II SAB/Wa 69/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. z dnia 31 marca 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 11 września 2009 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - Zarządzeniem z dnia 17 marca 2010 r. skarżący wezwany został przez Przewodniczącą Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych. W terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się jedynie na postanowienie komornika sądowego z dnia [...] czerwca 2009 [...] oraz zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA [...]. Oświadczył, że z uwagi na brak dochodów nie jest w stanie uiścić w całości kosztów sądowych, a ewentualna egzekucja jest bezskuteczna. Do wniosku załączył postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. W jego treści wskazano, że dłużnik nigdzie nie pracuje i nie posiada ruchomości podlegających zajęciu. Wnioskodawca załączył również zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o umorzeniu należności sądowej w wysokości 100 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej strony, nie zawierały bowiem wszystkich danych potrzebnych do ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, do skarżącego zwrócono się dwukrotnie o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów (pismo z dnia 8 kwietnia 2010 r. i z dnia 26 kwietnia 2010 r.). Wskazano, że kserokopia załączonego do wniosku postanowienia komornika sądowego z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nie stanowią oświadczeń wnioskodawcy o sytuacji majątkowej. Skarżący obowiązany został do wskazania m.in.: czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też w gospodarstwie tym pozostają także inne osoby. W przypadku, pozostawania w związku małżeńskim należało oświadczyć, czy żona uzyskuje stały miesięczny dochód (wskazać wysokość brutto lub netto oraz tytuł z jakiego jest osiągany). Skarżący obowiązany był też oświadczyć, czy jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, z jakiego źródła pozyskuje środki na codzienne utrzymanie, czy korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej (w jakiej wysokości) i czy ponosi jakiekolwiek wydatki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. poinformował, że wobec ustalenia we wcześniejszym orzeczeniu jego sytuacji majątkowej i życiowej, niezasadne jest wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczeń. W ocenie wnioskodawcy, zarówno jego sytuacja majątkowa jak i rodzinna nie może być w ogóle badana. Pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy poinformował wnioskodawcę, że ocena spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy dokonywana jest zawsze na podstawie aktualnych danych, tak o sytuacji rodzinnej, jak i dochodach i stanie majątkowym. Informacje te stanowią podstawę oceny możliwości płatniczych strony. Załączone do wniosku kserokopie nie stanowią oświadczeń strony. Skarżący wezwany został do nadesłania w terminie 7 dni: kserokopii zeznania podatkowego za rok 2008 i 2009, oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jeśli tak, należało przedłożyć zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy potwierdzające powyższe (ze wskazaniem, od kiedy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna), oświadczenia z czego się utrzymuje, czy korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazania, czy ponosi jakiekolwiek opłaty (np. czynsz, opłata za gaz, energię elektryczną, telefon, inne). W odpowiedzi z dnia 4 maja 2010 r. wnioskodawca podał, że Prezes Sądu już rozstrzygnął, że skarżący nie jest w stanie uiścić należności sądowych w kwocie 100 zł. Oświadczył, że okoliczności nie uległy zmianie i odmówił wykonania wezwania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Rzeczywista sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie brak jest możliwości dokonania oceny sytuacji materialnej skarżącego. Strona odmówiła złożenia oświadczeń i dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie ustaleń w tym zakresie. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że wobec przedłożenia kserokopii dwóch dokumentów (postanowienia komornika sądowego i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Sądu) brak jest podstaw do żądania jakichkolwiek dodatkowych danych. Załączone kserokopie nie pozwalają dokonać oceny, jaka jest aktualna sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy, a tym samym stwierdzić, że skarżący spełnia ustawową przesłankę, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Postanowienie komornika stwierdza jedynie bezskuteczność egzekucji na dzień wydania postanowienia i w żadnym razie nie stanowi o sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwościach płatniczych strony w aktualnie toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący odmawiając złożenia oświadczeń i dokumentów spowodował, że nie można dokonać oceny jego możliwości płatniczych, czy też braku tych możliwości. Z tego względu nie można uznać, że skarżący wykazał spełnienie ustawowej przesłanki. Przedstawione przez wnioskodawcę informacje nie pozwalają przyjąć, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.