kilku względów. Po pierwsze, pozostaje w sprzeczności z istotą skargi na bezczynność, stanowiącej inicjowany na drodze sądowej protest wobec stanu bezczynności rozumianego w sposób określony art. 37 K.p.a. Po drugie, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na bezczynność narusza przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia, co do zasady ograniczonych terminem. Naczelny Sąd Administracyjny pokreślił również, że równie ważny jest praktyczny wymiar przyjęcia otwartego terminu do złożenia skargi na bezczynność, w wyniku przyjęcia którego zarówno w kilkanaście, jak i w kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne byłoby prawo do skargi na bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył też, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności". W związku z powyższym, skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność organu już po rozpatrzeniu jego zażalenia z dnia [...] września 2022 r. i wydaniu w dniu [...] października 2022 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowienia nr [...], a zatem po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] września 2024 r. o wydanie zaświadczenia , należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.