II SAB/Wa 712/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Dyrektora Sądu [...] dla m [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Sądu [...] dla m [...] w [...] do rozpatrzenia wniosku A. S. z dnia [...] lipca 2019 r. w zakresie punktu 2 w części dotyczącej umowy, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu, w zakresie wskazanym w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza Dyrektora Sądu [...] dla m [...] w [...] na rzecz A. S. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem)złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. S. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] września 2019 r. na bezczynność Dyrektora Sądu Rejonowego dla m. [...] (organ). Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. złożonym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w dniu [...] lipca 2019 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie: 1. w jaki sposób realizowana jest obsługa prawna Sądu, tj. czy poprzez umowę z zewnętrzną kancelarią prawną, czy też przez umowę o pracę z radcą prawnym zatrudnionym w Sądzie, czy też w innym sposób – jaki?; 2. w przypadku zlecenia obsługi prawnej zewnętrznej kancelarii wnoszę o udostępnienie umowy z tą kancelarią oraz faktur VAT za 2019 r. (w formie skanów); 3. w przypadku realizacji obsługi prawnej przez radcę prawnego lub inną osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę wnoszę o podanie ilości etatów oraz miesięcznego kosztu utworzenia/ funkcjonowania każdego etatu; 4. w jaki sposób rozliczane są zasądzone na rzecz Skarbu Państwa - Sądu koszty zastępstwa procesowego w sprawach sądowych, w których Sąd/Prezesa Sądu reprezentuje radca prawny/adwokat, tj. czy są wypłacane w całości czy w części (jakiej?), czy są wypłacane dopiero po wyegzekwowaniu należności od dłużnika czy też po stwierdzeniu prawomocności orzeczenia bez względu na ich wyegzekwowanie lub też w inny sposób (jaki?). W odpowiedzi na wniosek w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. przesłanym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej Dyrektor Sądu Rejonowego dla m. [...] udzielił odpowiedzi w zakresie pkt 1 i 4. Odnośnie do wniosku w zakresie kopii umowy o świadczenie obsługi prawnej Dyrektor udostępnił skan tejże umowy, jednakże umowa ta została poddana anonimizacji w zakresie danych podmiotu, który świadczy na rzecz Sądu obsługę prawną. Skarżącemu nie udostępniono skanów faktur VAT za 2019 r. wystawionych przez podmiot świadczący obsługę prawną. W tym zakresie w piśmie wskazano, że brak jest podstaw do udostępnienia informacji w tym zakresie, albowiem informacja o wydatkowaniu środków publicznych została udzielona poprzez przesłanie skanu umowy. Skarżący wskazał, że odmówiono mu udostępnienia informacji publicznej w zakresie: 1. danych kontrahenta, z którym Sąd Rejonowy dla m. [...] ma zawartą umowę o świadczenie obsługi prawnej, 2. danych w postaci skanu faktur VAT za 2019 r. związanych ze świadczeniem obsługi prawnej. Wskazał, że organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej dokonał anonimizacji danych w części obejmującej dane strony umowy o świadczenie obsługi prawnej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]. Jego zdaniem, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd o konieczności udostępniania informacji publicznej w postaci umów cywilnoprawnych wraz z danymi osobowymi podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych. Zdaniem skarżącego, Dyrektor Sądu Rejonowego dla m. [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 52 ze zm.; u.s.p.) organem sądu w sądzie rejonowym jest prezes sądu i dyrektor sądu. Stosownie zaś do art. 31a § 1 pkt 1 i 5 u.s.p. dyrektor sądu kieruje działalnością administracyjną sądu oraz reprezentuje Skarb Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu. Z uwagi na fakt, że przedmiotem wniosku o udostępnienie informacji publicznej była kwestia dotycząca majątku Skarbu Państwa (w zakresie wydatkowania środków na obsługę prawną) niniejsza skarga odnosi się do bezczynności dyrektora sądu, który udzielił odpowiedzi Skarżącemu. Wskazał, że pomimo ograniczenia dostępu do informacji Dyrektor Sądu Rejonowego dla m. [...] nie wydał stosownej decyzji administracyjnej, która pozwalałaby na zweryfikowanie prezentowanego stanowiska przez sąd administracyjny a u.d.i.p. zawiera wyczerpujący katalog sposobów zakończenia postępowania. Zauważył, że skoro wnioskowana informacja jest informacją publiczną to organ winien załatwić wniosek zgodnie z u.d.i.p., udzielając tej informacji albo jej odmawiając w formie decyzji administracyjnej. Odmowa w innej formie jest niezgodna z prawem i stanowi bezczynność organu. Wskazał, że nie można sprawy o udostępnienie informacji publicznej kończyć w inny sposób niż przewidziany w omawianej regulacji. W ocenie skarżącego, stanowisko organu w zakresie nieudostępnienia informacji w postaci faktur VAT za 2019 r. związanych z obsługą prawną nie może zostać uznane za prawidłowe. Zauważył, że umowa o świadczenie usług prawnych reguluje jedynie wysokość ryczałtowego wynagrodzenia co nie oznacza, że podmiot świadczący usługi prawne wystawia faktury VAT w wysokości tegoż wynagrodzenia ryczałtowego. Jak wskazał, z pisma organu wynika, że wypłaca on podmiotowi realizującemu obsługę prawną koszty zastępstwa procesowego wyegzekwowane od dłużnika organu. Uznał, że sama umowa nie stanowi jedynego źródła wiedzy o wysokości wynagrodzenia należnego kontrahentowi organu. W tym też zakresie, jak podał skarżący, stanowisko organu odmawiające udostępnienia informacji jest błędne. W skardze zarzucił : - naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) poprzez jego zastosowanie i dokonanie anonimizacji danych żądanych we wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. w zakresie danych podmiotu, który świadczy usługi prawne na rzecz Sądu Rejonowego dla m. [...], podczas gdy informacje te nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa, - naruszenie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie i nie wydanie decyzji administracyjnej w zakresie, w jakim organ odmówił skarżącemu dostępu do informacji publicznej, w części obejmującej dane podmiotu świadczącego usługi prawne na rzecz Sądu Rejonowego dla m. [...], - naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie skarżącemu faktur VAT za 2019 r. wystawionych przez podmiot, z którym Sąd Rejonowy dla m. [...] ma zawartą umowę o świadczenie obsługi prawnej. W związku z powyższym wnosił o: 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. w zakresie pkt 2 i udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia organowi wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł: 1. o oddalenie skargi na bezczynność organu z uwagi na jej bezzasadność; 2. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa o umorzenie postępowania wywołanego skargą w zakresie żądania przedłożenia skanów faktur VAT za wyegzekwowane od dłużnika i przekazane pełnomocnikowi zasądzone na jego rzecz koszty zastępstwa procesowego z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania; 3. obciążenie skarżącego kosztami niniejszego postępowania; 4. o wyznaczenie posiedzenia jawnego w celu rozpoznania złożonej skargi. Organ uznał, że udzielił odpowiedzi w zakresie pkt 1 i pkt 4 wniosku oraz poprzez przesłanie umowy wskazał wysokość wynagrodzenia Zleceniobiorcy za świadczenie usługi obsługi prawnej (stały miesięczny ryczałt). Wobec czego brak jest podstaw do przesyłania dodatkowo skanów wystawionych faktur VAT za świadczenie usług obsługi prawnej z uwagi, iż informacja w zakresie wydatkowania środków publicznych na obsługę prawną Sądu została już udzielona poprzez przesłanie skanu łączącej strony w tym zakresie umowy, z której wynika wysokość wynagrodzenia. Powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że wniosek zainteresowanego powoduje po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. Organ uznał, że dysponent informacji nie ma obowiązku jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta została wcześniej udostępniona, co pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią. Jego zdaniem, organ pismem z dnia [...] lipca 2019 r. udostępnił żądaną informację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania jest skarga skarżącego na bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji opisanej w pkt. 2 wniosku. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach spraw na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 pkt 1-4a § 2 P.p.s.a. Z przepisu art. 149 P.p.s.a. wynika, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Sformułowany przez skarżącego zarzut dotyczy bezczynności organu w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu, w świetle utrwalonego już orzecznictwa i stanowiska doktryny nie może być kwestionowane, że w rozumieniu u.d.i.p. żądana w pkt. 2 wniosku informacja jest informacją publiczną i, że ten organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Wedle zapisów ustawy obowiązkiem podmiotu zobowiązanego załatwiającego wniosek o udzielenie informacji publicznej jest udostępnienie tej informacji w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), albo wydanie decyzji o umorzeniu postępowania (tylko w określonym wypadku opisanym w art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. W wyjątkowych tylko wypadkach termin udzielenia informacji wynosić może do 2 miesięcy, ale o konieczności i przyczynach opóźnienia wnioskodawca winien zostać powiadomiony. Stosownie do treści art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Umowa, o której mowa, żadnych, chronionych prawem tajemnic i danych, nie zawiera. Kancelaria prawna, wykonująca na podstawie umowy obsługę prawną organu, jest osobą mającą związek z pełnieniem funkcji publicznych, nie może korzystać z ochrony w zakresie opisanym w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wobec tego konieczne jest udostępnienie nazwy (nazwiska) tego podmiotu. Organ związany granicami sprawy wyznaczonymi treścią wniosku, nie mógł wykluczyć istnienia ewentualnych innych przeszkód w udostępnieniu żądanej informacji. Niemniej jednak ewentualne ograniczenie ma wynikać z przepisu prawa. W pismach kierowanych do skarżącego, ani w odpowiedzi na skargę, przepisu mającego uzasadniać poczynioną anominizację nie wskazano, nie nazwano też tajemnicy, czy też dobra, które w ten sposób są chronione. Jak zaś wyżej wskazano, ową "tajemnicą" nie mogła być tajemnica przedsiębiorcy. W piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. organ informował, iż obsługę prawną Sądu Rejonowego dla m. [...] wykonuje "zewnętrzna kancelaria prawna" na podstawie umowy o obsługę prawną (skan umowy w załączeniu). Zasądzone na rzecz Zleceniodawcy koszty zastępstwa procesowego są wypłacane dopiero po ich wyegzekwowaniu w całości. Wskazał, że z załączonej umowy o obsługę prawną wynika wysokość wynagrodzenia Zleceniobiorcy za świadczenie usługi obsługi prawnej (stały miesięczny ryczałt) brak jest podstaw do przesyłania dodatkowo skanów wystawionych faktur VAT za świadczenie usług obsługi prawnej z uwagi, iż informacja w zakresie wydatkowania środków publicznych na obsługę prawną tut. Sądu została już udzielona poprzez przesłanie skanu łączącej strony w tym zakresie umowy, z której wynika wysokość wynagrodzenia. Jego zdaniem, dysponent informacji nie ma obowiązku jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta została wcześniej udostępniona, co pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią. Podmiot świadczący obsługę prawną tego organu, jest wynagradzany ze środków publicznych i niewątpliwie jest osobą mającą związek z pełnieniem funkcji publicznych. Ochrona prywatność takiego podmiotu, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. jest wyłączona. Nie ma więc żadnych powodów, aby określone umowami warunki świadczenia usług (w tym nazwa/nazwisko podmiotu), nie mogły być udostępnione. Nie może być też mowy o żadnej z tajemnic ustawowo chronionych, w szczególności o tajemnicy zawodowej. Udostępnienie tylko części umowy bez danych Zleceniobiorcy nie znajdowało żadnego uzasadnienia. Stwierdzić należy, że w zakresie, w jakim umowa ta dotychczas nie została udostępniona, organ nadal pozostaje w bezczynności. W tym zakresie sprawa nie została załatwiona w ogóle. Wskazać także należy, że zagadnienie, iż żądanie udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej kopii umów zawartych pomiędzy podmiotami publicznymi a Kancelarią Prawną (czy też osobą fizyczną świadczącą taką pomoc) stanowi informację publiczną podlegająca udostępnieniu, i zostało w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości przesądzone w orzeczeniach m.in. WSA w Krakowie w wyrok z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt II SAB/Kr 325/13 a taki pogląd został uznany za zgodny z prawem wyrokach NSA sygn. akt I OSK 2409/14 sygn. akt I OSK 1408/14, oddalającym skargę kasacyjną, w których wprost wskazano, że umowy o świadczenie pomocy prawnej z zewnętrzną kancelarią prawną stanowią informację publiczną i powinna być udostępniona bez anonimizacji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje, że skoro umowa zawarta z zewnętrzną kancelarią prawną na obsługę prawną organu stanowi informację publiczną, to niewątpliwie brak ujawnienia albo ujawnienie w pewnej tylko części stanowi istotne naruszenie prawa i brak realizacji wniosku skarżącego, czyli brak udostępnienia tych umów. Zgodnie z przepisami u.d.i.p. - podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: - udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), co stanowi czynność materialno- techniczną, - udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia (art. 15 u.d.i.p.), - powiadomić stronę w terminie 14 dni o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), - udzielić w formie pisma odpowiedzi, że organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) lub obowiązuje inny tryb udzielenia informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), - odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., w formie decyzji administracyjnej (art. 16 u.d.i.p.), - odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej ze względu na niewykazanie, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Sąd uznał, że żądana w pkt. 2 wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r., przesłanego w dniu [...] lipca 2019 r., informacja publiczna winna zostać udostępniona w całości lub należało odmówić jej udzielenia w formie decyzji administracyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wziąć pod uwagę wyżej przedstawione poglądy Sądu oraz rozważyć czy w świetle stanu faktycznego nie jest zasadne udzielenie żądanej informacji także tej dotyczącej przekazania faktur VAT, przy uwzględnieniu ewentualnego wykazania bądź nie wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, któremu ma służyć uzyskanie żądanej informacji. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, w oparciu o przepis art. 149 § 1a ppsa orzekł jak w pkt 2 sentencji, w pozostałym zakresie oddalił skargę, mając na uwadze przepis art. 151 ppsa. O kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200 ppsa.