II SAB/Wa 692/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2499/19 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2499/19; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje B. P. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych. W piśmie z 28 września 2021 r. B. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2499/19, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r. (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art.22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.), na podstawie art. 8a tej ustawy. B. P. wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podała m. in., że w dniu 4 lutego 2021 r. złożyła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ponaglenie, w którym domagała się wydania decyzji w jej sprawie oraz opisała dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i podkreśliła, że od wydania wyroku upłynęło ponad pół roku, co oznacza, że niniejsza sprawa nie została załatwiona w terminach określonych w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 7 grudnia 2020 r. W dniu 13 stycznia 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych B. P. Instytut Pamięci Narodowej przekazał organowi kopie akt osobowych skarżącej (na płycie CD) w dniu 4 lutego 2021 r. (data wpływu do organu). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z 11 października 2021 r. stanowiącym odpowiedź na skargę, wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł m. in., że w dniu sporządzenia odpowiedzi na skargę wydał decyzję (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Organ dodał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że użyte w art. 35 § 2 k.p.a. słowo "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast", oraz że powinien dysponować realnym - w konkretnych okolicznościach - czasem potrzebnym do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Znaczna ilość spraw (ok. 4900) podlegających rozpatrzeniu przez organ uniemożliwia ich terminowe załatwienie. Z tego powodu zarzut bezczynności jest nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga B. P. jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągi miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Według art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a, bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas , gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Innymi słowy, z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, nie podjął też stosownej czynności. Stan bezczynności organu jest kategorią "obiektywną", dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności) istotny jest jedynie upływ czasu między datą wszczęcia postępowania, a datą wniesienia skargi. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed dniem orzekania (tak jak w rozpatrywanej sprawie), nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sądowego, a Sąd zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na bezczynność stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Należy dodać, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że akta niniejszej sprawy zostały zwrócone organowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy piśmie z 1 grudnia 2020 r. i wpłynęły do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 7 grudnia 2020 r. Zatem stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. organ powinien załatwić sprawę w ciągu dwóch miesięcy, a więc do dnia 8 lutego 2021 r., ewentualnie w wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. "dodatkowym" terminie. Tymczasem Minister Spraw Wewnętrznych nie tylko nie załatwił sprawy B. P. w wymaganym terminie, ale także nie wyznaczył terminu jej załatwienia, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., także po złożeniu ponaglenia przez skarżącą. To zaś prowadzi do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, bezczynność organu w postępowaniu wynikła z postawy (zaniechania) organu i miała charakter rażący. Należy odnotować, że pierwszą czynność procesową po otrzymaniu w dniu 7 grudnia 2020 r. akt sprawy, organ podjął w dniu 13 stycznia 2021 r. W dniu 4 lutego 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dysponował materiałem dowodowym, niemniej o jego zebraniu oraz o terminie załatwienia sprawy nie zawiadomił skarżącej i załatwił jej sprawę dopiero po ponad dziesięciu miesiącach od otrzymania prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami sprawy oraz po ośmiu miesiącach od dnia otrzymania dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej. W ocenie Sądu ponowna analiza sprawy (po wyroku uchylającym wcześniejszą decyzję organu), w granicach wyznaczonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, trwała zbyt długo, przez co doszło do naruszenia przepisów o terminach załatwiania spraw. Takiej zwłoki i opieszałego działania organu w załatwieniu sprawy nie usprawiedliwiają braki kadrowe oraz duży wpływ spraw, wymagających załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej, zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 466/19 i powołane tam orzecznictwo). Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rażąco naruszył art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Wobec wydania przez organ decyzji z dnia [...] października 2021 r. Sąd nie miał podstaw do zobowiązania Ministra do rozpatrzenia wniosku skarżącej o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną , jako rekompensatę za dolegliwości i niedogodności jakich doznała na skutek bezczynności organu (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2230/17, z 29 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1615/18). O jej wysokości (500 zł) zadecydował przede wszystkim okres trwania postępowania, fakt, że w toku postępowania nie ujawniły się nadzwyczajne i zaskakujące okoliczności, które stan rażącej bezczynności mogłyby usprawiedliwiać. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art.120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W pkt 3 Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 powołanej ustawy. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego, ponieważ skarżąca nie miała obowiązku ich uiszczania (art. 239 § 1 pkt 1 lit d ustawy procesowej).