II SAB/Wa 689/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. z dnia 4 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 maja 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy We wniosku z dnia 4 listopada 2013 r. M. J. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że ma przyznany status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a w gospodarstwie domowym pozostaje z małoletnim synem. Wg oświadczenia, źródłem utrzymania skarżącego są prace dorywcze, w tym sezonowe zbieractwo runa leśnego. Jako wyłączny składnik majątku skarżący wymienił nieruchomość o pow. 430 m2, przy czym, jak wskazał, jest ona przedmiotem zajęcia komorniczego. Skarżący składając wniosek nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podane informacje. Z tego powodu, w piśmie z dnia 13 grudnia 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia potwierdzającego prowadzenie egzekucji z posiadanego majątku (względnie innych dokumentów wskazujących na zajęcia komornicze), dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisów zeznań podatkowych za 2011 i 2012 r. (względnie zaświadczeń o braku dochodu za ten okres), a także decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (względnie kopii takiej decyzji). Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 grudnia 2013 r. Skarżący powyższego wezwania nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 13 grudnia 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął niewystarczającego oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające tak wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, jak też początek okresu, od którego skarżący pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, umożliwiłyby w zestawieniu z dokumentami wskazującymi na rzeczywistą wysokość ewentualnie zgromadzonych oszczędności (wyciągi z rachunków bankowych, odpisy zeznań podatkowych lub zaświadczenie o braku dochodu) na jednoznaczną ocenę możliwości płatniczych w gospodarstwie domowym skarżącego. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie, czy skarżący dysponuje wolną kwotą na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ponadto skarżący nie przedstawił również dokumentów potwierdzających okoliczność prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, czyli nie złożył tego rodzaju dokumentu, który pozwoliłby z kolei na ustalenie, czy już z tego tylko tytułu możliwości płatnicze gospodarstwa domowego skarżącego podlegają zmniejszeniu do takiego poziomu, który uniemożliwia uiszczenie kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.