II SAB/Wa 690/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. oddala skargę Postępowanie zainicjował wniosek z dnia 03.08.2021 r. – stanowiący uzupełnienie do wniosku o udostępnienie dokumentów w celu publikacji materiału prasowego złożonego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r., poz. 177) nt. [...] za pośrednictwem ePUAP, którym M. M. wystąpił o udostępnienie dokumentów o sygnaturach: [...] Referent sprawy, po otrzymaniu wniosku do realizacji, zamówił wskazane w nim dokumenty o sygnaturze [...] z zasobu Oddziałowego Archiwum [...] we [...], pismem nr [...] z dnia [...].08.2021 r. oraz o sygnaturze [...] z Oddziałowego Archiwum [...] w [...] pismem [...] z dnia [...] .08.2021 r., ponadto zamówiono oryginały akt z Archiwum [...] w [...] poprzez system Cyfrowe Archiwum. Pismem nr [...] z dnia [...] .08.2021 r. wnioskodawca został poinformowany o udostępnieniu on-line skanów akt o sygnaturze [...] W dniu [...] .09.2021 r. wnioskodawca złożył za pośrednictwem ePUAP ponaglenie dot. udostępnienia akt o sygnaturze [...] Po wypożyczeniu oryginałów akt z Archiwum [...] w [...] , do udostępnienia przygotowano dokumenty o sygnaturze [...] o czym Pan M. M. został poinformowany pismem nr [...] z dnia [...] .09.2021 r. Jednocześnie drogą mailową poinformowano Oddziałowe Archiwum [...] we [...] oraz w Oddziałowe Archiwum [...] w [...] o wpłynięciu ponaglenia do ww. wniosku. W dniu [...] .09.2021 r. do Oddziałowego Archiwum [...] w [...] wpłynął dodatkowo wniosek M. M., o podanie nazwiska I., które jest zasłonięte nadrukiem formowym [...] w teczce o sygnaturze [...] t. 2 udostępnionej on-line w ramach powyższego wniosku. W odpowiedzi udostępniono wnioskodawcy pismem nr [...] z dnia [...] .09.2021 r., także on-line kartę 26 z akt [...] - bez nadruku zasłaniającego wskazane nazwisko. Po umieszczeniu skanów akt z Oddziałowego Archiwum [...] we [...] , pismem nr [...] z dnia [...].09.2021 r., M. M. został poinformowany o przygotowaniu do udostępnienia on-line dokumentów o sygnaturze [...] W związku z ponagleniem z dnia [...].09.2021 r. w ww. sprawie. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał Postanowienie nr [...] z dnia [...] .09.2021 r. w którym stwierdził, że Dyrektor Oddziału [...] w [...] rozpatrując ww. wniosek nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zaznaczył, że organ w trakcie realizacji wniosku podejmował wszelkie niezbędne czynności zmierzające do zakończenia sprawy i przy realizacji wniosku nie przekroczył ustawowego terminu, zgodnie z treścią art. 35 §3 K.p.a., tj. dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W dniu 21.09.2021 r. do Oddziałowego Archiwum [...] w [...] wpłynęło pismo z Oddziałowego Archiwum [...] w [...] z aktami o sygnaturze [...] O ich przygotowaniu do udostępnienia Pan M. M. został poinformowany pismem nr [...] z dnia [...] .09.2021 r. W dniu [...] września 2021 r. organ przesłał stronie resztę brakujących dokumentów, które otrzymał z Oddziału w [...]. M. M. w dniu [...] września 2021 r. wywiódł do tut. Sądu skargę na przewlekłość organu. Wniósł w niej o : 1 zobowiązanie Dyrektora Oddziału [...] w [...] do zakończenia realizacji wniosku z [...].08.2021 r. w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, 2 zobowiązanie Dyrektora Oddziału [...] w [...] do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 3 w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 4. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 par. 6 P.p.s.a, 5. zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, gdyż zakończono realizację wniosku z dnia [...].08.2021 r., przed upływem dwóch miesięcy od daty wpływu wniosku do Oddziałowego Archiwum IPN w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a. Oceniając skargę przez pryzmat w/powołanych przepisów tut. Sąd doszedł do konkluzji, iż skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił bowiem do organu z ponagleniem w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej K.p.a. Co do meritum, tut. Sąd stwierdził natomiast, że skarga nie jest zasadna. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Zgodnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto przepis art. 35 § 5 K.p.a. stanowi, że do w/w terminów nie wlicza się m.in. okresów opóźnień spowodowanych przyczynami niezależnymi od organu. Odkodowując pojęcie "skomplikowanego charakteru sprawy" należy pamiętać o tym, że odnosi się ono zarówno do spraw trudnych merytorycznie, jak i do spraw, przy rozpoznawaniu których istnieją trudności w skompletowaniu materiału dowodowego, czy szerzej – dokumentacji niezbędnej dla załatwienia sprawy. W sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, że od dnia otrzymania przez organ wniosku z dnia 3 sierpnia 2021 r. do pełnego zrealizowania owego wniosku, nie minęły dwa miesiące. Oznacza to niewątpliwie, że termin przewidziany w art. 35 § 3 K.p.a. został zachowany przez organ. Nie można zatem przyjąć, by organ nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też ze zwłoką monitorował sprawę. Stąd skarga wywiedziona przed upływem dwumiesięcznego terminu oznaczonego w przepisie art. 35 § 3 K.p.a. – jako przedwczesna – nie mogła wywołać żadnego skutku. Na marginesie zasadnym będzie też dodanie, że w znacznym zakresie adresat wniosku inicjującego postępowanie, nie miał wpływu na czas jego trwania. Część czynności podejmowanych było bowiem przez faktycznych dysponentów żądanych dokumentów – tj. inne od pytanego Oddziały [...]. Tego okresu, w myśl przywołanego art. 35 § 5 K.p.a. nie wlicza się zaś do terminu dwumiesięcznego przewidzianego na załatwienie sprawy, co dodatkowo przemawia za tezą o braku przewlekłego procedowania przez organ. Zwrócić należało też uwagę skarżącemu, iż wywodząc żądanie zobowiązania organu do zakończenia realizacji wniosku, winien w sposób szczegółowy określić to, z realizacją jakiej części żądania organ zwleka. Brak wyartykułowania powyższego w skardze sprawia, iż de facto nie może ona zostać uwzględniona. Nie jest bowiem rolą Sądu domyślanie się tego, czy i w jakim zakresie działania podjęte przez organ zaspokoiły stronę w jej żądaniach. W tym stanie sprawy, w sytuacji gdy pytany podmiot, jeszcze przed upływem terminów ustawowych odpowiedział wnioskodawcy, nie sposób skutecznie przypisać mu przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.