II SAB/Wa 71/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 września 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia postanawia - odrzucić skargę- Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarskiej w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], wydanym w celu ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu, ustaliła u A. B. trwałe potraumatyczne zaburzenia osobowości oraz uznała, że uszczerbek na zdrowiu nie przysługuje, ponieważ nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby wojskowej, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Po rozpatrzeniu odwołania A. B. od powyższego orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (CWKL w [...]) orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie i wydała nowe, w którym stwierdziła brak podstaw merytorycznych i prawnych do rozpoznania zaburzeń stresowych pourazowych. A. B. wniósł na powyższe orzeczenie CWKL w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 885/17, odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że orzeczenia wydawane przez wojskowe komisje lekarskie, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów m.in. odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych, czy odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Sąd podniósł, że zaskarżone orzeczenie jest elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Wnioskiem z dnia 11 września A. B. wystąpił do CWKL o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. CWKL w [...], powołując się na art. 156 §1 pkt 3 w zw. z art. 61 § 1oraz art. 61a § 1 i § 2 K.p.a. odmówiła wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że w sprawie zachodzi inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem, ponieważ orzeczenie CWKL w [...] nr [...] z dnia [...].04.2017 r. jest elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, ponieważ zostało wydane w celu ustalenia, czy uszczerbek na zdrowiu jest następstwem choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej i ustalenia stopnia tego uszczerbku. Organ wskazał, że w myśli art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeni społecznych, są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne. Wobec powyższego organ stwierdził, że, w jego ocenie, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania administracyjnoprawnego w sprawie cywilnoprawnej. Na postanowienie to A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", związany jest oceną prawną co do charakteru orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] oraz braku kognicji sądu administracyjnego w sprawie rozstrzygniętej tym orzeczeniem, zawartą w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 885/17. Biorąc pod uwagę tą ocenę Sąd stwierdził, że postanowienie CWKL w [...] wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], podlega kognicji sądu powszechnego. Niezależnie bowiem od tego, czy takie orzeczenie wydane zostało w trybie zwykłym, czy też doszło do wydania rozstrzygnięcia w jednym z przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji, bądź też wydane zostało rozstrzygniecie procesowe w tego typu trybie, to w dalszym ciągu, w ocenie Sądu, mamy tu do czynienia ze sprawą z zakresu ubezpieczeń. W piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r. A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność CWKL w [...] w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 11 września 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący przed wniesieniem skargi nie wykorzystał przysługujących mu środków zaskarżenia, a ponadto przedmiot skargi nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, w myśl art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne nie są natomiast właściwe do rozpoznania spraw, w których przewidziana jest inna droga sądowa. W niniejszej sprawie A. B. przedmiotem skargi uczynił bezczynność CWKL w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 września 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Podnieść należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 885/17, odrzucił skargę na powyższe orzeczenie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd podniósł, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy. Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest stan zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, dalszego jej pełnienia czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia na inne stanowisko służbowe, czy zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią zatem podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, przeniesiona na inne stanowisko służbowe, czy też z niej zwalniana. Komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Drugą natomiast grupę orzeczeń wydawanych przez omawiane komisje stanowią orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów m.in. odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy zasadniczo poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach rentowych, emerytalnych, czy odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Sąd dalej stwierdził, że orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] należy do drugiej z wymienionych wyżej kategorii. Zostało ono wydane w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 839 ze zm.), wydanego na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r. poz. 213 ze zm.). Sąd wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych skierowania z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzeczenia w tym postępowaniu wydawane były na wniosek Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] celem ustalenia, czy uszczerbek na zdrowiu jest następstwem choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz stopnia tego uszczerbku. W ocenie Sądu orzeczenie to nie zostało zatem wydane w celu oceny zdolności skarżącego do służby. Nie zawiera on również żadnego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Sąd podniósł, że przedmiotowe orzeczenie jest elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd zwrócił uwagę na treść art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiącego, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Stosownie zaś do treści art. 476 § 2 pkt 5 K.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości - właściwe do wydawania decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, co czyni skargę niedopuszczalną i powołanym wyżej postanowieniem odrzucił skargę. Ponadto należy podnieść, że prawomocnym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/17, Sąd odrzucił skargę na postanowienie CWKL w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 11 września 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wskazując, że postanowienie to podlega kognicji sądu powszechnego. Stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stąd też ocena Sądu, zawarta w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 885/17, co do charakteru orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] oraz braku kognicji sądu administracyjnego w sprawie rozstrzygniętej tym orzeczeniem, a także ocena Sądu zwarta w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/17, co do braku kognicji Sądu w sprawie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie. W związku z tym należy stwierdzić, że skarga na bezczynność CWKL w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 11 września 2017 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] również podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala, w drodze decyzji, szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, z zastrzeżeniem ust. 2. od decyzji i postanowień organów, o których mowa w ust. 1 i 2, w sprawach odszkodowań przysługuje osobie zainteresowanej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 22 ust. 4 cytowanej ustawy). Wydanie takiej decyzji poprzedza orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej określające uszczerbek na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku lub choroby (art. 20 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową). Orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów m. in. odszkodowawczych poddawane są kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Niezależnie zatem od tego, czy takie orzeczenie wydane zostało w trybie zwykłym, czy też doszło do wydania rozstrzygnięcia w jednym z przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji, to w dalszym ciągu mamy tu do czynienia ze sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, do rozstrzygnięcia której właściwy jest sąd powszechny. Skutkiem tego jest także to, że skarga na bezczynność w zakresie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności tego typu orzeczenia również jest niedopuszczalna. W konsekwencji należało więc stwierdzić, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, co czyni skargę niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.